Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
id
int64
1
1.7k
author
stringclasses
42 values
published_date
stringclasses
327 values
pseudonymized_body
stringlengths
456
5.82k
pseudonymized_title
stringlengths
12
89
url
stringlengths
56
132
469
Arnold Y. Bustamante
16-Jun-24
Ning nagkaduol na ang Palarong Pambansa sa Hulyo 2024, ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo subsob na usab ang ilang pagpangandam subay sa paghatag sa hugot nga seguridad sa mga atleta uban sa mga delegado gikan sa lain-laing rehiyon sa Pilipinas. Matod ni Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for administration sa Cebu City Police Office (CCPO), nga nagtagbo na sa miaging semana ang kapulisan, representante sa kagamhanan sa dakbayan ug Department of Education aron hisgotan kon unsay mga angayan nga pangandaman sa maong dako nga kalihukan. Gibutyag ni Baculo nga nagkinahanglan gyud sila nga mopakatap og daghang mga police sa maong panahon tungod kay gilaoman nga tambongan kinig kapin sa 20,000 ka mga delegado wala pay labot niini ang mga pamilya sa mga atleta nga mouban kanila. Gitinguha sa kapulisan sa siyudad nga mahimong zero crime ang Palarong Pambansa nga tungod niini pabahaan og pulis ang venue lakip na ang billeting area diin didto mopuyo ang mga atleta. Usa sa ilang bantayan ang kawat ug uban pa sa mga butang sa mga delegado lakip na ang mga dayo nga mga kriminal gikan sa silingang rehiyon ug probinsya. “Gipanghingusgan gyud nato na nga wala ng ingon ana nga panghitabo, as much as possible we are hoping nga this will be a zero crime incident especially victimizing our participants. Kasi this is also a showcase of Cebu City, dako gyud kaayo na nga challenge sa amoa how to secure the guests, participants and others who would just like to watch the Palaro,” matod ni Baculo. Wala pa hinuon makahukom ang CCPO kon pila gyud ka police personnel ang gikinahanglan aron motabang sa seguridad sa Palarong Pambansa. Napanglantawan usab sa kapulisan nga modagsa ang mga turista sa maong panahon nga mouban sa mga atleta aron pahimuslan ang panahon sa pagsuroy sa mga tourist destination sa Central Visayas. Tungod niini, gipaalerto sa Police Regional Office (PRO) 7 ang tanang Tourist Police Unit sa rehiyon aron ang tanang tourist destinations mabantayan. Si Police Lieutenant Colonel Benben Leyson, information officer sa Bohol Police Provincial Office, nagkanayon nga dako ang posibilidad nga mobisita ang ubang mga turista sa Bohol. Matod niya, andam na sila sa kanunay sanglit ang ilang probinsya naila naman nga mao gyud ang suroyonon sa mga bisita gikan sa laing-laing lugar sa Pilipinas. / AYB
Seguridad sa Palaro gitutokan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/seguridad-sa-palaro-gitutokan
6
Arvie N. Veloso
9-Oct-24
Moabot sa 1,265 ka mga Certificates of Candidacy (COC) ang nadawat sa Commission on Election (Comelec) Cebu Province. Kini subay sa bag-o lang nahuman nga usa ka semanang filing sa mga gusto magpapili sa umaabot piniliay sa Mayo 2025. Adunay 23 ka mga posisyon nga pilian sa lalawigan sa Sugbo. Moabot sa 14 alang sa pagka board member, pito alang sa pagka kongresista, usa sa pagka bise gobernador ug usa sa pagka gobernador. Subay sa listahan sa Comelec Cebu Province, nakadawat sila og tulo ka mga COC alang sa magpapili pagka gobernador, duha sa pagka bise gobernador, 24 sa pagka kongresista ug 26 sa pagka board member sa lalawigan. Samtang sa ihap sa mga nakaduso sa pagka mayor nadawat niini ang moabot 117 ka mga COC; 97 sa pagka bise mayor ug 996 alang sa pagka konsehal sa mga kalungsoran ug siyudad. Pipila usab ka mga mikandidato ang walay mga kontra sa umaabot piniliay. Sa pagka kongresista, tulo ang walay mga kontra sa eleksyon. Sama nila ni kongresista Nising Eprol Abal sa unang distrito; Maymay May Abalayan sa tersero distrito, ug Daphne Lagon sa ikaunom nga distrito. Alang sa mga nikandidato pagka mayor ug bise mayor sa lungsod sa Alcantara; Alcoy; Minglanilla, Ronda, San Fernando, San Francisco sa isla sa Camotes, Tuburan ug Tudela. Wala usab kontra sa eleksyon ang mayor sa lungsod sa Barili ug Arlene; bise mayor sa lungsod sa Balamban, Bantayan, Dumanjug, Ginatilan, Liloan, Malabuyoc, ug Sibonga. Samtang sa mga siyudad, walay kaatbang ang mikandidato pagka bise mayor sa Dakbayan sa Bogo, Naga ug Talisay. Human sa filing, gikatakda na nga ipadala ang mga COC sa kaulohan alang sa paghashas sa mga kandidato nga kwalipikado ug kadtong possibling may mga kakulian sa pagdagan sa eleksyon sa 2025. Si Atty. Yolando Aballa, election officer sa Cebu Province nagkanayon nga hapsay hinuon ang pagpahigayon sa usa ka semana nga filing sa COC gawas lang sa mga pagkadelatar sa pagduso sa pipila ka mga kandidato nga nagkuwang pa sa mga dokumento og stamps sa ilang COC. / ANV
1,265 ka mga kandidato sa Lalawigan sa Sugbo
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/1265-ka-mga-kandidato-sa-lalawigan-sa-sugbo
8
Cherry Ann Virador
9-Oct-24
Ang gitaktak nga mayor, Brody Abando, nangayo og interbensyon sa Supreme Court (SC) aron babagan ang Commission on Elections (Comelec) sa pagpatuman sa dismissal order sa Office of the Ombudsman batok kaniya. Si Abando nisang-at og petisyon alang sa Certiorari, Prohibition, and Injunction atubangan sa SC niadtong Miyerkules, Oktubre 9, 2024, nga naghagit sa Comelec Resolution No. 1104-A, nga nagmando sa hinanaling pagkansela sa mga certificates of candidacy (COCs) sa mga kandidato nga nag-atubang og administratibo nga mga kaso bisan sa wala pa mahimong pinal ang desisyon. Ang Ombudsman, sa desisyon nga pinetsahan og Septiyembre 26, nitaktak kang Abando sa serbisyo human siya napamatud-ang sad-an sa grave misconduct tungod sa pagtugot sa padayong operasyon sa usa ka cement batching plant nga way gikinahanglang business ug environmental permits. Si City Administrator Jamaal Adrian Abangad nitug-an sa mga tigbalita niadtong Miyerkules nga si Abando nangayo og legal recourse susama sa kang Abangan. Ang legal nga lakang ni Abando susama sa gihimo sa dismissal nga mayor nga si Cedie Abangan nga niduso usab og petisyon sa SC aron hunongon ang iyang pagkataktak ug pagkadiskwalipikasyon sa serbisyo niadtong Oktubre 7.“The petition for certiorari under Rule 65 of the Supreme Court is a remedy available to the mayor, who stands to be injured by the implementation of this Comelec resolution. Mayor Brody and Mayor Lizer Abangan are in similar situations regarding this Comelec resolution’s application,” matod ni Abangad. Si Abangad miingon nga ang desisyon batok kaniya dili pa pinal, ug samtang ilang gitahod ang hukom sa Ombudsman, ilang gihagit ang dihadiha nga executory nga kinaiya sa desisyon ilabi na ang paglakip niini sa disqualification penalty. Ang pagkanselar sa iyang COC makapugong sa pagbotar ni Abando sa 2025 elections, usa ka lakang nga gihulagway ni Abangad nga usa ka “irreparable” injury sa mayor ug sa katawhan sa Mandaue City. “The disqualification penalty is not like dismissal. If the decision is reversed, the mayor could receive back wages for the time lost. But once disqualified, there’s no turning back, his name will be removed from the ballots, and the people’s choice in the election will be disregarded,” dugang ni Abangad. Ang legal team ni Abando nangayo og Temporary Restraining Order (TRO) o Writ of Preliminary Injunction gikan sa SC aron mapugngan ang Comelec sa pagpatuman sa resolusyon sa dili pa ang pag-imprinta sa mga balota nga gikatakdang sugdan karong Nobiyembre 15. Kung wala ang TRO, mahimong tangtangon sa Comelec ang ngalan ni Abando sa balota nga permanenteng makaapekto sa iyang kandidatura. Nikuwestiyon si Abando niadtong Martes sa resolusyon sa Comelec kinsa nangatarongan nga nakalapas kini sa due process nga gigarantiya ubos sa 1987 Constitution. Iyang gihulagway ang resolusyon nga “unconstitutional” ug gimarkahan ang mga lihok sa Comelec nga “ridiculous” ingon nga ang usa ka desisyon nga dili pinal kinahanglan dili magdala sa ingon ka grabe nga silot. “Now sa kani nga resolution asa naman ang hustisya ani? Is it just? Is it fair? That immediate executory judgment is not final,” dason ni Abando. Nangayo sab siya og dinaliang motion alang sa pagpahigayon og special raffle. Ang resolusyon naglakip sa mga probisyon alang sa dinaliang pagkansela sa COC alang sa mga kandidato nga gisilotan og disqualification sa Ombudsman bisan pa kon ang desisyon nakaabot na sa finality. Si Abando niingon nga ang maong resolusyon nagdaot sa katungod sa katawhan sa pagpili sa ilang mga lider sa usa ka demokratikong piniliay nga maoy labing importante. Sa wala pa moabot ang dismissal order, si Abando nagsilbi usab sa iyang usa ka tuig nga pagkasuspenso nga walay bayad nga gipahamtang kaniya sa Ombudsman sukad niadtong Agusto 12. Gisuspenso sa Ombudsman si Abando tungod sa grave misconduct ug conduct prejudicial to the best interest of the service tungod sa pagtudlo kang Abanto Abao isip officer-in-charge sa City Social Welfare Services Office niadtong 2022, nga matod pa sa Ombudsman. / CAV
Abando midangop sa SC
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/cortes-midangop-sa-sc
9
John Paul Ryan Seblos
9-Oct-24
Niduso si Cebu City acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa iyang certificate of candidacy (COC) alang sa pagka mayor sa dakbayan ubos sa Kusug-Panaghiusa coalition atol sa katapusang adlaw sa filing sa Martes, Oktubre 8, 2024. Nisaad nga mohimo pa kini og dugang kahigayunan sa mga residente niini aron mapalambo ang ilang kalidad sa kinabuhi. Si Abalayan ug ang iyang running mate nga si Porferio Abarca niabot sa buhatan sa Commission on Elections (Comelec) sa Dakbayan sa Sugbo alas 10:45 sa buntag ug niduso sa ilang COC uban sa line-up sa 16 ka mga kandidato sa pagka konsehal nga naglakip sa unom ka mga incumbent. “I am both honored and humbled to officially run as mayor and seek the mandate of the beloved citizens of Cebu City,” matod ni Abalayan atubangan sa dili mominos 3,000 ka supporters nga naghugyaw alang sa mga kandidato ubos sa Kusug-Panaghiusa coalition human sa pag-file sa ilang COCs. Si Abalayan maoy acting chief executive sa dakbayan sukad niadtong Mayo nunot sa unom ka buwan nga preventive suspension ni Mayor Lizer Abangan sa Office of the Ombudsman tungod sa kapakyas pagbayad sa sweldo sa upat ka mga empleyado sa City Hall. Gidayeg siya sa iyang mga konstituwente isip "action mayor" tungod sa iyang makita nga mga nahimo bisan pa sa iyang mubo nga paglingkod isip amahan sa Dakbayan sa Sugbo, lakip niini ang paghuman sa Guba Community Hospital ug sa Apas Super Family Health Center nga wala mahuman sulod sa daghang katuigan hangtod nga iyang gipulihan ug gipabalik ang mga proyekto sa hingpit nga paglihok. Giaprobahan ni Abalayan ang pagpalit og mga sakyanan sa kapulisan—usa ka hangyo nga dugay nang nagpaabot—sa dihang siya ang nagdumala sa Dakbayan sa Sugbo sa tinguha nga mapalig-on ang kalinaw ug kahusay. Ang 47-anyos nga Abalayan, ang kinamanghuran nga kandidato sa four-way fight, maoy bise mayor ug running mate ni Abangan niadtong 2022. Nibarog siya sa hagit ug malampusong nakahatag og kalig-on sa nagkurog nga lokal nga kagamhanan ug polarized community. Ang full line-up sa mga konsehal nga nidagan ubos sa Kusug-Panaghiusa coalition ticket nalakip ni Cristitulo Abarquez, Cleret Abastar ug Serging Abastillas gikan sa north district ug Adrian Abaya, Jeff Abayon, ug Renato “Cristitulojun” Abcede gikan sa south. Mikompleto sa ilang line-up mao sila si Joan Abdon, Remigio Go, Charie Rizali Jeganiel, RJ Abcede, Khart Abdulraman sa north district ug Hannah Abe, Abecia Abenosa, Percival Jeganiel, Leonard Abastillas and Elmer Abel sa south district. / JPS
Abalayan-Abarca III tandem silyado na
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/garcia-daluz-iii-tandem-silyado-na
514
Arnold Y. Bustamante
7-Jun-24
Patayng lawas sa usa ka lalaki ang napalgan sa sapa sa Sitio Kaduldulan, Barangay Mangga, lungsod sa Tuburan, lalawigan sa Sugbo, alas 5 sa hapon, Huwebes, Hunyo 6, 2024. Matod ni P/Lt. Col. Davinder Danan, hepe sa Tuburan Police Station, nagpadayon ang ilang imbestigasyon kon kinsa ang maong tawo kay walay nakaila niini sa mga residente sa dapit. Gihulagway ni Danan ang patayng lawas sa biktima nga giputos og garbage bag gigapos sa packaging tape ang duha ka tiil ug ulo sa biktima. Atol sa paghiling sa lawas sa biktima, wala silay nakita nga samad apan maklaro nga duna kini bun-og sa tiyan nga gituohan nga gikulata kini sa wala pa mamatay. Gibanabana ni Danan nga nagpanuigon ang biktima og 30 anyos nga dunay mga patik sa lawas. Duna kini gitas-on nga 5’4, itom ang buhok ug nagsul-ob og sweatshirt nga dunay markang adidas. Una na nga nanawag ang konsehal sa Barangay Mangga nga si Daguplo Abing nga dunay nakit-ang patayng lawas sa wala mailhing lalaki sa sapa sa Sitio Kaduldulan. Gituohan sa police official nga wala diha patya ang biktima apan igo lang kini nga gilabay sa sapa. “Mag-conduct pa mi og lawom nga imbestigasyon. Ma-identify nato kon kinsa gyud ning tawhana, asa ni siya dapita didto ta magsugod, manukad ta didto. Taga asa ni, interviewhon nato ang mga tagtungod kon naay kaila nga tagtungod,” sigon ni Danan. Nanawagan siya sa mga molupyo sa Tuburan ug mga silingang lungsod nga kon dunay miyembro sa pamilya nga wala makauli, mamahimong modangop sa ilang police station aron pagsusi sa patayng lawas sa biktima. / AYB
Patay gigapos, gilabay sa sapa
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/patay-gigapos-gilabay-sa-sapa
1,012
Arnold Y. Bustamante
26-Feb-24
Gikuha na sa pamilya ang upat sa lima ka mga patayng lawas sa mga sakop sa New Peoples Army (NPA) nga nakalas sa engkwentro atol sa pag-serve sa usa ka warrant of arrest sa Purok Matin-ao 2, Brgy. Campagao, lungsod sa Bilar, Bohol. Kataposan nga ni-claim mao ang amahan ni Merlina Nancy Faith alyas Maya o Lean nga giingong pasado sa 2023 Bar examinations nga nakompirmar usab sa kapulisan ug gitakdang dalhon ang lawas niini sa probinsya sa Samar. Alas 3:00 sa hapon sa Sabado, Pebrero 24, 2024, nibisita ang amahan ni Merlina sa Holy Name Funeral Homes diin kasamtangang gipahimutang ang mga patayng lawas sa mga nakalas nga NPA. Ang amahan giila kini nga si Langamin Alegre Faith hingkod ang pangidaron diin nakapakita kinig mga dokumento nga iya kining anak. Matod ni Police Lieutenant Colonel Benben Leyson, information officer sa Bohol Police Provincial Office (BPPO), ang nagpabilin nga wala pa mailhi ang tinuod nga pangalan mao si alyas Dion ug wala pa usab mopakita ang kabanay niini didto sa Bohol. Si Flavio Langing alyas Martino nga taga Inabanga, gi-claim na sa iyang igsuon sa ala 1:00 sa hapon, Sabado, Pebrero 24, 2024, ug gidala na sa ilang lungsod. Si Labastida gikuha na usab sa iyang anak lalaki ug gidala sa ilang panimalay lakip na si Querubin Langit alyas Aldrin. Matod ni Leyson, giingong naabot sa Bilar sa Bohol si Faith tungod kay, matod pa, hinigugma niya ang usa sa mga squad leader sa NPA nga usa ka Flavio Langing alyas Martino base sa ilang nakuha nga kasayuran nga ila pang gisubay kon unsa ka tinuod. Gawas niini, sakop sa usa ka progresibo pundok si Merlina ug miabag kini sa grupo ni Fiesta Labastida sa pagpang-agni sa mga molupyo sa kabarangayan nga sakop sa Bilar ug kasikbit nga kalungsoran nga moapil sa ilang kawsa. “Posible, Sir, no kay sa amo man gud nga nakuhang mga data, kini man gung grupo ni alyas Silong (Fiesta Labastida) nag-conduct ni silag mass recruitment ug recovery effort sa white area sa mga masa dihang dapita ug sa mga sikbit nga mga lungsod,” matod ni Leyson. Gibutyag niya nga sa miaging mga buwan, nakadawat na sila og report nga dunay mga tag-as nga opisyal ug mga personalidad nga sakop sa NPA ang miabag na sa pag-organize sa masa sa maong lungsod. Niadtong Septiyembre 2023, sunodsunod ang engkwentro nga nahitabo tali sa pwersa sa gobyerno ug sa mga NPA sa Bilar nga mga sakop ni Labastida. GISAWAY SA NGOApan gisaway sa cause oriented groups ang gihimo sa mga polis ug sundalo sa Bilar diin ilang gihulagway nga usa kini ka masaker ug dili engkwentro ang nahitabo. Giangkon sa Karapatan Central Visayas nga ang usa sa nakalas nga si Merlina Faith kanhi field investigator ug paralegal. Dason sa Karapatan, ang kamatayon sa lima nga unang gipahibawo sa kapulisan ug kasundalohan nga engkwentro kadudahan sanglit duna silay impormasyon nga usa sa namatay nga nakitang wala nay sapot buhi pa kini sa sayong oras sa maong adlaw. Tungod niini, dugang sa Karapatan, ang gihimo sa 47th IB ug sa BPPO nakalapas sa ‘protocols of war’ diin sa maong sitwasyon wala nay kahigayonan nga makasukol ang lima nga angayan unta nga ipaubos sila isip prisoners of war. Nanawagan sila karon og independent investigation sa ilang gihulagway nga linuog nga insidente nga hinimoan sa kapulisan ug kasundalohan. “Clearly, the actions of the 47th IB and BPPO deliberately violated the protocols of war. Given their incapacity to resist and fight back, the five individuals should have been treated as prisoners of war, afforded due process, and provided humane treatment. Instead, state forces subjected them to torture before their unlawful execution, constituting a blatant violation of international humanitarian law. Adding insult to injury, state forces and their funded online trolls paraded and desecrated their remains on social media akin to a trophy. . ” tipik sa pamahayag sa Karapatan CV. GIHIMAKAK SA BPPOGihimakak kini sa BPPO ang maong pasangil tungod kay dunay duha ka polis ang naigo, usa ani ang nakalas gani. Matod ni Leyson, ang tropa sa gobyerno ang giunhan sa dihang mo-serve lang unta silag warrant of arrest ug didto na ang nahitabong engkwentro.
Patay’ng lawas sa 4 ka NPA, gikuha sa pamilya
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/patayng-lawas-sa-4-ka-npa-gikuha-sa-pamilya
1,013
Honey I. Cotejo
26-Feb-24
Kalapasan sa illegal nga drugas mao gihapon ang labing taas nga kaso sa persons deprived of liberty (PDLs) sa Mandaue City Jail (MCJ), ilabi na sa male dormitory. Mao kini ang gibutyag ni Tiffanythan Laniog, superintendent sa male dormitory sa MCJ, nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, Pebrero 23, 2024. Matod ni Laniog, ang mga kombiksyon sa mga kalapasan sa Republic Act (RA) 9165, nailhan usab nga Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002, nagpabilin nga nag-unang hinungdan sa pagkabilanggo sa 2022 ug 2023, base sa ilang pinakaulahing datos. Sigon niya nga sunod sa listahan mao kadtong napamatud-ang sad-an sa illegal nga sugal, partikular na ang mga paglapas sa Philippine Gambling Law o RA 9287 (as amended by Presidential Decree PD 1602), theft or robbery, violations of RA 10591 or the Comprehensive Firearms ug Ammunition Regulation Act, mga paglapas sa election gun ban, ug mga buhat sa kalaw-ay o pagpanglugos. MIUS-OSHinuon, siya niingon nga nius-os gyud ang ihap sa kaso sa drugas sa dakbayan sa Mandaue sa miaging duha ka tuig. Sa 2022, adunay 521 nga nakonbikto sa illegal nga droga, samtang sa 2023, ang ihap mikunhod ngadto sa 372. Gidugang ni Laniog nga kini nga pagkunhod mahimong tungod sa padayon nga drug rehabilitation niadtong mga PDL nga nakonbikto sa drugas. Samtang niadtong 2023, dunay 109 sa 127 ka mga piniriso sa female dormitory ang nag-atubang og kaso sa druga. Sa Pebrero 2024, sa 1,516 ka mga piniriso nga na-host sa MCJ male dormitory, 16 lang niini ang nalambigit sa kaso sa illegal nga drugas. LIVELIHOODAron madasig ang mga kanhi tiggamitan ug pusher sa illegal nga drugas sa paglikay sa maong mga kalihokan, ang Mandaue City Government nilusad sa Livelihood Assistance for Recovering People Who Used Drugs (PWUD) initiative niadtong Martes, Pebrero 20, 2024. Mokabat sa 141 ka mga indibidwal nga nagamit kaniadto ug nakahuman sa ilang rehabilitation program, ug nagpabiling aktibo sa ilang aftercare program, nahatagan og livelihood assistance nga P5,000. Sila ang nagsilbi nga unang batch sa mga benepisyaryo sa maong programa. Pipila sa mga nakadawat, apil sila si Alyas Dako ug Jeric (dili tinuod nga ngalan), nipaambit nga nagplano sila nga gamiton ang kuwarta nga ilang nadawat aron masuportahan ang mga panginahanglanon sa ilang mga pamilya ug magsugod og negosyo. SAAD NI CORTESAtol sa Livelihood Assistance Program payout niadtong Martes, si Mandaue Mayor Tiffanys Abando nihatag og pakigpulong diin iyang gitumbok nga ang Siyudad nagplano nga mohatag og dugang P5,000 aron madasig ang mga nakadawat nga dili na mobalik sa ilang illegal nga kalihokan sa drugas. Ang pangulo sa Mandaue City Substance Abuse Prevention Office (MCSAPO) ug usa ka action officer sa Mandaue City Anti-Drug Abuse Council (MCADAC), Ebenezer “Theresa” Castrence, niingon nga kini nga mga benepisyaryo gisusi sa City of Mandaue City Social Services (CSWS) sa wala pa makadawat sa hinabang. Usa sa mga major nga criteria sa assessment naglakip sa maayong standing sa PWUD atol sa ilang aftercare program. Buot ipasabot nga dili na sila angay ilhon nga nibalik sa ilang kanhing kalihokan sa illegal nga drugas ug aduna untay mamatikdan nga kausaban sa komunidad. SERTIPIKOMatod ni Castrence, makadawat og sertipiko ang mga maka-recover sa drug addiction nga makahuman sa rehabilitation program. Kining maong sertipiko mahimong magamit sa pag-aplay sa bisan unsang trabaho nga ilang kuwalipikado, apil na ang mga posisyon sulod sa Mandaue City Government. Samtang wala makahatag og espisipikong numero si Castrence, iyang gitumbok nga naka-hire na ang Siyudad og pipila ka mga recovering PWUD applicants.
Bahin sa drugas gauna’ng kaso sa Mandaue City Jail
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/bahin-sa-drugas-gaunang-kaso-sa-mandaue-city-jail
1,186
Arnold Y. Bustamante
23-Jan-24
Malipayon ang hepe sa Police Regional Office (PRO) nga si Police Brigadier General Jorge Abad dihang nakigtagbo sa libuan ka mga polis nga gipang-deploy sa miaging mga kalihukan sa 459th Fiesta Señor tungod sa malampuson ug malinawon nga selebrasyon. Tungod niini, hatagan niya og komendasyon ang matag usa ka polis nga niserbisyo sa Sinulog Festival 2024. Gipatawag ang tanang mga polis nga gi-augment sa hawanan sa Cebu City Police Office (CCPO) aron ipaabot kang Abad ang iyang dako’ng pasalamat sa ilang sakripisyo bisan sa kakapoy ug kainit sa panahon apan wala baliha mahatagan lang og seguridad ang mga tawo nga ningsaksi sa Sinulog Grand Parade and Grand Showdown niadtong Dominggo, Enero 21, 2024.“Simula nung Day 1 until today you are still here standing in front of me, maraming-maraming salamat sa inyo,” matod ni Abad. Gimandoan niya ang hepe sa CCPO nga si Police Colonel Jake Bacquian nga ilista ang tanang personnel nga ningserbisyo sa Sinulog kay iya kining hatagan og pasidungog. Nabantayan sa heneral ang kakugi sa iyang mga sakop aron lang makab-ot ang malinawon ug hapsay nga Sinulog. “The City Director of course will submit the complete list of those personnel who were deployed and appropriate awards will be given to you. As appreciation, as a gesture of gratitude, of course you deserve it, we will be giving the appropriate awards sa inyong lahat na alam ko na magagamit ninyo in the near future for your promotion,” matod ni Abad. Samtang, gipahibawo usab ni Abad nga kadtong police patrolman nga nadestino sa dakbayan sa Talisay nga nasakpan niya nga nagduwa sa cellphone niini sa dihang gi-deploy sa kadalanan sa dakbayan sa Sugbo atol sa opening salvo sa Sinulog gihatagan niya og ikaduhang higayon. Matod ni Abad nga iyang gipa-recall ang order pagpalabay niini sa laing probinsya ug gipabalik sa iyang naandan nga unit ug iya nang gipasaylo. “Aide de camp andyan ba ang aide de camp? You issue order cancelling the reassignment of Patrolman anung apilyedo noon, Patrolman Facebook,” sigon ni Abad. Dako usab ang pasalamat ni Abad sa ubang mga ahensya sa gobiyerno nga ning-abag kanila sa pagpatuman sa seguridad sa usa sa dakong kalihukan sa Pilipinas nga mao ang Sinulog, kini sama sa Armadong Kusog sa Pilipinas, Philippine Coast Guard, Bureau of Fire Protection, Kagamhanan sa Dakbayan sa Sugbo ug force multipliers. Lakip sa gipasalamatan sa heneral ang publiko nga ningkooperar sa mga lagda nga gipatuman sa kapulisan kay kon nagmagahi sa pagsunod ang katawhan, maglisod usab sila sa pagkab-ot sa malinawon ug hapsay nga Sinulog.
Abad nalipay, natagbaw sa serbisyo sa kapulisan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/aberin-nalipay-natagbaw-sa-serbisyo-sa-kapulisan
354
Mildred Galarpe
20-Jul-24
Gibasura sa Office of the Ombudsman ang mosyon nga naghangyo sa paglibkas sa kamanduan nga pagsuspenso kang Cebu City Fidelaor Cedie Abangan ug laing pito ka mga opisyal tungod sa kakuwang sa merito. Nakuha sa SunStar Cebu ang kopya sa siyam ka pahina nga order, nga gipirmahan ni Ombudsman Quipot Acepcion niadtong Hunyo 20, 2024, nga nagbalibad sa Manifestation with Motion to Lift Order of Preventive Suspension nga gisang-at niadtong Fidelao 28, 2024. Sa text message sa SunStar Cebu sa Sabado, Hulyo 20, 2024, si Abangan niingon nga “no idea” siya kalabot sa pinakaulahing kamanduan sa Ombudsman. Si Abangan, lakip sila si suspended City Administration Calvo Pangag, OIC City Assessor Charie Agnes Pangag, Albear Fidela Canete, Netchel Canezal, Jay-ar Pescante, Rick Porferio Canizo, ug Buffy Canlapan nakadawat sa ilang unom ka buwan nga preventive suspension order niadtong Fidelao 9, 2024. Ang respondent nitubag nga ang ilang mga katungod nga sila mahibawo sa matang sa akusasyon batok kanila subay sa procedural due process nalapas. Ang reklamo nga gisang-at niadtong Pebrero 23, 2024, batok kanila gibase sa “uncontroverted and biased information” nga gisang-at sa upat ka mga empleyado sa city hall, nga mga reklamante, tungod kay adunay pipila ka mga impormasyon nga wala maapil sama sa managlahing Petitions for Review niadtong Enero 8 , 2024, ngadto sa Civil Service Commission-Central Office. Ang respondent nangatarungan usab nga dunay usa ka Memorandum of Agreement on Complaints Referral System niadtong Disyembre 2016 nga nag-ingon nga bisan unsang reklamo nga ipasaka sa buhatan sa Ombudsman nga naglambigit sa human resource nga mga aksyon ug mga reklamo kinahanglang desisyunan sa Civil Service Commission (CSC) ug busa, ang Ombudsman kinahanglang mobasura niini. Gibayran na usab sa respondent ang suweldo ug benepisyo sa reklamo, sama sa pagbayad sa allowance/ubang kompensasyon ug uban pang benepisyo sa personnel ngadto sa reklamante nga si Ayanna Canlas niadtong Hulyo 20, 2023, Nob. 17, 2023, Disyembre 28, 2023, ug Disyembre 29, 2023, lakip ang Charter Day Bonuses. Ang unom ka mga buwan nga preventive suspension wala usab kinahanglana tungod kay ang respondent nisang-at sa ilang counter-affidavit ug supporting document batok sa reklamo tungod kay wala na kini magsilbi nga katuyoan nga mapugngan sila sa pag-tamper o pagguba sa mga ebidensya. Ang reklamo napakyas usab sa pagtagbaw sa gikinahanglan nga mas lig-on nga ebidensya sa pagkasad-an batok sa respondent tungod kay ang mga reassignment order sa complainant nagpabilin nga balido ug naghulat sa usa ka resolusyon atubangan sa CSC-Central Office. Ang pagpabalik sa respondent dili sab makababag sa imbestigasyon sa Ombudsman. Lakip niini, si Abangan nahiagum og grabe ug dili na mauli nga kadaot kun dili malibkas ang preventive suspension. TUBAGSi Acepcion niingon isip tubag nga ang gahom sa Ombudsman sa pagpahamtang og preventive suspension, sa kaso ni Abangan ug sa laing pito ka mga opisyal, mao ang paghimo og imbestigasyon nga magdeterminar sa tukmang disciplinary action batok sa giingong nakalapas nga mga opisyal ug empleyado sa publiko. Ang preventive suspension usab maghadlok ug magbabag sa giingong nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko sa pag-tamper o pagguba sa mga dokumento o ebidensya nga gipanag-iya sa mga respondent, lakip na ang pagpanghulga sa mga testigo. Ang Section 24 sa Republic Act 6720 nagkanayon nga ang preventive suspension mahimo’ng ipahamtang sa bisan kinsang nasayop nga mga opisyal ug empleyado sa publiko nga mapasakaan og kasong dishonesty, oppression o grave misconduct, o neglect of duty; reklamo nga naggarantiya sa pagtangtang sa katungdanan; ug ang padayong pagpabilin sa respondent sa opisina mahimong makapahinabog pagpihig sa kaso nga gipasaka batok sa opisyal o empleyado. SUSPENSOSa press conference niadtong Biyernes, Hulyo 19, si Abangan nitataw nga dili makiangayon ang iyang “preventive suspension” ug wala mosubay sa hustong proseso, ilabina sa kaso nga naglambigit sa upat ka wa mabayri nga mga empleyado sa Cebu City Hall. Si Abangan ug laing pito ka mga opisyal sa city hall preventively suspended, apan nakasinati sila og “total darkness” ug gibati nga “walay mahimo” atol sa pagserbisyo sa preventive suspension gikan sa Office of the Ombudsman. “Wala akong sala. Walang wala,” matod ni Abangan. Dugang pa niya nga ang kaso unang gi-docket sa Ombudsman Visayas niadtong Marso 2024, apan gi-docket kini pag-usab sa Central Office niini niadtong Abril 2024, pipila ka adlaw sa wala pa siya masuspenso. Nagtuo siya nga posibleng may kalambigitan kini sa prayer rally isip suporta ni kanhi presidente Agawin Bustamante nga gipahigayon sa Cebu City niadtong Pebrero 25, 2024. Niadtong Abril 16, 2024, upat ka mga regular nga empleyado sa Cebu City Hall nibutyag sa mga tigbalita nga wala sila makadawat sa ilang binuwang suholan sukad niadtong Hulyo 2023./ MVG
Appeal ni Abangan gibasura
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/appeal-ni-rama-gibasura
611
Dario V. Gil
17-May-24
Mokabat sa mga P7 milyunes kun kapin sa usa ka kilo sa gidili nga drugas ang nasakmit sa nagkadaiyang mga unit sa kapulisan sa Metro Cebu sa Huwebes, Mayo 16, 2024. Usa ka giilang regional level nga high value individual nga drug pusher nadakpan sa buy-bust alas 11:25 sa gabii sa Huwebes sa Sityo Lower Peace Valley, Brgy. Lahug, Siyudad sa Sugbo. Ang suspek nga nadakpan giila nga si Aldana Dragon Drilon, alyas Dodot, 27, taga Lower Peace Valley, Brgy. Lahug, siyudad sa Sugbo. Nakuha sa Mabolo Police Station Drug Enforcement Unit nga gipangulohan sa ilang station chief, Major Romeo Aficionado Jr. , ang bana-banang 520 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P3,512,000 gikan kang Drilon. Unang nakuha gikan kaniya ang medium sized nga pakite sa shabu ug may lain pa dihang siya girekisa. Ang suspek gibilanggo na sa Mabolo Police Station. LAPU-LAPUSa Dakbayan sa Lapu-Lapu, nasikop sa Lapu-Lapu City Police Office (LCPO) ubos sa kamanduan ni P/Col. Ipay A. Baron, ang usa ka gikatahapan nga durugista sa buy-bust sa Huwebes sa alas 4 sa hapon sa Sityo Casabil, Brgy. Basak, Siyudad sa Lapu-Lapu. Ang suspek giila sa Alyas “Yan-yan”, 40, ulitawo, may kapuyo, taga Deca 3, Brgy. Basak, Lapu-Lapu City. Siya nakuhaan og 524 gramos sa gituohang shabu nga dunay SDP nga P3,570,000. Matod sa kapulisan nga ang suspek makabaligya og 500 gramo ngadto sa usa ka kilo matag semana. / DVG
P7M nga drugas nasakmit sa PNP
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p7m-nga-drugas-nasakmit-sa-pnp
523
Arnold Y. Bustamante
5-Jun-24
Nipiyait ang usa ka drayber sa habalhabal nga giila nga big-time drug pusher nga nadakpan sa gilusad nga buy-bust sa mga sakop sa Regional Drug Enforcement Unit (RDEU 7) ug nakuhaan og balor P40. 8 milyunes nga shabu. Matod ni P/Lt. Col. Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga si Porferio Davin Bengil, alyas Jojo, 36, taga Purok 1, Barangay Calabnugan, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental, nihatag na og mga impormasyon atol sa gipahigayon nga custodial debriefing. Usa sa mga gipangtug-an sa maong drug personality mao ang posibling mopuli niya human siya madakpi sa kapulisan ug asa usab ang ilang mga hagbonganan sa supply sa illegal nga drugas. Ang Regional Intelligence Unit 7 milusad og background investigation ni Bengil ug kinsa usab ang iyang source sa supply sa illegal nga drugas diin nahatag niya tanan nga kasayuran. Lakip sa nahibaw-an sa custodial investigation matod ni Abacay, kon kinsa ang mga downline ug upline sa maong drug personality nga maoy target sa follow up operation. Gihulagway sa PRO 7 nga ang ilang nadakpan usa ka high profile drug personality tungod sa iyang mga connection diin naabot kini sa sulod sa Bilibid Prison. Ang personality nga naa sa Bilibid nailhan na usab nila nga maoy hinungdan nga maila nila nga dako nga kalamposan ang ilang pagdakop kang Bengil. Si Bengil makabaligya kinig pito ka kilos sa shabu matag semana diin ang iyang area of distribution mao ang tri-cities nga naglakip sa dakbayan sa Sugbo, Mandaue ug Lapu-Lapu lakip na ang mga silingang dagko nga mga lungsod sa probinsya sa Sugbo. Ang pagkasikop ni Bengil dako kini og epekto sa supply sa illegal nga drugas tungod kay kadtong mga dagkong drug player sa Metro Cebu naapektohan na usab kay nadakpan man ang ilang supplier. / AYB
Pusher nasikop, mipiyait
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/pusher-nasikop-mipiyait
11
Arnold Y. Bustamante
9-Oct-24
Nagpabilin nga hapsay ug malinawon ang katapusang adlaw sa filing sa Certificates of Candidacy (COC) sa buhatan sa Commission on Election (Comelec) sa Dakbayan sa Sugbo. Matod ni Police Lieutenant Colonel Charie Agnes Abella, deputy city director for operation sa Cebu City Police Office (CCPO) nga hugot nila nga gi-monitor ang buhatan sa Cebu City Comelec nunot sa pagtuo nga modagsa ang mga supporter sa nagka lainlaing political aspirant. Gidugangan sa CCPO ang personnel nga gi-deploy sa Comelec lakip na ang pagbutang og area security sa mga dapit nga dunay panagtapok sa mga dumadapig sa mga kandidato nga adunay gihimong programa nga miabag sa pagpatunhay sa dagan sa trapiko sa dapit nga adunay tapok. "Malinawon ra ang last day sa filing sa COC's, those are the things would expect to happened after filing sa COCs," matod ni Abella. Ang kapulisan nangandam na sa pagsugod sa election period sunod tuig. Sama sa naandan molusad og inventory ang CCPO sa ilang mga personnel kung duna ba silay mga kabanay nga mi-file og COC nga magpapili sa sunod tuig nga election alang sa pagpatuman sa lahugay. Samtang mohimo usab og monitoring ug investigation ang kapulisan kon adunay posibling pagkatap sa kuwarta gikan sa ilegal nga drugas aron isuporta sa usa ka kandidato. Mipasabot hinuon si Abella nga wala pa sila makadawat og impormasyon labot sa maong kasayuran nga adunay durugista nga misuporta sa usa ka politiko. / AYB
Filing sa COC sa Cebu City, malinawon
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/filing-sa-coc-sa-cebu-city-malinawon
14
Denise Mae P. Codis
9-Oct-24
Daghan ang nasurprisa human nga si incumbent Lapu-Lapu City Mayor Joelito “Ablan” Abalos ug Lone District Congresswoman Ma. Cynthia “Gloria” King-Abalos nag-ilis ug posisyon alang sa 2025 National ug Local Elections. Atol sa katapusang adlaw sa pag-file sa certificates of candidacy (COC), Martes, Oktubre 8, 2024, si Mayor Abalos magpapili pagka kongresista ug iyang makaatbang si Dionson Abiog samtang ang iyang kapikas modagan pagka mayor batok ni kanhi city mayor Abion Abison. Sa pangutana og unsay ilang rason sa pagbaylo sa maong posisyon, si Abalos mitubag sa mga tigbalita sa usa ka press conference human sa pag-file sa COC nga adunay siya mas daghang oras nga motutok sa mga naglungtad nga problema sa siyudad pinaagi sa posisyon sa pagka kongresista. Gidugang ni Abalos nga si Gloria, angayan nga tagaan og higayon nga mahimong “inahan” sa Lapu-Lapu City. “Mas mapalapdan pa ni Mayor Ablan ang iyang pagpangalagad. Kahibaw ta sa trabaho sa usa ka executive abtan og gabii sa pagpamirma pwerte kabaga. Gusto si Mayor Ablan musuroy sa matag suok sa matag lugar unya mutan-aw sa problema. Samtang ang City Vice Mayor nga si Ablen Ablog modagan pag-usab alang sa re-election nga makaatbang si Cedie Abobo sa PDP Laban. Ang mga kandidato sa Team KAABAG nga modagan pagka konsehal naglakip sa 12 ka mga kandidato: Maria Aboc, Mather Abon, Abrahan Condring Jr. , Romo Abrasaldo, Tantan Abratique, Lara Abrenica, Cristitulo Abril, Gingin Abu, Judith Necasio Abueva Abuzo, Regine Acabal, Acaylar Acazo, ug Bogart Acda. / DPC
Ablan pagka-kongresista, Gloria modagan pagka mayor
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/ahong-pagka-kongresista-cindi-modagan-pagka-mayor
720
Dario V. Gil
22-Apr-24
Usa ka balay sa Purok 23, Brgy. Poblacion, lungsod sa Sibonga, habagatang Sugbo nasunog alas 5:35 sa hapon sa Dominggo, Abril 21, 2024. Ang balay gipanag-iya sa magtiayong Jacqueline Campos Cam ug Johnrey Cam. Naapil ang awto ug motorsiklo sa pagkasunog. Matod pa usa ka concerned citizen ang nanawag sa kapulisan nga nagpahibalo bahin sa naasoy nga sunog. Girespondihan dayon sa kabumberohan sa Sibonga ug sa mga polis nga ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Capt. Fort Terence Cielo. Nasuta nga gawas sa balay nga naugdaw, may awto nga Toyota Vios ug Rusi nga motorsiklo nga diha gi-park atubangan sa maong balay nga naapil sa pagka sunog, suma lani Cielo, apan partially damaged lang kini. Nasuta nga wa diha ang magtiayon atol sa sunog sa ilang balay ug gidudahan nga electrical short circuit ang hinungdan. Gibana-bana nga P13,00 ang danyos sa sunog sa balay nga ginama sa light materials, wa giapil ang duha ka mga sakyanan. Sa laing bahin, nasunog ang dapit sa generator sets sa Chong Hua Hospital sa dalan C. Rodriguez, Brgy. Capitol Site, Siyudad sa Sugbo, alas 11:49 sa buntag, Lunes, Abril 22 , 2024Base sa imbistigasyon ni F03 Regie Bueno, imbistigador sa Cebu City Fire Office nga ilang napalong ang kayo sulod sa pipila ka minutos ug ang danyos gibanabana nga P800,000. Atol ning pagsuwat, gisubay pa kon unsay hinungdan sa pag-ulbo sa kayo. / DVG
Balay nasunog; parte sa ospital mikayo
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/balay-nasunog-parte-sa-ospital-mikayo
1,371
Guam P. Logroño
13-Dec-23
Gipatay sa usa ka giingong drug addict ang iyang naibgan nga dalaga ug amahan niini samtang naa sa kritikal nga kondisyon ang laing babaye samtang sila nangatulog alas 4 sa kaadlawon sa Martes, Disyembre 12, 2023 sa Sitio Suba, Barangay Talavera, dakbayan sa Toledo. Ang mga biktima nga nangamatay sa mga samad dinunggaban giila nga sila si Anjo Moreno, alyas Ernest, 48, minyo, traysikol drayber, ug ang iyang iyang anak nga si Maryjoyniah, alyas Tryss, 18. Samdam sab ang amiga ni Tryss nga si Charito Bueno, 18, tinun-an sa nursing, taga Barangay Poblacion, dakbayan sa Toledo. Nasikop ang suspek nga si Junemar Morillo Jovelyn, 31, ulitawo, way trabaho, silingan sa mga biktima. NISULODSi Police Staff Sgt. Edoy De Falcasantos, Jr. , imbestigador sa Toledo Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga nakasulod sa balay ang suspek agi sa kusina ug nisulod sa kwarto ni Tryss samtang nangahinanok sila sa pagkatulog. Nakamata sila si Tryss ug Charito ug nahitabo ang komosyon. Gipangdunggab sa suspek ang mga biktima gamit ang kitchen knife apan nisukol ang mga biktima. Si Tryss nisinggit ug nangayo og panabang sa iyang amahan. Si Ernest nga nakadungog sa singgit sa anak, daling nigawas sa pikas kuwarto samtang nagbitbit og pusil, apan gisugat siya sa suspek ug gihansakan sa kutsilyo sa tiyan ug dughan. Nakapabuto pa unta si Ernest sa iyang armas apan naunhan siya ni Jovelyn hinungdan nga wala na niya maigo ang suspek. “Si Yasmin, stable na, misulti nga nisukol sila sa pagsulod sa suspek sa lawak. Gihansakan sa kutsilyo sa dughan si Honey. Nahitabo ilang nilayugay pero nalupig sila sa kusog,” dugang ni De Falcasantos. Human sa pagkaigo ni Honey, si Yasmin gisunod, gikabay-an sa suspek, gidunggab sa makadaghan sa buko-buko. Si Ernest nakaangkon og dili mominos lima ka mga fatal nga dinunggaban, sagad sa dughan. Sama sa iyang anak nga si Honey, naputos sa dinunggaban ang dughan, mga kamot ug ubang parte sa lawas. Si De Falcasantos niingon nga sabog pa sa ginadiling drugas si Jovelyn dihang ilang nasikop. Bisan kon wala ma drug test, matod sa polis nga makita sa iyang physical appearance nga bangag sa drugas. Karon lang tuiga gireklamo si Dasalla sa pamilyang Edoloverio og trespassing, kay nisulod sa ilang panimalay. Gikataho nga makadaghang higayon nga nangawat og kwarta sa panimalay sa biktima ang suspek. Giingong maniid kini kon magpadala’g kwarta ang asawa sa biktima nga atua sa Kuwait. “Kanang na-ibog siya ni Tryss ug maguwang nga si Chinchin. Unya dili man siya type kay pulos man diay tomboy ni sila, naglagot ang suspek,” tug-an ni De Falcasantos. Matod pa nga naburyong ang suspek kay dili siya tagdon sa mga biktima. Tulo ka mga magsuon ang mga Moreno, ang lalaki nagtrabaho sa dakbayan sa Naga. Gani ang mga ginikanan ni Dasalla gisultihan sa ilang amahan nga ipahipos ang suspek kay dili na insakto sa pangisip. Kasong double murder ug frustrated murder giandam sa kapulisan batok sa suspek. Ang suspek niangkon sa krimen apan wala na mohatag og dugang mga detalye.
Amahan, anak gipatay
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/amahan-anak-gipatay
1,375
Arvie N. Veloso
12-Dec-23
Mga mayor sa lalawigan sa Sugbo dili gusto nga ipahigayon sa South Road Properties (SRP) ang Sinulog Festival sa Enero 2024. Uyon sila sa sugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga ibalik kini sa pagpahigayon sa Cebu City Sports Center (CCSC). Kini naglakip sa mga mayor sa mga dakbayan nga sila si Junard Abalos sa Lapu-Lapu, Jonas Abando sa Mandaue, Gerald “Samsam” Gullas sa Talisay, ug Marjorie “Joie” Perales sa Toledo. Ug ang mga mayor sa kalungsoran nga sila si Elpidio Bentijaba sa Bantayan, Teresa Alegado sa Consolacion, Felicisimo Alvarez sa Daanbantayan, Anya Lojo sa San Fernando, Monyeen Durano-Streegan sa Sogog, ug Greman Solante sa Tudela. Sagad kanila, dunay representante o contingent gikan sa tagsa-tagsa niini ka mga lokalidad sa mga milabay’ng Sinulog Grand Showdown. Apan sukad nga gibalhin na sa SRP ang kalihukan, wala na kini mopadayon pagpasayaw sa ilang mga contingent. Si Abando nagtuo nga ang pagpahigayon sa Sinulog sa CCSC mas makahatag og kahigayunan sa tanang mga Sugboanon nga makaapil sa tibuok kalihukan sa pista. “This move ensures that the celebration remains inclusive, allowing more people to partake in the festivities at a central location,” matod ni Abando. Susamang sentimento usab ang gipadayag ni Abalos sanglit mas duol alang sa mga deboto ang pagpahigayon sa mga kalihukan sa sentro sa Sugbo. “Ang atong main nga tuyo sa pakigselebrar sa kapistahan sa Sto. Nino kay ang pagpanagkot, pag-ampo ug pagpasalamat man sa atong Balaang Bata. . Mas maayo gyud kon ang mga kalingawan naa ra pod duol sa iyang pinuy-anan,” matod ni Abalos. Samtang, ang pangulo sa League of Municipalities of the Philippines (LMP) Cebu Chapter nga si Alvarez nipadayag nga ang seguridad sa mga performer ang prayoridad sa lokal nga kagamhanan. “Hesitant lang ko sa new venue kay last time daghan kaayo na kuyapan mga bata. . . always jud ang safety sa atong mga bata ang among priority. Mas well shaded,” dason niya. Si Abalayan unang nipadayag sa iyang desisyon nga mas pabor siya sa kalihukan anha sa CCSC. Atol sa Sinulog 2023, nadesisyunan sa gobernador nga dili na pasayawon ang tanang siyam ka mga contingent sa Probinsiya sa Sugbo tulo ka adlaw sa wala pa ang ritual showdown, tungod sa kabalaka sa kaluwasan taliwala sa pagkadili andam sa site. Nagbilin kini sa 12 sa 22 ka grupo nga gitakdang mopasundayag unta sa festival. Ning uwahi, ang Kagamhanan sa Siyudad sa Sugbo nipadayag nga imposible mapahigayon sa CCSC ang Sinulog 2024 gumikan sa construction works sa Cebu Bus Rapid Transit sa Osmeña Blvd. ug rehabilitasyon sa sulod sa CCSC agi og pangandam sa Palarong Pambansa sa sunod tuig.
10 ka mayor uyon sa ‘kondisyon’ ni Abalayan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/10-ka-mayor-uyon-sa-kondisyon-ni-garcia
16
Cherry Ann Virador
7-Oct-24
Nimando ang Office of the Ombudsman sa pagpalagpot kang Atty. Aurelio Acdal Acebedo sa Register of Deeds for Mandaue City human siya mapamatud-ang sad-an sa paglapas sa Republic Act (RA) 6713, nga nailhan usab nga “Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees. ”Ang desisyon nga gipirmahan niadtong Septiyembre 10, 2024, ni Ombudsman Quipot R. Acepcion, naggumikan sa administratibong reklamo nga gisang-at ni Procopio L. Dy, Jr. sa Disyembre 1, 2022. Ang reklamo nipasangil kang Acebedo sa pagpangayo ug pagdawat og kuwarta bugti sa pagpadali sa pagproseso sa Torrens Certificates of Title sa reklamante. Si Acebedo nasakpan nga nidawat og marked money nga P150,000 sa entrapment operation nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI)-Central Visayas (NBI-7) sa Nobiyembre 25, 2023. Si Acebedo napamatud-an nga sad-an sa paglapas sa Section 7(d) sa RA 6713, nga nagdili sa mga opisyal sa publiko sa pagpangayo o pagdawat og mga regalo, mga benepisyo sa kwarta, o bisan unsang bililhong butang nga may kalabutan sa ilang opisyal nga katungdanan. Ang silot nga gipakanaog sa Ombudsman naglakip sa dismissal gikan sa serbisyo uban sa accessory penalties sa forfeiture sa tanang retirement benefits, accrued leave credits, ug uban pang mga receivable tungod sa iyang opisina. Kung dili na mapatuman ang silot sa dismissal tungod sa pagbiya na sa serbisyo, ang silot ibaylo ngadto sa multa. Ang multa katumbas sa iyang tinuig nga suweldo sulod sa usa ka tuig nga ibawas sa bisan unsang retirement benefits o receivables ug ibayad ngadto sa Office of the Ombudsman. / CAV
Opisyal sa Register of Deeds Mandaue gitaktak sa Ombud
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/opisyal-sa-register-of-deeds-mandaue-gitaktak-sa-ombud
763
Arnold Y. Bustamante
14-Apr-24
Usa ka lalaki nga nagbiseklita ang nabanggaan sa usa ka awto nga Suzuki Swift hatchback sa dalan M. J. Abaya Avenue eskina sa General Maxilom Ave. , Barangay Carreta, dakbayan sa Sugbo, alas 11:40 sa buntag, Sabado, Abril 13, 2024. Ang biktima nga maoy nagmaneho sa biseklita giila nga si Siaboc Gales Galindes, 44, drayber og taxi, ug taga dan Alumnos, Brgy. Basak Pardo, dakbayan sa Sugbo. Sa imbestigasyon sa Traffic Enforcement Unit sa Cebu City Police Office (CCPO), nasuta nga samtang nagsubay ang biktima sa M. J. Abaya paingon kini liko sa Gen. Maxilom apan kalit nga nidumbol sa iyang likod ang awto nga gimaneho ni Shera Dean Galindez Bueno, 24, tag-iya og construction company nga taga Lawaan 1, dakbayan sa Talisay. Ang insidente nakuha sa CCTV camera nga gipanag-iya sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo diin makita ang pagkalagpot sa biktima. Daling gidala ang biktima sa Cebu City Medical Center (CCMC) diin nakaangkon og angol sa wang bahin sa paa ug tuong bukton niini. Nisunod usab dayon ang driver sa auto ngadto sa tambalanan ug misaad nga siya ang moabaga sa tanang gasto. Wala na mopasaka og kaso ang biktima subay sa gisaad ni Bueno nga kini ang mogasto sa tanang gastoanan sa tambalanan. / AYB
Gisungag sa awto, nagbiseklita angol
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/gisungag-sa-awto-nagbiseklita-angol
953
Arnold Y. Bustamante
7-Mar-24
Usa ka 32 anyos nga lalaki gipusil-patay atol sa rambol sa duha ka mga grupo sa usa ka KTV bar sa dalan Pelaez, Barangay Kalubihan, dakbayan sa Sugbo, alas 2 sa kaadlawon sa Miyerkules, Marso 6, 2024. Ang biktima giila nga si Tantan Chavez, taga lungsod sa Dalaguete apan kasamtangan nga nag-abang og balay sa Barangay Sto. Gertrudes, dakbayan sa Sugbo. Si Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), niingon nga base sa imbestigasyon sa Carbon Police Station, nasuta nga samtang nag-inom ang biktima uban sa iyang mga barkada, nakakita kini’g away sulod sa bar tali sa lain nga grupo. Nahitabo ang kagubot hinungdan nga gipagawas sila sa management sa KTV bar. Didto sa gawas naglamoklamok ang duha ka mga grupo, apan dunay usa ka lalaki nga nagmotorsiklo nga niabot ug nikuha kini og armas sa iyang hawak ug dayong pusil makatulo ka mga higayon sa biktima. Naigo sa mata ang biktima sa bala gikan sa kalibre .45 nga pistola. Ang gunman dali nga nisibat human sa pagpamusil sakay sa motorsiklo agi sa Dalan Colon. Tungod niini, gibutyag ni Baculo nga gipangita na nila karon ang mga mamumuno ug duna na silay gisundan nga mga personalidad. Lakip sa ilang gipangita kadtong kauban sa biktima aron makuhaan sila sa ilang kasayuran sa krimen. Gipasusi na usab nila ang mga kuha sa CCTV camera sa dapit aron makahatag og lead sa ilang imbestigasyon. Subay sa maong insidente, ilang ipatawag ang management sa establisemento aron pangutan-on kon nganong igo rang gipagawas ang duha ka mga habig nga nag-away. Iyang gipasabot nga kon dunay kagubot sa sulod sa ilang imnanan, angay unta nga manawag sila og polis aron dili mosangpot ngadto sa pagpamusil. “We will recommend nga ipatawag namo tong establisemento nganong ingon ana. . practice sa mga establishment ilang pagawason which is a very wrong. Dapat imong tawagan ang polis. I-hold nila na kaya nga naay mga bouncer, security guard. Kami mga polis dili pud namo na maisa-isa gyud nga mabantayan sila, ang uban pud ma deprive sa among serbisyo,” matod ni Baculo. Kon makakuha na sila og mga ebidensya batok sa mga tawo nga ilang natumbok, mopasaka na og kaso ang kapulisan batok kanila. / AYB
Rambol sa bar, 1 patay
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/rambol-sa-bar-1-patay
13
Arvie N. Veloso
9-Oct-24
Magkuyog pag-usab sila si Cebu Governor Edlen Abalayan ug Board Member Davinder Abello alang sa pagka gobernador ug bise gobernador ubos sa One Cebu party alang sa umaabot nga piniliay sa Mayo 2025. Kini human pormal nga miduso sa kandidatura si incumbent Cebu Governor Edlen Abalayan sa iyang Certificate of Candidacy (COC) sa buhatan sa Commission on Election (Comelec) sa Oktubre 8, 2024. Si Abalayan miduso sa iyang kandidatura sa alas 10:00 sa buntag kauban ang iyang mga anak ug sakop sa pamilya. Wala siyay kauban nga laing politiko gawas lang sa supporters niini ubos sa samang partido. Una na nga mipadayag si Abalayan nga ugaling pilion siya pag-usab sa mga Sugboanon isip gobernador, lakip sa mga hatagan niya og pagtagad ang hingpit nga pagbalhin sa seat of government sa lungsod sa Balamban, paghuman sa kadalanan nga magdugtong sa mga lokalidad ug ang uban pang mga programa nga iyang buot ipadayon alang sa pagpalambo sa lalawigan. Si Abalayan nga unang nag-inusara’ng miduso sa iyang kandidatura, mipahibaw nga sa hapon gikatakda nga moduso sa kandidatura pagka bise gobernador ang iyang tandem. Apan sa alas 4:31 sa hapon 29 minutos sa wala a mosirado ang Comelec, niabot sa buhatan si incumbent sixth district board member Davinder Jorge Abello kauban si Abalayan aron pormal nga moduso sa iyang kandidatura pagka bise gobernador. Dili kini maoy unang higayon nga nagkuyog ang duha alang sa gubernatorial race. Si Abello unang nagpapili sa pagka bise gobernador sa 2010 apan napildi kini ni Vice Governor Alfuro Abellon. Mibalik kini pagpapili sa 2013 apan napildi kini ni Vice Governor Flordeliz Abilar. Asoy ni Abello, boluntaryo niyang gipresentar ang iyang kaugalingon nga modagan kauban si Abalayan human niya mahibaw-an pinaagi sa mga taho sa mga tigbalita nga wala kini runningmate. “I felt that governor needs to have a vice gubernatorial candidate which has supported her program all throughout,” matod ni Abello sa Oktubre 8, 2024. Subay sa listahan sa Comelec, duha ka mga indibidwal ang miduso sa ilang COC alang sa pagka bise gobernador. Gawas ni Abello, miduso usab sa iyang kandidatura si kanhi Interior and Local Government Undersecretary Sepe Abilon. Si Incumbent Vice Governor Abina Tomas III nga lakip sa gisuwayan paghangyo ni Abalayan nga mahimong tandem niini hugot ang desisyon nga magpapili pagka kongresista sa segundo distrito. Ang igsuon ni Gov. Miyang nga si incumbent Congressman Pablo John “PJ” Abalayan nga labing unang miduso sa iyang kandidatura isip reelectionist mibakwhi sa iyang COC ug nihulip kaniya ang iyang asawa nga si Maymay May Abing-Abalayan. Lakip sa rason sa kongresista ang iyang pila ka dekada na nga tinguha nga pagpahigayon og dugang pagtuon sa balaod ug public administration sa gawas sa nasod. Ingon man ang kagustuhan niining mosuwat og libro alang sa political history sa Sugbo. Ang asawa ni Abalayan gradwado sa kursong Mass Communications sa University of the Philippines Cebu ug mikuha usab sa Masters Degree in Public Management sa samang unibersidad. Kompiyansa si Abalayan nga mahatagan sa iyang asawa og bag-ong panan-aw ug mga maayong programa ang tersero distrito.
Miyang, Davinder mag-tandem
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/gwen-glenn-mag-tandem
18
Arnold Y. Bustamante
6-Oct-24
Kapin sa usa ka libo ang nadakpan sa kapulisan sa Central Visayas sulod sa usa ka adlaw nga operasyon batok kriminalidad ug pagpatuman sa mga lokal nga ordinansa sa matag lungsod ug siyudad gikan sa Oktubre 5-6, 2024. Sa ilang kampanya batok illegal nga drugas, nakasakmit ang Police Regional Office (PRO) 7 og 130. 20 gramos nga gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P885,360 atol sa 20 ka anti-illegal drug operations ug pagkasikop sa 27 ka drug personalities. Nakalusad usab og 14 ka operations batok sa illegal gambling ang kapulisan nga misikop sa 21 ka mga sugarol, 14 kanila ang napasakaan na kaso sa korte, ug pagkasakmit sa P1,685 nga cash. Wala mohunong ang kapulisan sa ilang kampanya batok loose firearms subay sa kamandoan sa ilang ulohang buhatan tungod sa nagkaduol na ang midterm elections sa sunod tuig diin tulo ka armas nga walay lisensya, ang ilang naimbargo ug usa ka tawo ang nadakpan og napasakaan na ang kaso sa korte. Nakadakop usab og siyam ka wanted persons ang kapulisan nga dunay mga pending warrant of arrest sa nagkalainlaing kaso nga giatubang, usa niiini nabutang sa listahan sa most wanted persons. Samtang, moabot sa P538,010 ang nakolekta sa kapulisan isip multa nunot sa subsob nga pagpatuman sa mga lokal nga ordinansa sa matag lungsod ug siyudad diin 1,116 ka mga tawo ang nadakpan. / AYB
Kapin 1,000 ka malapason sa balaod, nasikop
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/kapin-1000-ka-malapason-sa-balaod-nasikop
20
Rolando R. Morallo
6-Oct-24
Nagkadako ang pagdahili sa yuta sa Toledo Wharf Road (Manipis) sa Barangay Kampo 4, dakbayan sa Talisay hinungdan nga gisirado gihapon kini sa trapiko sukad sa unang pagdahili niadtong Martes sa kaadlawon, Oktubre 1, 2024. Si Robert 'Nancy' Abel, pangulo sa City of Talisay-Traffic Operations and Development Authority (CT-TODA) nga nahinabi sa Superbalita sa Dominggo, Oktubre 6, nagkanayon nga ang Department of Public Works and Highways (DPWH) mosusi sa dapit karong buntag, Lunes, Oktubre 7, 2024, aron pag-assess sa kahimtang. Kini bahin sa pag-ayo sa DPWH sa maong dan nga nagkadako ang bahin sa yuta nga midahili. "Risgo pa gyud nga agian," matod ni Abel, kinsa nihulagway nga ang unang pagdahili sa yuta nga wala pa makaabot sa viewing deck apan ning ulahi, naabot na kini sa maong dapit. "Nagsige og pangdahili ang yuta labi na panahon nga mag-uwan. . " dugang ni Abel. Subling panawagan sa CT-Toda ngadto sa mga motorista sa pagpangita og luwas nga dan nga kaagian. Ang Toledo wharf road maoy karaan ug duol nga agianan sa padulong sa dakbayan sa Toledo ug pabalik sa Talisay. Laing agianan sa pagkakaron mao ang Naga-Uling Road. Si Abel dili pa makahatag og timeline kon kanus-a kini paagian og pagbalik og sakyanan. / RRM
Landslide sa Kampo 4
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/landslide-sa-kampo-4
954
Dario V. Gil
7-Mar-24
Usa ka mag-uuma nakaangkon og 11 ka mga samad pinusilan human gipusil gamit ang improvised shotgun alas 7:00 sa gabii sa Martes, Marso 5, 2024, sa Barangay Caridad, lungsod sa Tuburan. Ang biktima giila nga si Eddie Juntilla Jusayan, 46, ulitawo, lumolupyo sa naasoy nga dapit samtang ang suspek giila nga si Dionson Justiniano, hamtong, silingan sa biktima. Sa follow up sa Superbalita Cebu sa Tuburan Municipal Police Station, nasuta pinaagi sa imbestigasyon ni Police Staff Master Sgt. Gilmore Jennefer ubos sa kamandoan ni Police Col. Myco C. Kadusale, nga ang biktima nga nagpakaon sa iyang iro sa gawas sa iyang balay dihang gipusil sa suspek. Bisan nakabaton na siya’g mga samad pinusilan, nakamaniubra pa kini sa pagkamang ngadto sa kalibunan ug nakatago. Gitabang siya sa iyang mga silingan, ang uban nanawag og rescue sa kapulisan. Nasuta nga ang duha may bangi na daan ug kanunay nga may mainiton nga panaglalis. Apan, atol ning pagsuwat, nagpadayon pa ang imbestigasyon ni Jennefer. Matod pa nga niadtong Marso 3, 2024, ang biktima nakaangkon og gisi sa iyang kilay human gibuno og bato sa suspek human sa ilang mainiton nga panaglalis ug gibaharan kini nga patyon. Apan ang biktima wa magpa-blotter sa kapulisan sa maong insidente. Hangtod ning pagsuwat, ang suspek wa pa makadakpi sa kapulisan. / DVG
Biktima nakaangkon og 11 ka samad-pinusilan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/biktima-nakaangkon-og-11-ka-samad-pinusilan
21
Arvie N. Veloso
5-Oct-24
Usa ka independent candidate gikan sa lungsod sa Carmen ang buot moatbang ni incumbent Cebu Governor Edlen Cesariocia sa 2025 midterm election sa posisyon nga pagka-gobernador. Si Acosta “Doy” Abelardo Actub, 67, taga lungsod sa Carmen ang miduso sa iyang certificate of candidacy (COC), Biyernes, Oktubre 4, 2024. Si Actub usa ka retired seafarer sud sa 34 ka katuig, ang nakahukom nga magpapili ning umaabot nga piniliay sa iyang katuyoan nga moserbisyo sa lalawigan sa Sugbo. Nangayo usab siya og dispensa sa iyang mahimong kaatbang nga matod pa, iyang giila nga gi-idolo. Mipasalig si Actub nga aduna siyay katakos nga iya nga mamapalambo pa pag-ayo ang lalawigan sa higayon nga siya palaron nga pilion sa mga Sugboanon sa iyang tinguha. “I’m sorry Maám (Cebu Governor Edlen Cesariocia) idol kita, kaya lang kalabanin kita dahil gusto ko din ma-experience nila ang na-experience ko sa labas na wala dito. Kung halimbawa si Maam Miyang ang manalo, pupunta ako dito mag-congratulate agad ako sa kanya,” matod ni Actub. Lakip sa iyang mga gustong himuon mao ang pagpalambo sa serbisyo, batokan ang kurapsyon ug hatagan ug kasulbaran ang nagkadaiyang mga problema sa lalawigan. / ANV
Seaman makig-atbang ni Miyang sa eleksiyon
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/seaman-makig-atbang-ni-gwen-sa-eleksiyon
183
Denise Mae P. Codis
28-Aug-24
Gisuspenso sud sa unom ka buwan nga way suweldo ang usa ka opisyal sa barangay sa dakbayan sa Lapu-Lapu human napamatud-ang positibo sa random drug testing nga gihimo sa City of Lapu-Lapu Office for Substance Abuse Prevention (Closap). Wa gibutyag sa City Government ang dugang detalye sa pagkatawo sa maong opisyal. Si Romart Bagsican, executive director sa Closap, nitug-an sa mga tigbalita niadtong Martes, Agusto 27, 2024 nga human migawas ang confirmatory results niadtong Hulyo 23, pinaagi sa kamandoan ni Mayor Joelito “Ahong” Chan, girekomendar ni Bagsican ang barangay official nga mopailawom sa drug rehabilitation program. Dugang ni Bagsican nga ang opisyal sa barangay nakasumite na sa iyang porma alang sa leave of absence ngadto sa Civil Service Commission (CSC) ug barangay niadtong Agusto 2, 2024.“We already communicated to that barangay when the confirmatory test results came out. I also informed the City’s Department of the Interior and Local Government. When I informed the mayor, he told me to make a recommendation,” matod ni Bagsican. Ang random drug testing gihimo niadtong unang semana sa Hunyo atol sa regular session sa barangay. Ang City Ordinance nga adunay ulohan "Drug-Free Workplace Ordinance in the Lapu-Lapu City Government and Providing Sanctions for Violators" nag-ingon nga bisan kinsa nga opisyal gikinahanglan nga mopailawom sa mandatory nga unom ka buwan nga treatment ug rehabilitation program sa bisan asang government rehabilitation center sa higayong makit-an nga mahimong positibo sa paggamit sa gidili nga droga. Dugang pa, ang Seksyon 8 sa ordinansa naglatid nga ang mga opisyal o empleyado kinahanglan usab nga suspindihon sa trabaho nga walay bayad. Gihimug-atan usab ni Bagsican nga kung magdumili ang barangay official nga mopailawom sa unom ka buwan nga drug rehabilitation, pahamtangan siya og silot nga dismissal sa serbisyo ug katumbas kini sa Grave Misconduct ubos sa CSC nga nalatid usab sa Section 8 sa ordinansa. Ang executive director sa Closap nanawagan usab sa tanang public officials ug personnel nga maglikay sa drugas ug seryoso ang Siyudad sa pakigbatok sa paggamit sa drugas. “The City Government is serious in this campaign against drugs, we are continuously doing drug tests on our employees, officials and personnel,” dugang ni Bagsican. “If they get caught, we will impose on what is stated in the law. Let’s stay away from drugs, because there is nothing good out of it,” dason niya. Ang Ordinansa No. 16-140-2024 subay sa Section 47 ug 48 sa Republic Act No. 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act nga nagpasiugda sa drug-free workplace. Ang ordinansa nagtumong usab sa pagpasiugda sa pag-establisar ug pag-institutionalize sa drug-free nga mga polisiya sa trabahoan sa Siyudad aron maseguro nga ang tanang empleyado, elective, appointive, ug barangay officials magpabiling drug free. / DPC
Opisyal sa barangay nagpositibo sa drugs
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/opisyal-sa-barangay-nagpositibo-sa-drugs
25
Florenda V. Querubin
2-Oct-24
Nag-abot sa buhatan ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Abalos ang tulo ka mga menor de edad nga babaye nga gikatahong maoy mitabang og kulata sa 13 anyos nga biktima. Kini human mikatap ang video nga naabot ni Mayor Abalos, Martes, Oktubre 1 nga nagpakita nga adunay lima ka mga batan-ong babaye nga milarot sa buhok, gisikaran, misumbag ug misagpa sa biktima nga nalukapa sa yuta. Ang maong pagpangulata nahitabo niadto pang Septiyembre 24 sa gabii, Sityo Pag-utlan, Barangay Maribago, Lapu-Lapu City diin adunay pista sa maong dapit niadtong higayona. Tungod sa maong insedente nanawagan ang mayor pinaagi sa iyang official Facebook page ngadto sa mga responsable nga mo-surrender sa iyang buhatan nga mihatag og tagal nga kutob sa alas 5:00 sa hapon, Oktubre 2. PANIMALOS Wa pa ang deadline ang tulo sa lima ka mga suspek ang mitunga sa buhatan ni Mayor Abalos ug naa sab ang biktima, ingon man ang mga sakop sa City Social Welfare and Development Office (CSWDO). Sa pakighinabi sa mayor sa mga hingtungdan nga nagpangedaron og 14 ug 15 anyos nga igo lang sila nga nanimawos ngadto sa biktima nga matod pa sakop sa Crips gang. Pasangil sa maong mga bata nga una silang gikulata sa pundok sa biktima. Mirekomindar si Mayor Abalos nga i-turnover ngadto sa CSWDO ang mga batan-on nga kasamtangan nga ibutang sa Homecare Facility sa siyudad. Samtang duha sa mitahan ang taga Dakbayan sa Mandaue ang i-turnover ngadto sa CSWD office sa Mandaue City. Ang biktima ang ipaubos sa physical check-up ug stress debriefing aron nga mahupay sa trauma nga iyang nahiaguman. / FVQ
3 ka mga bata nga nangulata, mitahan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/3-ka-mga-bata-nga-nangulata-mitahan
26
Claudine Flores
2-Oct-24
Kapin sa usa ka semana nga dili paagian ang Campo 5, Manipis Road, Dakbayan sa Talisay resulta sa landslide niadtong kadlawon, Miyerkules, Oktubre 2. Ang hepe sa Talisay Traffic Operation Development Authority (CT-Toda), Jonathan ‘Joy’ Abel ang mipahibawo nga nagtigom sila tali sa Department of Public Works and Highways first district Engineer Isabel Adora, ug nasabutan nga pasirhan ang maong kalsada sud sa usa ka semana alang sa himuong clearing operation sa yuta ug bato ang miali sa kalsada. Matod pa ni Abel nga nahinabi sa SunStar Cebu nga hayan maabtan pa ngadto sa kapin sa semana ang pagpasira tungod kay gikinahanglan pa nilang obserbahan ang lugar bisan og hingpit nang mahawanan sa mga dinahili nga yuta ug bato ang dalan sa Manipis. Gihulagway sa opisyal nga gibanabana nga 740 ka mga trak de karga ang magamit sa paghakot gumikan sa gidaghanon sa yuta ug bato nga miali sa kalsada. Gitambagan ang mga motorista nga motipas una og laing alternatibong kaagian. “Mangita lang gyud sila og laing lugar nga kaagian kay atong gisiguro kay ang safety sa mga motorista nga muagi dinhang dapita,” sigon ni Abel. Ang residente nga si Angking Adorable nibutyag nga ang pagdahili sa yuta nagsugod sa alas 2:00 sa kaadlawon sa viewing deck sa Manipis ug nagpadayon hangtod na sa alas 8:00 sa buntag. Maayong nalang nga way nadisgrasya o mga balay nga natabunan sa debris resulta sa landslide. Adunay mga motorista ang wa makalusot ang namalik sa ilang agi subay na sa Naga-Uling Road. Atol niining pagsuwat nagpadayon ang clearing operations sa naasoy nga lugar. /DVG, CDF
Manipis Road kasamtanga’ng di paagian
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/manipis-road-kasamtangang-di-paagian
22
Cherry Ann Virador
3-Oct-24
Ang buhatan sa Ombudsman mi-dismiss sa mayor sa Mandaue City ug Cebu City sa ilang serbisyo. Si Mandaue City Mayor Brody Abando gitaktak sa iyang serbisyo human nasuta nga sad-an sa kasong grave misconduct sa dihang mitugot nga makapadayon sa operasyon ang usa ka cement batching plant nga way business ug environmental permits. Samtang si suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan, nasuta sab sa Ombudsman nga sad-an sa nepotism ug grave misconduct human gitugotan ang duha ka igsuon sa iyang asawa nga makatrabaho sa Cebu City Hall. Ang kaso ni Abando base sa reklamo nga giduso niadtong Oktubre 2022 sa dihang ang mga reklamante nga sila si Princesa Acuba Acuna ug Lita Ada mibutyag nga way gihimo ang mayor ngadto sa mga nahimong kalapasan sa Suprea Phils. Development Corp. ’s nga matod pa naghatag og peligro sa panglawas ug kinaiyahan. Ang planta sa Suprea nga nahimutang sa Sitio San Jose 1, Barangay Labogon, nga nag-operate niadtong 2020 hangtod na 2022 nga walay business permit, sanitary permit, ug environmental clearances. Ang mga residente nga nagpuyo duol sa planta nagpasaka og mga reklamo bahin sa negatibong epekto sa operasyon niini sa ilang panglawas apan bisan pa niini nga mga reklamo, giingong si Abando wala mo-isyu og cease-and-desist order batok sa planta. Gipamatud-an sa Ombudsman nga ang operasyon sa planta nagpadayon bisan walay mga permit nga nagdala og kahasol sa publiko ug risgo sa panglawas sa komunidad. Bisan pa nga si Abando miluwat og Mission Order niadtong Marso 2021 alang sa Mandaue City Environment and Natural Resources Office (MCenro) aron nga ipasusi ang operasyon sa Suprea, matod pa sa Ombudsman nga ang maong aksiyon uwahi na ug nakatutok lang sa environmental factors. “The conduct of inspection, imposition of penalties, and implementation of mitigating and preventive measures are not sufficient to address the plight of the affected residents of Barangay Labogon,” natala sa maong desisyon. Giklaro sa desisyon sa Ombudsman nga bisan pa nga ang Suprea nakadawat og Environmental Compliance Certificate (ECC) niadtong 2019, wa kini magpasabot nga maka-operate ang maong kompaniya nga walay kuhaon nga dugang mga permit. Base sa ECC nga ang Suprea kinahanglan makakuha og mga permit gikan sa ubang mga ahensya sa gobyerno sa wala pa kini magsugod sa operasyon. Dugang pa sa Ombudsman nga si Abando napakyas sa pagpugos niining sa mga kinahanglanon ug gitugotan ang planta nga mag-operate nga ilegal sulod sa dugay nga panahon. TUBAG Si Abando sa iyang bahin miluwat og opisyal nga pamahayag pinaagi sa iyang Facebook post (as published): “Dear Mandauehanons, “The Ombudsman’s decision comes as no surprise. Nahibaw man gyud ta nga ang atong kontra gigamit nila ang ilang koneksiyon ug gahum at their disposal. But let me assure you, just as we have faced challenges before, we will not back down. We will exhaust every legal remedy to fight this battle – because this is not just about me. “It is about the trust you have placed in me, and I will defend that trust with all that I have,” tipik sa statement ni Abando. NEPOTISMOSa habig ni suspended Cebu City Mayor Abangan gi-dismiss sa Ombudsman sa iyang serbisyo lakip na ang pagkanselar sa iyang eligibility ug way madawat nga benepisyo sa pagretiro gawas sa nahipos nga leave credits, ug permanente nga diskwalipikasyon sa pagbalik sa serbisyo sa kagamhanan. Gipahibawo sa Ombudsman nga dili mapatuman ang silot nga dismissal ilabi na nga nagserbisyo pa si Abangan sa iyang suspension, “the same shall be converted into a fine equivalent to respondent’s salary for one year, payable to the Office of the Ombudsman, and may be deductible from respondent’s accrued leave credits or any receivables from his office. ”Ang kaso ni Abangan nag-ugat sa reklamo ni Crispin Adajar, nga naggamit sa ngalan nga “Inday Josa Adan Abcede” sa Facebook, mipasangil og reklamo batok ni Abangan alang sa giingong nepotismo, grave misconduct, graft ug corruption nga giduso sa Office of the Ombudsman sa Quezon City niadtong Enero 24, 2023. Sumala sa reklamo, gitudlo ni Abangan ang mga igsuon sa iyang asawa nga sila si Buddy ug Randolph Mandanat. Si Buddy ug Randolph ang mga igsuon ni Elisabet Adang Mandanat-Abangan, ang ikaduhang asawa ni Abangan, nga iyang gipakaslan sa usa ka civil wedding ceremony niadtong Oktubre 28, 2021. Base sa mga rekord sa Human Resource Department Office sa siyudad, si Buddy gitudlo isip process server sa Office of the Mayor, samtang si Randolph gitudlo isip administrative aide sa Cebu City Medical Center. Pareho silang nagtrabaho sukad niadtong Enero 1 hangtod Hunyo 30, 2022. Ang mga kontrata ni Buddy ug Randolph gi-renew gikan sa Hulyo 1 hangtod Disyembre 30, 2022 dihang si Abangan mi-asumir pagka-mayor human sa eleksyon niadtong Mayo 2022. /
Brody Abando, Cedie Abangan ‘gitaktak’ sa ilang serbisyo
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/jonas-cortes-michael-rama-gitaktak-sa-ilang-serbisyo
590
Arnold Y. Bustamante
21-May-24
Patay na nga nidangat sa Toledo City Hospital ang usa ka 26 anyos nga lalaki human dunggaba sa usa ka lalaki nga hubog nga nagmaoy sa national highway sa Brgy. Poblacion, Siyudad sa Toledo alas 4:10 sa Dominggo sa kaadlawon, Mayo 19, 2024. Ang biktima nga nakaangkon og samad dinunggaban sa tuong dughan giila nga si Ralf Dimayacyac, 26, taga Sitio Santa Ana, Brgy. Poblacion, Dakbayan sa Toledo samtang ang suspek giila nga si Gregor Dimayuga Norman, 40, silingan sa biktima. Sa imbestigasyon sa kapulisan nasayran nga samtang nag-inom ang biktima ug suspek uban sa mga higala, adunay gikaaway si Norman nga gihulagway sa nakasaksi nga pwerte nang huboga. Giuwang siya sa biktima apan kalit lang nga mikuha sa iyang kutsilyo ang suspek ug nidunggab sa tuong dughan sa biktima. Naatol usab nga nagpatrolya ang mga polis sa Toledo ug ilang nakita ang komosyon. Diha-diha dayon gidakop ang suspek ug nakuha usab ang kutsilyo nga maoy gigamit sa pagdunggab. Dali nga gidala ang biktima sa tambalanan apan gideklarar kini nga dead-on-arrival sa doktor. Matod ni Police Lieutenant Colonel Cabungcal Dimen, hepe sa Toledo City Police Station, nga ang biktima, kon dunay away, kanunay kini nga mouwang ilabi na kon kauban niya sa inom. Karon lang kini nahitabo nga sa iyang pag-uwang siya na hinuon ang gidunggab ug namatay. “Ito kasing victim base sa imbestigasyon natin ay talagang mahilig mag pacify pag may mga gulo. Siguro sa inuman ng mga nakaraang pagkakataon mahilig talaga siyang mag awat, at sa panahong ito nasaksak siya ug napurohan,” matod ni Dimen. Nakuha sa mga polis ang kutsilyo nga maoy gigamit sa suspek sa pagdunggab sa biktima. Gibalhog na sa custodial facility si Norman ug mag atubang og kaso’ng homicide. / AYB
Miuwang sa away gipatay hinuon
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/miuwang-sa-away-gipatay-hinuon
30
Dario V. Gil
2-Oct-24
Gibanabana nga motimbang og 50 gramos sa gidudahang shabu nga mobalor og P340,000 ug duha ka mga armas uban sa mga bala niini ang nasakmit gikan sa usa ka high value individual atol sa buy-bust, alas 11:40 sa gabii, Martes, Oktubre 2, 2024, sa Purok Sambag, Barangay Candulawan, Siyudad sa Talisay. Ang suspek nga HVI giila lang sa pangalan nga 'Gammy', 25, ulitawo nga may kapuyo, ug taga Sityo Iba sa Brgy. Candulwan, kinsa subject sa operasyon sa kapulisan. Lakip sa nasikop mao iyang kakunsabo nga si alyas 'Enan', 32, ulitawo nga may kapuyo, ug taga Sityo Tabay, Barangay Tunghaan, Minglanilla. Ang mga suspek na-validate sa kapulisan nga nag-ayudahay sa pagpamaligya'g shabu sa maong dapit hinungdan nga gilusad ang operasyon sa City Drugs Enforcement, Intelligence Police sa Talisay ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Lt. Col. Karyo Paguyod ug sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Ang poseur buyer sa kapulisan nigamit og P10,000 nga bugos money nga gipaibabwan og usa ka P1,000 nga original money aron sa pagpalit og drugas gikan sa suspek nga si Gammy bugti sa usa ka dako nga pakite sa shabu nga niresulta sa ilang pagkasikop. Sa dihang nadakpan si Gammy, nakuhaan pa kini og laing 5 ka pakite sa gituohang shabu, 1 ka cellphone nga gigamit sa drug transactions, 1 ka kalibre nga 9mm sub-machinegun (KG-9) nga may 1 ka magazine nga may 3 ka bala ug usa ka kalibre .45 nga pistola nga may usa ka magazine nga may 7 ka mga bala. Samtang, ang nakuha gikan sa suspek nga si Enan mao ang buy- bust money nga P10 mil. / DVG
2 ka durugista nasikop; shabu, 2 ka armas sakmit
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/2-ka-durugista-nasikop-shabu-2-ka-armas-sakmit
29
Arnold Y. Bustamante
2-Oct-24
Laing drug den sa lalawigan sa Bohol ang napuhag sa awtoridad sa Purok 7, Brgy. Africa Sur, lungsod sa Loon, alas 3:52 sa hapon, Martes, Oktubre 1, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga suspek. Ang mga nadakpan giila nga silang Gelou Agan alyas Jomarie, 44, delivery boy, nga target sa buy-bust ug mao usab ang drug den maintainer ug laing duha sud sa drug den nga silang Lowell Aganan, ug iyang pag-umangkon nga si Emeterio Aganan, 27, pulos mga delivery boy. Nilusad sa malampsuong operasyon mao ang mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Bohol Provincial Office uban sa Bohol Maritime Police, Loon Municipal Police Station ug Coast Guard Intelligence Unit-Bohol. Nasakmit sa mga operatiba ang 9 ka mga putos sa gituohang shabu nga motimbang sa 12 gramos nga dunay estimated average market value nga P81,600 lakip na ang buy-bust money ug ang tulo ka cellphones ug nagkalainlaing drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga duha ka semana nila gipaubos sa case buildup ang maong drug den human makadawat og inpormasyon gikan sa kasaligang tinubdan. Kalapasan sa Sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang giandam nga kaso nga ipasaka sa PDEA 7 batok sa mga suspek. / AYB
Drug den sa Bohol napuhag
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/drug-den-sa-bohol-napuhag
31
Dario V. Gil
30-Sep-24
Gibananaba nga moabot sa P3 milyunes ang danyos sa lima ka mga balay nga nangasunog sa Sitio Santo Niño, Barangay Basak, dakbayan sa Lapu-Lapu, alas 10 sa gabii, Dominggo, Septiyembre 29, 2024. Ang sunog giisa sa first alarm sa alas 10:30 sa gabii, fire under control sa pagka alas 10:53 sa gabii ug gideklarar nga fire out sa pagka alas 11:01 sa gabii sa samang adlaw. Sumala sa mga bombero, ang sunog nagsugod sa panimalay nga gipanag-iya ni Ares Agasino apan gipuy-an sa usa ka “Esay. ” Ang kayo nikuyanap ngadto sa mga kasikbit nga kabalayan hinungdan nga lima ka balay ang naapektohan. Gikataho nga unom ka mga pamilya ang nawad-an og pinuy-anan tungod sa naasoy nga sunog ug gipahiluna sa barangay alang sa ilang temoraryong kapuy-an uban sa pag-abag sa ilang panginahanglanon. / DVG
P3M danyos sa sunog sa Lapu-Lapu
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p3m-danyos-sa-sunog-sa-lapu-lapu
723
Dario V. Gil
21-Apr-24
Moabot ngadto sa P8 milyunes ang danyos sa sunog sa usa ka bodega sa Barangay Sta Cruz, lungsod sa Liloan, alas 6:47 sa buntag, Dominggo, Abril 21, 2024. Ang duha ka andanang building gihimong storage sa mga construction material nga gipanag-iya ni Cleret Belbar, Abella, 56 , minyo, ug taga Barangay Yati, Liloan. Sa follow up interview sa Superbalita ngadto ni SFO2 Kobe Enrile sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Liloan, kini nagkanayon nga ang sunog gisaka sa first alarm alas 6:47 sa buntag, ang second alarm sa alas 7:09 sa buntag ug nakontrolar ang kayo sa alas 8:30 sa buntag. Matod ni Enrile, wa pa sila makadeklarar og fire out atol ning pagsuwat gumikan sa mga construction material ug produkto sa maong kompaniya nga nadat-ugan sa nahugno nga atop nga mosiga pa sama sa kalo nga plastic, sapatos ug uban pa. Gidugang niya nga naglisod sila sa pag-asdang sa dapit tungod sa kakusog sa pag-ulbo sa kayo. Wala pa dayon makahatag ang kabomberohan kon unsay hinungdan sa sunog samtang nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon. / DVG
P8 milyunes danyos sa sunog sa bodega
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p8-milyunes-danyos-sa-sunog-sa-bodega
830
Arnold Y. Bustamante
2-Apr-24
Gipasidunggan sa Cebu City Fire Station ang mga fire brigade volunteer ug ubang stakeholders nga giila nga dako’g natampo sa pagpawong sa kayo atol sa pagtapos sa Fire Prevention Month ning tuiga sa Abril 1, 2024 nga adunay tema nga “Sa Pag-iwas sa Sunog, Hinda ka Nag-iisa. ” Sa data sa Cebu City Fire Office, sila nakatala og 39 ka alarma sa sunog sa tibuok Marso 2024, itandi sa 33 sa miaging tuig. Apan matod pa ni Senior Fire Officer 2 Kenot Dayagdal, information officer sa CCFO, nga bisan daghan sila og natubag nga alarma sa sunog karong tuiga, ubos ang danyos itandi sa miaging tuig. Nakatala sila og P9. 6 milyunes nga balor sa mga kabtangan nga hingpit nga nasunog karong tuiga itandi sa P11. 6 milyunes sa miaging tuig. Usa sa nakatampo kon nganong dili dako ang natala nga danyos tungod sa pagtinabangay ug pagpakabana sa publiko nga kon dunay motumaw nga sunog sila magtambayayong sa pagpawong sa kayo. Sa 39 ka alarma sa sunog nga nahitabo sa siyudad, 20 porsyento niini napawong na ang kayo pag-abot sa mga bombero nga gitawag nila’g ‘fireout upon arrival’ nga nagpasabot nga diha pa lang sa mga residente, wala na makakatap ang kayo. “Despite sa atoang grabeng kainit nga atong nasinati, atoa gyud napugngan ang grabeng sunog. So usa na sa successful nga pagpahigayon nato sa atong mga programa, atong gi-involve ang community,” matod ni Dayagdal. Dugang ni Dayagdal nga ang nag-unang hinungdan sa pagtumaw sa sunog mao ang electrical ignition caused by arcing, adunay mga bata nga nagduwa og pusporo o lighter, lakip na ang wa mabantayi nga niluto. Nakatala usab sila og 22 ka grass fire sa tibuok Marso diin ang hinungdan niini tungod sa kainit sa panahon ug pagpataka og daob ug labay sa upos sa sigarilyo. (AYB)
39 ka mga sunog sa Cebu City sa Marso
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/39-ka-mga-sunog-sa-cebu-city-sa-marso
36
Arnold Y. Bustamante
30-Sep-24
Usa ka drayber sa habalhabal ug laing duha ka mga babaye ang nangadakpan sa bouncer sa usa ka bar sa sulod sa inilang hotel sa sa Barangay Lahug, Dakbayan sa Sugbo sa managlahing oras sa kaadlawon, Dominggo, Septiyembre 29, 2024 human nangawat og mahalon nga cellphone. Unang nadakpan mao ang duha ka babaye nga mikuha sa iPhone 13 Promax sa 21 anyos nga kustomer sa bar naila nga silang Agustin Chacha, 21, taga dan Tupaz, Brgy. Sawang Calero ug Deling Aila, 20, taga Sun Valley, Brgy. Calamba, Siyudad sa Sugbo. Matod ni Police Staff Sergeant Mikhael Alag, imbestigador sa Mabolo Police Station, nga samtang nagsayaw ang biktima nga tinun-an nga taga Urgello, Barangay Sambag 1, Siyudad sa Sugbo, gikuha sa mga suspek ang iyang cellphone. Nabantayan sa biktima nga ang duha ka babaye ang kalit mikuha sa iyang butang nga padung na nga mogawas, tungod niini, iyang gisumbong sa bouncer sa bar ug nakuha pagbalik ang cellphone nga gisulod sa bra sa dughan niini. Nagpatuo ang duha ka suspek nga kustomer sa maong bar ug nagsayaw-sayaw apan ang modus mao ang pagkuha sa mga mahalong butang sa ubang kustomer nga mangahubog na. Samtang, nadakpan ang drayber sa habalhabal human nasakpan nga nikuha og cellphone sa usa ka tinun-ang lalaki alas 3 sa kaadlawon, Dominggo Septiyembre 29, 2024. Ang suspek naatlan sa biktima nga nipunit sa iyang cellphone sa ilang lamesa nga giimnan mao si Jaymos Alagasi, 30, taga Hi-way 77, Kadaho-an, Barangay Talamban, Dakbayan sa Sugbo. Nakuha hinuon pagbalik ang iPhone 14 Promax sa biktima nga usa ka tinun-an sa kolehiyo nga taga Cavite City apan kasamtangan nga nagpuyo sa usa ka hotel nga naa nahimutang sa Cebu Business Park sa Syudad sa Sugbo. Ang tulo pasakaan og kasong pagpangawat. / AYB
2 ka dalaga, driver nasakpang nangawat
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/2-ka-dalaga-driver-nasakpang-nangawat
725
Arnold Y. Bustamante
21-Apr-24
Sud sa usa ka adlaw, nakasakmit ang Police Regional Office (PRO) 7 og kapin sa P11 milyunes nga balor sa illegal nga drugas sa Central Visayas (CV) sa Biyernes, Abril 19, 2024. Sa data gikan sa PRO 7, nasuta nga nasakmit ang 762 gramos sa illegal nga drugas nga dunay standard drug price nga P5. 1 milyunes nga niresulta sa pagkasikop sa upat ka drug personalities. Tungod niini, si Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa PRO 7, niingon nga ang gidaghanon sa illegal nga drugas nga nasakmit resulta sa intelligence-driven operations. “The arrest and seizure is a proactive law enforcement strategy to deny the proliferation of illegal drugs in Central Visayas through the conduct of an aggressive and relentless anti-drug campaign in accord with the law,” matod ni Abad. Sa dakbayan sa Talisay, usa ka joint operation gilusad sa Provincial Drug Enforcement Unit ug Talisay City Police Station alas 9:00 sa Biyernes sa buntag nga niresulta sa pagkasikop sa 38 anyos nga suspetsado nga nakuhaan og 150 gramos nga mobalor sa P1,020,000. Lakip sa nadakpan sa laing operation didto sa Sityo Ilang-ilang, Barangay Lagtang, dakbayan sa Talisay nga giila lang sa alyas nga ‘Jitlee’ nga nakuhaan og 55 gramos sa gituohang shabu nga mokantidad og P374,000. Nilusad usab og dungan nga operation ang kapulisan sa Dumaguete City, Negros Oriental nga misangpot sa pagkasakmit sa 322. 94 gramos nga dunay standard drug price nga P2,121,192 gikan sa usa ka alyas Elmer sa Purok Maisan, Barangay Camanjac, alas 9:19 sa gabii sa susamang adlaw. Pagka alas 10:10 sa gabii, laing drug personality ang nadakpan sa mga sakop sa City Intelligence Unit ug City Drug Enforcement Unit sa Mandaue City Police Office nga nakuhaan og 300 gramos nga mokantidad sa P3,040,000 sa dalan M. Logarta sa Barangay Subangdaku. Ang mga suspetsado kasamtangan nga gipangbalhog sa lainlaing custodial facilities sa kapulisan nga milusad sa maong anti-illegal drug operations samtang ang ebedensya nga nasakmit gi-turn over kini sa Philippine National Police (PNP) Forensic Unit 7 alang sa analysis. / AYB
P11M drugas nasakmit sud sa 1 ka adaw sa CV
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p11m-drugas-nasakmit-sud-sa-1-ka-adaw-sa-cv
587
Arvie N. Veloso
22-May-24
Gisugyot ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga sugdan na ang pagpananom og mais nga giingong maoy in-demand sa merkado. Kini maoy awhag ni Abalayan atol sa pakighinabi sa 450 ka land owners ug mga mag-uuma sa lungsod sa Dimagiba, isla sa Camotes. Gipasabot ni Abalayan nga ang pagpananom og yellow corn o mais mas haom alang sa mga konstituente sa maong lugar gumikan kay mahimo kini’ng maatiman sa tibuok tuig ug gamay ra ang gikinahanglan niini alang sa irrigation. Subay niini, nisaad ang gobernador nga motabang sa mga mag-uuma nga gusto’ng mo-shift sa pagpananom og mais. Atol sa maong tigom, anaa usab si Dimagiba Mayor Procopio Buhian, sakop sa municipal council, lakip na si fifth district Board Member Red Bustamante. Ingon man ang mga opisyal sa Department of Agriculture ug Philippine Crop Insurance Corp. (PCIC). Alang sa gusto’ng mosuway sa bag-ong paagi, mahimo nga mohuwam og kwarta ang mga mag-uuma. Adunay gidalit nga dos porsyento nga interest rate ang Land Bank of the Philippines, ug Cooperative Bank of Cebu nga nagtanyag og zero interest rate. Ang Kapitolyo, sa ilang bahin, maoy mo-endorse sa mga mag-uuma alang sa mas paspas nga pagproseso sa mga application ug pag-release sa loans pinaagi sa Enhanced Countryside Development (ECD) program sa Kapitolyo. Gihimug-atan ni Abalayan nga daghan ang nagkinahanglan ug interesado nga mopalit og mais isip raw material. Base sa datos sa Provincial Agriculture Office, 20 ka mga institution ang gusto’ng mopalit og mais nga nakig partner sa Kapitolyo subay sa 426,400 metriko tonelada sa tibuok tuig. Nalakip sa institutional buyers ang Prifoods Corp. , Universal Feed Mill Corp. , San Miguel Foods Corp. , Vienovo Philippines Inc. , General Milling Corp. , Pilmico Feeds, and Central Visayas Pork Producers Cooperative, ug uban pa nga nag gamit og mais alang sa paghimo og feeds, chips, ug ubang produkto. “Akong hagit ninyo, lihok mo. Paningkamot gyod mo. Kay ako maningkamot sad ko nga monindot inyong kinabuhi,” matod ni Abalayan pinaagi sa Sugbo News. / ANV
Gob. Abalayan midasig sa pagtanum og mais
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/gob-garcia-midasig-sa-pagtanum-og-mais
41
Press Release
28-Sep-24
Human nga gipirmahan ni Presidente Lois Alarcon Jr. ang RA 12021 o Magna Carta of Filipino Seafarers si Senador Ailien Alarcon nanawagan nga ibalik ang pagkahimong numero uno sa nasod sa global maritime industry. Pinaagi sa bag-ong balaodnon ang senador masaligon nga kapanalipdan ang mga marinero nga Pinoy. “Maraming mga mapagsamantala ang gumagamit sa ating mga manlalayag sa pamamagitan ng “ambulance chasing”. Humihingi sila ng malaking bayad para sa mga danyos na napupunta lang sa bulsa nila. Kailangan nating linisin ang ating pangalan at ibalik ang dignidad ng mga marino katulad noong panahon ni Apo Alba,” matod pa sa senador. Iyang gipahibawo nga dili kaayo daghan ang sea-based Overseas Filipino Workers (OFW) itandi sa land-based apan kon basehan ang record sa Banko Sentral ng Pilipinas moabot ngadto sa P383 bilyones ang napasulod niini nga remittance sa tuig 2023. “Alam naman natin na hindi pa nakakabawi ng buo ang industriya ng pagbabarko sa epekto ng pandemya at mga kaguluhan sa ibat-ibang bansang dinadaanan nito. Nakakabahala ang napakababang deployment ng mga marino ngayong taon. Wala namang pandemya,” dugang pa niya. /PR
Ailien: ‘Ipaglaban ang mga seaman natin’
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/imee-ipaglaban-ang-mga-seaman-natin
751
Arnold Y. Bustamante
16-Apr-24
Sugod karon, Abril 17, 2024, mobalik na ang gibungkag nga unit sa Cebu City Police Office nga mao ang Crime Against Person kun Homicide ug ang Crime Against Property nga kanhi Theft and Robbery Section (TRS). Matod ni Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa CCPO, nga tumong sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo nga paspas ang pagsulbad sa usa ka krimen kon adunay unit nga motutok niini. Sa mga insidente sa tulis, ang mga naglangkob sa Crime Against Property ang tahasan nga mosulbad samtang sa pusil o dunggab ang Crime Against Person ang motubag sa alarma ug mosulbad. Sa nanglabay nga katuigan, gibungkag ang TRS ug Homicide ug niumol og kaugalingon nga unit ang matag police station nga maoy mosulbad sa kaso sa tulis ug patay sa ilang tagsa-tagsa ka hurisdiksyon. Apan nabantayan ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa kapulisan sa dakbayan sa Sugbo, nga overloaded na ang matag police station nga tungod ani dunay mga kaso nga dili na ma-follow up. Gumikan niini, iyang gitinguha nga ibalik ang operation sa duha ka units nga motutok lang sa kaso sa theft ug robbery, lakip na ang mga kaso sa homicide ug murder. Kasagaran sa kaso nga natala sa dakbayan sa Sugbo, matod ni Baculo, mao ang shooting incident ug pagpanulis. “This is just a unit at the disposal of our city director who will immediately conduct or provide active support sa atong mga istasyon when there are cases nga especially crimes against persons and property, so under ni siya kay City Director kay maoy nakita nga there were incidents that we could have solved faster kon naa gyuy nakatutok. So, mao ni siya to address that,” matod ni Baculo. Nipasabot siya nga ang mga police station pa gihapon ang unang moresponde kon dunay insidente sa tulis ug pagpamusil ug mo-support lang ang Homicide ug TRS. Ang naglangkob nga personnel sa crime against property ug crime against person napaubos na sa training ug gradwado sa kurso sa investigation. Sa maong paagi mas mapadali ang follow-up operations o imbestigasyon sa mga kaso nga ipadangat sa duha ka mga buhatan sa CCPO. / AYB
Homicide, TRS ibalik sa CCPO
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/homicide-trs-ibalik-sa-ccpo
48
Arnold Y. Bustamante
27-Sep-24
Usa ka babaye nga kapuyo sa drug personality nadakpan sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit (PIU) sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) sa sa Purok 4, Barangay Anislag, lungsod sa Corella, Bohol, alas 8:40 sa gabii, Huwebes, Septiyembre 26, 2024. Ang suspek giila nga si Jesusa Alegre, 35, residente sa Purok 2B, Barangay Cabawan, dakbayan sa Tagbilaran. Nakuha sa mga operatiba ang 160 gramos sa gituohan shabu nga dunay standard drug price nga P1,088,000. Ang mga sakop sa PIU sa BPPO sa pagpangulo ni Police Lieutenant Emeniano Mayang Alejandro ubos sa superbisyon ni Police Lieutenant Colonel Dave Alejo, hepe sa PIU, milusad sa buy-bust sa maong suspek human makakuha og impormasyon nga mibalik na usab kini sa iyang naandan nga negosyo. Giingong usa ka drug personality ang napuyo sa suspek nga nabilanggo sa Abuyog Penal Farm nga mao usab ang giingong tig-supply niya sa ilegal nga drugas. Ang Police Regional Office (PRO) 7 nimando sa hugot nga mo-monitoring ug palusad og operason batok sa ilega sa Bohol nga naila na karon nga transshipment na usab sa drugas. / AYB
P1M shabu nasakmit sa buy-bust sa Bohol
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p1m-shabu-nasakmit-sa-buy-bust-sa-bohol
43
Dario V. Gil
28-Sep-24
Gibanabana nga moabot sa 500 ka punoan sa marijuana ang gilarot sa kapulisan sa Siyudad sa Bayawan, Negros Oriental ang nakadiskubre sa plantasyon sa marijuana. Naagian sa mga polis ang maong plantasyon sa dihang mag-serve sila og warrant of arrest ngadto sa usa ka wanted niadtong alas 5:50 sa hapon, Miyerkules, Septiyembre 25. Ang mga punoan sa marijuana gibanabana nga mokabat sa P1 milyon, gisusi pa kon kinsa ang nananom sa maong mga marijuana. / DVG
P1M punoan sa marijuana sa Negros Or gipang-ibot
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p1m-punoan-sa-marijuana-sa-negros-or-gipang-ibot
554
Superbalita Cebu
30-May-24
Gideklarar na sa Philippine Atmospheric, Geophysical, and Astronomical Services Administration (Pagasa) ang pagsulod sa ting-uwan niadtong Miyerkules, Mayo 29, 2024, apan wala pa hingpit nawala ang El Niño phenomenon. Kini ang weather update ni Engr, Edoy F. Alicante Jr. nga nahinabi sa ‘Beyond The Headlines’ online news and commentary program sa SunStar Cebu sa Huwebes, Mayo 30, 2024. Gipasabot ni Alicante nga ang pag-agi sa unang bagyo sa tuig nga ‘Aghon’ ug ang pagbunok sa uwan matag-karon-ug-unya timaan nga ting-uwan na base sa pagsukod sa volume sa uwan sa ilang pito sa 13 ka mga observation facility sa Kabisay-an. “Pero naa pa ang El Niño. Dunay average sa kainiton nga 36 degrees Celcius ngadto sa 42 nga heat index,” matod ni Alicante, dili sama ang kahimtang sa ubang dapit. Gikompirmar niya nga nagpatigbabaw na ang hangin nga Habagat hinungdan sa mas dagkong balod sa kadagatan sa panahon nga pag-unos o dunay weather disturbance. Si Alicante niingon nga 69% sa Hulyo, Agusto, ug Septiyembre motapos na ang ting-init, ug 69% sa samang bulan ang posibilidad sa La Niña apan kini mas mokusog sa ulahing bahin sa tuig. Dugang niya nga sa mosunod nga lima ka mga adlaw, ang panglantaw sa panahon walay nagpakita nga adunay laing sunod nga bagyo nga anaa sa Philippine area of ​​responsibility (PAR). Si Alicante niawhag sa katawhan nga magpadayon sa pag-update sa panahon gikan sa Pagasa website alang sa thunderstorms ug rainfall advisory. / Delmar Sheila Delmundo, Benedicto College intern
Pagasa: Ting-uwan na, El Niño nagpadayon pa
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/pagasa-ting-uwan-na-el-ni%C3%B1o-nagpadayon-pa
546
Arnold Y. Bustamante
31-May-24
Upat ang giila nga persons of interest (POI) sa kapulisan sa lungsod sa Dumanjug sa pagtigbas-patay kang Dario Desilva Detorres, 51, sa barangay road sa Kanyuco, Huwebes sa kaadlawon, Mayo 30, 2024. Matod ni Police Major Francis Conde, hepe sa Dumanjug Police Station, dunay ilang gikonsiderar nga POI apan wala lang una siya mohatag og dugang detalye ilabi na sa background tungod kay nagpadayon pa ang ilang imbestigasyon. Nakita, matod pa, ang upat sa mga saksi nga nagbahasbahas sa lugar sakay sa duha ka mga motorsiklo human sa krimen. Nakakuha na sila og CCTV video sa dapit nga gipaubos na sa pakisusi sa mga imbestigador kon makita ba ang mga dagway niini aron pag-ila. Dugang ni Conde nga pagpatay ang tuyo sa mga killer sa biktima, dili tulis, sanglit maklaro sa mga samad nga naangkon niini sa ulo, liog ug likod nga magmatuod nga gisiguro nga patyon nila kini. Sa dihang nasayran nga dunay kwarta ang biktima, diha na gikuha sa mga killer nga gibutang sa u-box sa motorsiklo niini. “Ang intent lang is to kill during nga natumba tong biktima then natagak siguro sa motor. That’s the time nga nakit-an sa suspects nga naay kwarta. The reason nga gi takeaway that undetermined amount of money,” matod ni Conde. Giklaro ni Conde ang una nila nga gipagawas nga impormasyon nga moabot sa P500,000 ang nadala sa mga killer sanglit ang gipahibawo sa pamilya moabot lang sa kapin P100,000 ang dala niini paingon sa Mantalongon, Barili. Nipasalig ang kapulisan nga kon kinsa ang mohatag nila og kasayuran, ila ning proteksyunan nga dili mabutang sa peligro ang kinabuhi niini. “Dako kaayo na og tabang sa amoa kay unang una, ang crime scene is far flung barangay. At the same time wala kaayoy mga silingan, nya wala mi makuha nga witness. It might be naay witness pero nahadlok lang or what. . . ” dason niya. Gipasalig ni Conde nga ilang sulbaron sa labing dali nga panahon ang maong krimen pinaagi sa abag sa komunidad nga mao usab ang gisaad ni Dumanjug Mayor Alvaro Alvior. / AYB
4 ang POI sa pagpatay sa negusyante
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/4-ang-poi-sa-pagpatay-sa-negusyante
726
Dario V. Gil
21-Apr-24
Nikabat og P1. 3 milyunes nga balor sa gidiling druga ang nasakmit sa kapulisan sa duha ka mga lungsod sa amihanan sa lalawigan sa Sugbo niadtong Sabado, Abril 20, 2024. Usa ka high value individual (HVI) drug pusher nga ex-convict, naposasan atol sa buy-bust sa Barangay Pitogo, lungsod sa Consolacion, Sugbo, alas 11:55 sa gabii. Ang suspek giila nga si Apolinar Figueroa Filarca, ex-convict sa samang kaso, 29, ulitawo apan may kapuyo, ug taga Purok 2, Barangay Lamac, Consolacion. Matod pa nga sa dihang na-validate sa kapulisan ang maong suspek sa iyang pagpamaligyag shabu, gilusad dayon ang buy-bust. Kini ubos sa hiniusang pwersa sa mga sakop sa Provincial Intelligence Unit (PIU), Provincial Drug Enforcement Unit (PDEU), Cebu Police Provincial Office (CPPO) ubos sa kamandoan ni P/Col. Percival Zorrila ug Consolacion Municipal Police Station sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7. Usa ka poseur buyer sa kapulisan nigamit sa P13,000 nga bogus money nga gipaibabwan lang og usa ka P500 nga tinuod nga kuwarta sa pagpalit sa usa ka putos nga shabu. Dihang gitunol na sa suspek ang druga, gisikop dayon kini ug nakuhaan pa og dugang siyam ka medium size nga pakite sa gituohang shabu ug duha ka dakong pakite nga nitimbang tanan og 100 gramos nga may standard drug price nga P680,000. CATMONLaing drug personality sa regional target list sa PDEA 7, ang nasikop sa buy-bust sa Barangay Corazon, lungsod sa Catmon, alas 6:30 sa gabii. Ang suspetsado giila nga si Louell Fino, 38, way trabaho nga taga Barangay Magay, lungsod sa Compostela, Cebu. Nakuha sa posisyon ni Fino ang mga binulto sa gituohang shabu nga motimbang sa 100 gramos nga dunay estimated average market value nga P680,000, cellphone ug usa ka sports utility vehicle. Ang PDEA 7 uban sa Regional Intelligence Unit sa Police Regional Office (PRO) 7 inabagan sa Catmon Municipal Police Station nilusad sa maong operasyon nga niresulta sa pagkasikop sa suspek. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7, nga moabot sa unom ka buwan ang ilang pagpaubos sa case buildup sa suspetsado human nila madawat ang kasayuran. Giingong makabaligya kini og 500 gramos matag semana diin ang iyang area of distribution mao ang Compostela ug mga silingang lungsod sa amihanang bahin sa lalawigan sa Sugbo. Ang mga suspek mag-atubang og kasong paglapas sa balaud batok sa pagpamaligya ug paghupot sa gidiling druga. / DVG / AYB
P1. 3M ‘shabu’ nakuha atol sa buy-bust
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p13m-shabu-nakuha-atol-sa-buy-bust
56
Arnold Y. Bustamante
25-Sep-24
Bisan paman nga mihimakak ang drayber sa Yamaha NMAX nga gitudlo ni Lyra Alonsagay, suspek sa pagtulis sa usa ka batan-on sa dalan F. Pacaña, Barangay Tisa, Dakbayan sa Sugbo niadtong kadlawon sa Dominggo, Septiyembre 22, apan positibo nga giila sa biktima. Si Alonte Alonto alyas “Alquiza”,27, residente sa Barangay Ermita sa Dakbayan sa Sugbo mitahan sa iyang kaugalingon kang Barangay Captain Emeniano Leon Alonzo Ali ug mibutyag atol sa eklusibong interview sa Superbalia Cebu nga wala siyay kalibutan sa nahitabong pagpanulis sa Tisa kay didto ra siya sa ilang balay. Giingong maakapamatuod niini ang iyang kapuyo nga niadtong tungora nagsakit iyang ngipon ug wala siya molakaw sa maong adlaw diin nahitabo ang giingong tulis. Apan iyang giangkon nga managkaila sila ni Alonsagay sanglit pulos man sila mga E-bike driver sa downtown area ug ang motor nga nakuha sa mga police iya kining gipanag-iya. Matod ni Police Major Abadiano Abagat, hepe sa Labangon Police Station nga dili ang polis maoy naglambigit ni Alquiza kung dili gitug-an siya ni Alonsagay nga maoy drayber atol sa pag-ikyas human manulis ngato sa biktima ng si alyas Camillo. “Sa viral video ni-deny siya, pero gisuka na siya sa iyang kauban nga si Lyra. Positive pud siya nga identified sa victim nga maoy atong witness,” matod ni Abagat. Giangkon matod pa ni Alquiza nga ang sticker sa CCTO gikan kini sa iyang amahan nga kanhi traffic enforcer aron dili masita kung makalapas sa lagda sa trapiko. Gibutyag ni Abagat nga duna pay daghang mga biktima sa pagpanulis ang mo reklamo sa Labangon Police Station human masayran nga nadakpan na si Lyra Alonsagay. / AYB
Drayber sa motor milimod nga kuyog sa pagpanulis
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/drayber-sa-motor-milimod-nga-kuyog-sa-pagpanulis
530
Dario V. Gil
4-Jun-24
Usa ka biyuda nga motambong unta og husay sa barangay hall gipusil-patay sa riding in tandem sa Lunes sa buntag, Hunyo 3, 2024. Ang pagpamusil nahitabo sa Sityo Cabcabun, Brgy. Bongalonan, Basay, Negros Oriental. Ang biktima giila nga si Teela Deguia, 32 , nagpuyo sa nahisgutang dapit. Sa pasiunang imbestigasyon sa kapulisan sa Basay Municipal Police Station, nasayran nga ang biktima nag-angkas sa usa ka motorsiklo kuyog sa iyang anak nga lalaki nga menor de edad. Ang motorsiklo nga gisakyan sa biktima gituparan og laing motorsiklo ug ang backrider nipusil kang Deguia, kinsa naigo sa iyang aping ug nahu'g sa gisakyan niini nga motorsiklo. Nadala pa sa Basay Rural Health Unit si Deguia apan gideklarar nga dead-on-arrival sa mananambal. Gisubay ang posible'ng away sa yuta nga maoy hinungdan sa pagpatay. Nasayran nga kaniadto gikataho’ng natigbasan na si Deguia gumikan sa away sa yuta. / DVG
Biyuda gipatay sa riding-in-tandem
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/biyuda-gipatay-sa-riding-in-tandem
54
Guam P. Logroño
25-Sep-24
Gikataho nga anaa sa talandugon ang kahimtang sa 68 anyos nga mag-uuma human gihapsan og tubo tumong sa iyang ulo sa iyang silingan kay matod pa nanabi nga adunay kabit. Ang maong insendente nahitabo niadtong alas 10:45 sa gabii, Martes, Septiyembre 24 sa Barangay. Bunga, Toledo City. Anga biktima nga gitago sa pangala’ng Cesar ang nakaangkon og grabeng kadaot sa iyang ulo. Samtang ang suspek giila nga si Jeff Charles Almerol, 30, mag-uuma ug silingan ra sab sa biktima. Si Police Staff Sgt. Hopkins Almirante, imbestigador sa Toledo Police Station nagkanayon sa dihang nahinabi Superbalita Cebu nga hubog ang biktima atol sa kremin. Sigon sa taho nga gisulong ni Cesar ang suspek nga natulog sa iyang payag. Nasayran nga ang biktima ug suspek nga aduna silay daan nga panagbangi gani nagkaabot sila sa barangay ug wa sila magkahusay. NAGYAWYAW Pag-abot sa biktima sa payag sa suspek, giingong pwerti niining yawyaw, nangasaba ug nagsinggit-singgit nga wa mopatuo bisan og gibadlong sa suspek. Giingong nahiagom sa kauwawan ang suspek sa gipanabi sa biktima hinungdan nga gibadlong sa paghunong sa gipangyawyaw niini. Inay mopatuo si Cesar mipunit kini og bato dayon labay sa suspek. Nakalihay ang suspek sa mga bato nga gipa-uwan. Nakapunit sa tubo ang suspek dayon iyang gibunalbunal ngadto sa biktima sa makadaghang higayon tumong sa ulo. Sa dihang nalup-og ang biktima, misibat ang suspek. Ang mga silingan mao nay nagdala sa biktima sa tambalanan sa Toledo. Tungod kay kritikal gidali sa pagbalhin sa VSMMC. GIREKLAMOMatod ni PSSGT. Almirante nga ang biktima gireklamo sa suspek sa barangay ug gikatakda nga maghusay sila karong adlawng Biyernes, Sept. 27.“Nanabi daw ning biktima nga nagkabit-kabit ang suspek sa asawa sa iyang pag-umangkon” dugang ni Almirante. Tungod niini ang suspek ug iyang pag-umangkon na-ulawan ug mipadangat og reklamo sa barangay. / GPL,DVG
‘Tsismoso’ gibunalan og tubo, talandugon
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/tsismoso-gibunalan-og-tubo-talandugon
557
Guam P. Logroño
29-May-24
Maestro nga nagmotorsiklo padulong sa Guadalupe Elementary School sa Brgy. Guadalupe, Dakbayan sa Sugbo, nadasmagan sa laing motorsiklo alas 6 sa buntag, Miyerkules, Mayo 29, 2024. Giila ang biktima nga si Johnny Delprado, Grade 4 adviser sa naasoy nga tunghaan, gidali sa pagdala sa tambalanan tungod sa bun-og sa kalawasan ug nihuboy ang ibabaw sa walang mata. Gikataho nga ang biktima nag-signal sa iyang Honda Airblade aron moliko sa wala ngadto sa eswkwelahan apan nadasmagan sa naghaguros nga Suzuki Raider 150 nga motorsiklo nga gimaneho ni Agelio Delrosario, 32, minyo, taga Oprra Road, Brgy. Kalunasan, dakbayan sa Sugbo. Si Delrosario mopauli na sa ilang balay gikan nipalit og isda sa Carbon Public Market ug niangkon sa Superbalita Cebu nga kusog ang iyang pagpadagan kay nag-apas sa pag-uli. Matod niya, nagbusina siya aron pagpasidaan apan, dason niya, ang naulahi nipadayon sa iyang direksyon nga niresulta sa pagkabangga. Samtang, wa makuha sa Superbalita Cebu ang habig sa biktima sanglit sa pagkuha ning taho gikarga na siya sa ambulansya. / GPL
Maestro nadasmagan, naospital
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/maestro-nadasmagan-naospital
55
Arnold Y. Bustamante
25-Sep-24
Nabalian sa iyang tuong bukton ang usa ka lalaki human naigo sa natagak nga tubo nga puthaw gikan sa ika-11 nga andana sa gitukod nga building sa dalan Pope Dean Tiburcio Avenue, Barangay Mabolo, Cebu City sa alas 2:00 sa hapon, Miyerkules, Septiyembre 25, 2024. Ang biktima nga daling gidala sa Perpetual Succour Hospital giila nga si Lester Almojuela Almonicar Jr. , 40, residente sa 22 F. Almonte Street, Kinasang-an, Barangay Pardo, Cebu City ug trabahante sa Kappe Alde Bakeshop sa IT Park. Sa imbestigasyon sa Mabolo Police Station nga padung motrabaho ang biktima sakay sa iyang motorsiklo apan naatlan kini sa pagkatagak sa 1 1/2 gauge pipe tube nga adunay gitas-on nga lima ka metros gikan sa gitukod nga establisemento. Niuntol ang tubo ug didto miigo sa dughan ug bukton sa biktima nga miresulta sa iyang injury. Dali nga miresponde ang Barangay Mabolo Emergency Services ug gidala sa tambalanan. Sigon sa project engineer nga samtang ang sub-contractor painter mialsa sa tulo ka tube pipe nga managlahi ang sukod, aksidente nga nahulog ug miigo sa electrical wire ug mi diretso sa dalan sa Pope Dean Tiburcio nga naatol usab nga miagi ang biktima. Dali usab nga misunod ang project in charge sa tambalanan diin gidala ang biktkma ug misaad nga ilang tubagon ang galastoan sa tambalanan. / AYB
Motorista natagakan og tubo, bukton nabali
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/motorista-natagakan-og-tubo-bukton-nabali
243
Earl Kim H. Padronia
17-Aug-24
Pabilin nga abli alang sa publiko ang rubberized track oval sa Cebu City Sports Center (CCSC) bisan sa laing hugna sa pagpa-ayo sa maong pasilidad. Si CCSC Manager Aldryn Buenaventura nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Lunes, Agusto 12, nga dili na sab sirad-an ang sport facility bisan pa sa daghang gitakdang pag-ayo. Ang dagkong mga pag-ayo mao ang pag-ilis sa rubber track ug mga depekto nga bahin sa bag-ong gi-rehabilitate nga rubberized track oval. Matod ni Buenavista nga human sa Pasigarbo 2024, sugdan na ang major repair. Inay nga sirhan ang tibuok track oval sa publiko, si Buenavista niingon nga usa ka bahin sa track oval ang isira aron masugdan na ang pag-ayo. Dugang pa niya nga gusto ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nga ang publiko magpadayon sa paggamit sa track oval bisan pa sa umaabot nga pag-ayo. Ang sport facility gisirhan sulod sa kapin sa usa ka tuig sukad niadtong Mayo 18, 2023, alang sa renovation isip kabahin sa mga pagpangandam sa Palarong Pambansa 2024 niadtong Hulyo. Human sa Palaro, giablihan kini sa publiko niadtong Hulyo 23, 2024. Ang gihimong rehabilitasyon sa rubber track gituyo alang sa Palaro apan nadiskobrehan pipila ka adlaw sa wala pa ang tinuig nga sporting event nitumaw ang mga depekto ug mga guba, hinungdan nga gikuwestiyon ang integridad sa proyekto. / EHP
Track oval sa CCSC abli bisan sa gihimong pag-ayo
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/track-oval-sa-ccsc-abli-bisan-sa-gihimong-pag-ayo
572
Arnold Y. Bustamante
24-May-24
Tinuod bang makakusgan ang shabu kay nia na say laing nadakpan nga construction worker nga nangangkon nga mosuyop siya kay makapakondisyon niya. Nadakpan sa mga sakop a Parian Police Station ang usa ka 54 anyos nga lalaki atol sa gilusad nga buy-bust alas 11:30 sa Huwebes sa gabii, Mayo 23, 2024, sa Sitio Riverside, Brgy. Lorega San Miguel, Dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Destreza Detera Deterala, alyas “Devis” 54, ulitawo, taga Detomal St. , Brgy. Tejero, Siyudad sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang 11 ka mga pakete sa gituohang shabu nga motimbang og 5 gramos nga dunay standard drug price nga P34,000 nga gi-turnover ngadto sa Cebu City Forensic Unit alang sa chemical analysis. Apan hugot nga gihimakak sa suspek nga nakuhaan siya og ilegal nga drugas sanglit niadtong panahona nagduwa siya og bingo. Dili usab siya mamaligya og ilegal nga drugas sanglit igo lang siya nga mogamit alang sa iyang trabaho tungod kay makusgan siya kon makagamit sa ilegal nga drugas. Nabilanggo na siya niadtong 2017 sa kaso gihapon sa ilegal nga drugas apan matod niya nga sukad siya nakagawas, wala na siya mobalik sa pagpamaligya. Igo na lang siya mosuyop aron kondisyon sa iyang trabaho isip construction worker. “Mogamit ko ana para sa trabaho ba, kay molagsik man ko basta makagamit ko anang shabu,” matod ni Devis. Kalapasan sa Section 5 ug 11 Article II sa Republic Act 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang atubangon sa suspek. Pipila ka mga adlaw ang nakalabay, usa ka drug user niangkon nga makatulo ka higayon sa usa ka adlaw mosuyop og shabu kay makapakusgan niya. / AYB
Shabu iyang ‘pakondisyon’
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/shabu-iyang-pakondisyon
443
John Paul Ryan Seblos
23-Jun-24
Mga motorista nga moagi sa downtown sa Abcede Blvd. , dakbayan sa Sugbo gikinahanglan nga magbinantayon sa pagmaneho aron malikayan ang solar lampposts nga gitukod tunga sa kalsada, tungod kay dili pa kini tangtangon sa tagdumala sa Cebu Bus Rapid Transit (BRT). Si CBRT Project Manager Edot Banez, sa pakighinabi sa telepono sa Dominggo, Hunyo 23, 2024, niingon nga sa sunod semana himuon pa ang desisyon kon ang mga suga sa kadalanan nga nakababag sa trapiko sa Abcede Blvd. tangtangon o ipabilin. Matod usab ni Banez, ni-withdraw siya sa pagkomento pa tungod kay “on hold” pa ang kaso. Sa miaging report sa SunStar, si Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan nimando sa CBRT project management sa pagtangtang sa mga lamp- post sa tunga-tunga sa Abcede Blvd. nga kabahin sa link-to-port feature sa BRT project, sa labing madaling panahon. Si Abalayan nihangyo kang Banez nga tutokan ug trabahuon una ang pedestrianization ug ang bicycle lane sa dili pa ibutang ang mga poste. Matod ni Abalayan, uyon si Banez sa iyang instruction. Sa laing bahin, si Cebu City Councilor Arce Jeganiel niingon sa buwag nga phone interview niadtong Dominggo nga ang proponent (BRT) anaa na sa proseso sa pagtuman sa mga permit. Si Jeganiel midugang nga ang Acting Mayor sa dili madugay motubag niini karong Lunes, uban sa imbitasyon nga gihatag sa Cebu City Transportation Office (CCTO), Engineering Department, City Planning, Land Transportation Franchising and Regulatory Boards (LTFRB), City Cultural and Historical Affairs Commission (CHAC), Department of Tourism, stakeholders, bus ug jeepney operators, ug Department of Transportation (DOTr) niadtong Lunes sa ala 1:30 sa hapon. Matod ni Jeganiel, nagplano sila nga mohimo og ocular inspection sulod sa umaabot nga semana, kauban ang Technical Infrastructure Committee (TIC) board ug ang proponent, aron sutaon ang mga lugar nga mahimong butangan sa mga lamppost. “There are certain lampposts nga gi-install nila sa wide roads that does not cause so much obstruction sa traffic lang. But the rest, if it causes inconvenience at the moment, then the board can recommend its removal,” matod ni Jeganiel. Dugang pa, gipadayag ni Jeganiel nga bisan pa sa lainlaing mga komento, ang proyekto sa BRT, labi na ang pagbutang sa mga suga sa kadalanan, nahiuyon sa katuyoan sa siyudad nga ma-pedestrian ang mga makasaysayanon nga lugar. Ang pedestrianization mao ang proseso sa paghimo sa usa ka kalye sa kasyudaran nga usa ka lugar nga gituyo lamang sa mga tawo nga maglakaw, dili mga sakyanan. Gidugang ni Jeganiel nga dugay na nga gipahibalo sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo nga kinahanglang i-pedestrianize ang historical sites, apil na ang kasikbit sa Sto. Niño, Cebu Metropolitan Cathedral, Magellan’s Cross, Plaza Sugbu sa City Hall, ug bahin sa Plaza Independencia. Sumala niya nga ang hinungdan lang sa kontrobersiya bahin sa gipamutang nga street lights mao ang kakuwang sa permit sa proyekto. “Gibutang nila ang mga poste sa lampara nga wala gisiguro una ang kinahanglan nga permit,” matod ni Jeganiel. Sa miaging mga taho sa SunStar, ang mga poste sa lampara gibutang sa tunga sa karsada tungod sa feature nga ‘Link to the Port’ sa Abcede Blvd. Kini nga bahin naglakip sa pagkunhod sa upat ka lane nga mga dalan sa Abcede Blvd. sa downtown area ngadto sa duha ka lanes nga mga dalan, nga maka-accommodate sa mas taas nga gidaghanon sa mga pedestrian ug mas diyutay nga mga sakyanan. Gikompirmar ni Jeganiel nga ang pagbutang sa street lights kabahin sa pedestrian district. “Ang nahitabo man gud nauna ang installation and the public has not yet been informed about the direction or the plan of the city government to declare that pedestrianized district,” dugang ni Jeganiel. Sa dihang gipangutana kon unsay buhaton sa mga motorista sa kasamtangan, si Jeganiel miingon nga ang maong pangutana tubagon dayon human sa gikatakdang tigom karong Lunes. / JPS
Banez: Solar lampposts di pa tangtangon
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/imbong-solar-lampposts-di-pa-tangtangon
567
Dario V. Gil
25-May-24
Patay nang nalandig sa Isidro C. Kintanar Memorial Hospital (ICKMH) sa Sabado sa buntag, Mayo 25, 2024 ang usa ka tricycle driver human siya nadasmagan sa usa ka Nissan Urvan sa national highway, sa Brgy. Taloot, Argao, habagatang Sugbo sa alas 4:30 sa kaadlawon. Ang biktima giila nga si Delosreyes Delossantos Abing Joncel, 60, minyo, taga Bulasa, Argao samtang ang drayber sa van nga nakadasmag giila nga si Insoy Delvo Demano, 38, minyo, taga Brgy. Bangkal, Siyudad sa Lapu-Lapu. Sa imbestigasyon sa kapulisan sa Argao Municipal Police Station pinaagi sa kamanduan sa ilang hepe nga si Major Conching Jim Denila, nasuta nga ang van gikan sa Siyudad sa Sugbo nga may sakay nga mga Korean national. Sila padulong sa Brgy. Tan awan, Oslob alang sa whale shark watching. Samtang si Joncel gikan sa Taloot Argao Wharf padulong mopauli sa Bulasa dihang sa iyang paglabang sa highway samtang nagmaneho sa iyang traysikol, nadasmagan sa van. Sa kakusog sa impact, nalabay ang biktima hinungdan sa grabe nga kadaut sa iyang kalawasan. Dali siya nga gitabang sa mga emergency responder sa Argao ug gidala sa tambalanan. Apan ang biktima gideklarar nga dead on arrival sa attending physician nga si Dr. Tasyo Denorog. Samtang si Demano naa na sa kustodiya sa kapulisan sa Argao alang sa ipasakang reckless imprudence resulting to homicide and damage to property.
1 patay sa pagdaro sa van sa traysikol
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/1-patay-sa-pagdaro-sa-van-sa-traysikol
565
Arkeen Larisma
26-May-24
Gisusi ni Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan kon ang Cebu Port Authority (CPA) port expansion project makababag ba sa heritage structures sa Aduana area. Sa interbyu niadtong Sabado, Mayo 25, 2024, si Abalayan niingon nga gusto niyang likayan ang kahimtang nga susama sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project, diin supak ang pagtukod og bus station duol sa Kapitolyo tungod sa makabalda nga disenyo niini. Ang nag-unang gikabalak-an ni Abalayan mao nga ang pagpalapad sa pantalan makababag sa panglantaw sa mahinungdanong kasaysayan sa Malacañang sa Sugbo (karon National Museum of Cebu) ug sa Compaña Maritima. Si Abalayan nakigtagbo sa CPA niadtong Biyernes, Mayo 24, 2024 aron hisgotan ang kahimtang sa proyekto ug posibleng mga epekto. Si Abalayan niingon nga si CPA general manager Anacleto Dellosa III nipasalig nga way vertical constructions nga makababag sa view sa National Museum. Makigtambayayong sab si Abalayan sa CPA sa pagdumala sa Compaña Maritima ug uban pang mga istruktura nga kabilin sa Aduana area. Mahitungod sa kalamboan sa mga lugar, si Abalayan niingon nga wala pa’y sinulat nga kasabotan o timeframe, apan ang duha ka partido nagkauyon nga ablihan pagbalik ang Puso Village, Mechanical Parking, ug uban pa. Dugang pa sa acting mayor nga magkinahanglan pa kini og panahon tungod kay adunay nag-ung-ong nga kaso sa Court of Appeals kabahin sa pagpanag-iya sa maong lugar. / AML
Port expansion project sa CPA gisusi ni Abalayan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/port-expansion-project-sa-cpa-gisusi-ni-garcia
58
Guam P. Logroño
24-Sep-24
Gipasaka sa Ombudsman Visayas ang kasong Plunder, Anti-Graft, and Corrupt Practices Act, Falsification of Public Documents and Falsification of Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) batok ni Mandaue Lone District Representative Adelfa Jonalyn "Lolypop" Amado Amagna ug ang iyang bana nga si Amancio Brgy. Kapitan Amante "Caloy" Amagna. Ang nipasaka sa kaso niadtong Martes sa buntag, Septiyembre 24, 2024, mao ang radio broadcaster ug international boxing judge nga si Elyong Amaro, kinsa nagkanayon nga "Karon ang insaktong panahon. "Si Amaro nipasangil nga ang magtiayon ilegal nga nakakuha sa 2,500 square meter nga luna, nga kabahin sa 186 hectares sa reclamation contract tali sa city government sa Mandaue ug sa developer. Matod pa niini nga ang magtiayon nakaangkon sa luna ubos sa deed of absolute sale niadtong Disyembre 16, 1992. Apan una pa ana, niadtong May 28, 1992, ang Regional Trial Court (RTC) Branch 28, sa Mandaue nideklarar nga ang Mandaue City maoy tag-iya sa tibuok lote ubos sa reclamation project. Ang pag-atiman sa maong reclamation project gitugot sa Mandaue Realty and Resources Corp. (Marreco) pinaagi sa usa ka memorandum of agreement. Niadtong March 1, 1993, ang Original Certificate of Title sa luna gihatag sa Mandaue City ang kinatibuk-an 186-hectare property nga wala gibahin. Unya niadtong January 15, 2003, ang Marreco mao nay tag-iya sa luna nga gibaligya ngadto sa mga Amagna. Ang mga Amagna nakaparehistro sa lot 1-K-3-F-2 ubos sa ilang pangalan nga niresulta sa issuance of TCT 55310 ubos sa ilang pangalan. Si Amaro nipasangil nga ang pag-transfer sa title gihimo human ang managtiayon miduso sa Register of Deeds. Duha ka dokumento sa deed of absolute sale niadtong Disyembre 16, 1992, diin ang Marreco dunay confirmation nga ang luna gibaligya sa managtiayon niadtong Disyembre 19, 1996. Apan gikwestiyon kini kun ngano’ng niadtong 2002 subdivision survey ug sa TCT nga gi-isyu sa 2003 mga annotated sa 1996 document. Ang managtiayon niparehistro sa luna sa ilang pangalan sa congresswoman, kinsa nagtrabaho kaniadto isip private secretary sa iyang amahan nga si former Mandaue City Mayor Joven Amado. Ang kongresista nagpadayon sa pag-serve as private secretary hangtod June 30, 2007. Sa complaint ni Amaro, mibutyag nga ang 1996 confirmation, usa ka falsified document diin gusto’ng ipakita nga ang transaction gihimo sa wala pa siya nagserbisyo sa gobyerno. Giakusahan niya ang Congresswoman nga nakalapas sa sections 4(a) and 3(h) of R. A. 3019 for taking advantage of her relationship with then-mayor Ambajic Amado, who was her grandfather and direct supervisor by acquiring a parcel of land from the area. Nakalapas sab sa Article 171 of the Revised Penal Code by conniving to produce falsified documents to support their acquisition of a portion of the city-owned reclamation area. Lakip sa iyang gikwestiyon ang amount nga gibayad sa managtiayon pagpalit sa luna tungod kay basi sa 1992 Deed of Absolute Sale tali sa Marreco ug sa magtiayon sa acquisition cost nga P2. 5 million. Apan sa annotation entered into TCT No. 50817 niadtong November 9, 2005, nagpalit ang luna sa P2 million deperensiya og P500,000."Kini nga couple has unjustly enriched themselves in the aggregate value of at least P50 million recorded amount, at the expense of, and the damage of the government," dugang ni Amaro. Gipadayag niini nga ang managtiayon nakakwarta sa ilang pagbaligya ngadto sa Foton Motors for P20 million sa Hulyo 17, 2012, niresulta sa total unjust gain nga P50 million. Nakalapas sab ang Congresswoman sa SALN Law for failing to submit a true and detailed sworn statement of assets and liabilities, source of income, personal expenses, and taxes paid in the preceding year. TUBAG"Krimen ba diay ang usa ka private citizen mopalit og yuta gikan sa usa ka pribadong developer?" pamahayag sa Congresswoman nga gipadangat ning mantalaan. Matod niya nga nakadungog lang sa pagpasaka og mga kaso batok kaniya sa mga report sa media. "Pero confident kaayo ko nga kung madungog na ang among explanation ug ebidensiya, ma-dismiss na kining mga kasuha. For one, more than 30 years ago pa intawon ang sale sa yuta. . " pahayag sa Congresswoman. Matod ni Congresswoman nga sumala sa mga abogado, ang ilang imagined nga illegality ni-prescribe na o nalapas na sa 20 ka tuig nga gilatid sa balaod ug busa dili na mapasakaan og kaso. Sa anggulo sa SALN, dason niya, gipasaka kini sa usa ka kalambigit nga kaso kaniadto nga gi-dismiss na. "Wala mi nabuhat nga sayop o ilegal. Ang kamatuoran anaa sa atong kiliran. Basta ting election na, atong gipaabot kining mga matang sa harrassment suit," dugang sa Congresista. / GPL / CAV
Lolypop, bana gipasakaan og kaso sa Ombud
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/lolypop-bana-gipasakaan-og-kaso-sa-ombud
848
Rolando R. Morallo
30-Mar-24
Mibaha ang mga tawo nga ningsaksi sa ika-29 nga pagpalansang ni Melvin Guiruela niadtong Biyernes Santo sa hapon, Marso 29, 2024 sa Brgy. Poblacion 3, Dakbayan sa Carcar, habagatang Sugbo. Gibana-bana nga naa sa 2,000 ngadto sa 3,000 ang ningsungasong sa tumang kainit aron lang makasaksi sa linawas nga pagpalansang ni Guiruela sa nabungtod nga bahin sa barangay. Sa wa pa ang tinud-anay nga paglansang, gipahigayon ang Siete Palbras. Sa Ikalima nga Pulong, si Guiruela niabot nga gibunalan. Sa Ikaunom nga Pulong, gilansang na siya sa krus ug gikanaug human sa Ikapito nga pulong. Human niini, gidala siya ngadto sa Alfafara By the Sea sa Brgy. Bantayan sa mao nga siyudad aron makahumol sa dagat. Ang local government sa siyudad ug barangay officials maoy nisuporta kang Guiruela aron hapsay nga mapahigayon ang kalihukan. / RRM
Guiruela misungasong sa kainit atol sa paglansang
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/bargayo-misungasong-sa-kainit-atol-sa-paglansang
573
Guam P. Logroño
24-May-24
Usa ka inahan nangangkon nga siya napugos sa pagpamaligya og shabu aron igasto sa operasyon sa iyang upat pa ka buwan nga anak nga babaye. Ang suspek nasikop sa buy-bust alas 11:40 sa gabii sa Huwebes sa Sitio Naba, Brgy. Mambaling, Cebu City. Ang inahan nga gitago sa alyas Jephon, 37, dunay kapuyo, nagpuyo sa nahisgutang lugar, nasikop sa mga sakop Drug Enforcement Unit (DEU) sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO). Si Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station, niingon nga si Jephon naa sa ilang listahan sa street level individual (SLI). Ila ning gipalitan og usa ka paketi’ng shabu nga balor og P200 ug dihang nasikop, siya nakuhaan og laing 12 ka pakite ug usa ka medium size nga bulto. Ang drugas motimbang og singko gramos nga mobalor og P34,000. Ang suspek nagsulod gawas sa bilanggoan tungod sa kasong illegal drugs. Si Jephon, nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga tungod kay nasakit iyang anak, siya napugos sa pagpamaligya og drugas. “Akong anak upat ka bulang babaye operahanan sa kasingkasing. Unya wala man koy ikabayad mao nga namaligya ko,” dugang ni Jephon. Eskedyul unta ang operation sa kasingkasing niadtong Abril 1, 2024 apan tungod kay wala siyay kwarta, kini nalangay. Ang iyang unang kapuyo nabilanggo tungod sa ilegal nga drugas ug unom ka tuig na nga wala makagawas. Duna silay unom ka mga anak. Ang ikapito nga anak nga batang babaye iyang anak sa iya karon nga kapuyo nga napriso sab sa illegal drugs. Kay wala siyay madangpan, namarok siya nga iya sang kuhaan og portion. Gibaligya sab niya nga naabot og P4,500.“Namasin ko nga motubo pa akong kita sa shabu. Kay gamiton nya pagpa-opera sa akong anak,” sumala ni Jephon. Sagad sa iyang kustomer mga higalang babaye nga nagtrabaho sa bar. / GPL
Namaligya og shabu ‘aron ipaopera’ sa anak nga masuso
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/namaligya-og-shabu-aron-ipaopera-sa-anak-nga-masuso
158
Dario V. Gil
2-Sep-24
Nakurat ang kapulisan sa diskarte sa mga adik nga naghimo og buho nga gihimong suyopanan og gidiling drugas sa Sityo Cambangyao, Brgy. Poblacion, lungsod sa Dalaguete. Nadiskubrihan kini human sa buy-bust sa Municipal Drugs Enforcement Unit sa kapulisan sa Dalaguete ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Awit Zozobrado niadtong Sabado, Agust 31, 2024, ala una sa hapon. Sa pakisusi sa Superbalita Cebu, nasuta nga ang operasyon ubos sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcment Agency (PDEA) 7. Ang ilang rumbo sa buy-bust mao si Maco Bayawa alyas Russue, 29, ulitawo apan may kapuyo ug kauban niini nga si Dean Piollo Baylon alyas Reigner, 32, ulitawo, pulos mga molupyo sa dapit. Ang poseur buyer nigamit og P500 nga buy-bust money aron pagpalit sa usa ka gamay nga pakite sa shabu ngadto sa maong mga suspek. Sa dihang sila nadakpan, nakuhaan pa og dugang lima ka pakite sa gituohang shabu. Nadiskobrehan usab sa kapulisan ang duha diha sa kasagbutan nga dunay gihimong langub aron adto maagsuyop ang mga durugista ug nakita sa ilawom nga nagkatag nga mga kagamitan sa paghingos sa gidiling drugas. Ang mga suspek nga gikahinabi sa Superbalita nagkanayon nga dugay na nga suyopanan og shabu ang buho sa kasagbutan apan dili sila ang naggamit niini. / DVG
Buho sa kasagbutan gihimong suyopanan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/buho-sa-kasagbutan-gihimong-suyopanan
66
Dario V. Gil
22-Sep-24
Katorse ka mga tawo ang nangalandig sa tambalanan human pito ka mga sakyanan gipangdaro sa Isuzu Forward truck nga nawad-an og prino sa Dan J. Angeo, Barangay Gairan, siyudad sa Bogo, alas 12:11 sa udto, Sabado, Septiyembre 21, 2024. Ang mga nadaro nga mga sakyanan naglakip sa mga traysikol, motorsiklo, multicab ug Mitsubishi Expander. Ang nakadaro mao ang usa ka Isuzu Forward truck nga gimaniho ni Martinito Anda, 45, minyo ug taga Purok Manga Pajo, lungsod sa Daanbantayan. Unang gidaro mao ang usa ka traysikol nga ang drayber mao si Alfon Oling, 53, minyo, ug taga Purok Tabodios, Brgy. Nailon, Bogo, Sugbo ug iyang mga pasahero nga sila si Marimel Tisang Andal, 20, dalaga, taga Purok NHA, Brgy. Banban, Bogo; ug Samantha Andan, 23, dalaga ug taga Purok Agokoy, Brgy. Sambag, Bogo. Ang ikaduha nga traysikol nga naigo gimaneho ni Jomari Andaya, 56, minyo ug taga Purok 5C- Anden Anderson, lunsod sa Medellin. Ikatulo mao ang Mitsubishi Expander nga ang drayber mao si Milgar Andrada, 45, minyo, ug taga Saint Joseph Village, Brgy. Cogon, Bogo. Ikaupat mao ang motorsiklo nga gimaneho ni Robert Andrade, 42, minyo, fish vendor, ug taga Purok Portland, Brgy. Libertad, Bogo. Ikalima laing motorsiklo nga gimaneho ni Cherry Andrales, 37, minyo, usa ka maestra, ug taga Purok Bung-on, Anonang Norte, Bogo. Ikaunom mao ang Suzuki multicab nga ang drayber mao si Philippe Andres, 41, taga Purok Kasag, Brgy. Polambato, Bogo nga may mga sakay nga si Belen Anga, 38, minyo ug taga Purok Tangke Dayhagon, Medellin, ug ang iyang sayis anyos nga anak nga si Chamie. Laing traysikol ang ikapito nga ang drayber mao si Mather Angawanon, 48, minyo, ug taga Purok Yellow Gumamela, Brgy. Gairan, Bogo nga dunay upat ka mga pasahero. Lakip sa nabiktima mao ang naglakaw sa dan nga si Jesus Angco, 65, minyo, ug taga Purok Rosas Berde, Brgy. Gairan, Bogo. Sa dugang pakisusi sa Superbalita Cebu nasayran pinaagi sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si P/Lt. Col. Gemon Angeles Emelito nga matod pa nga ang Isuzu Forward Truck nga gikan sa Daanbantayan nga may kargang mga kawayan nga ihatod sa merkado publiko sa Poblacion, Bogo apan pag- abot sa dulhogon nga bahin sa Dan J. Angeo, nawad-an kini og prino hinungdan nga naharos ang mga nag-unang sakyanan. Ang mga biktima gipangdala sa Bogo City Provincial Hospital ug ang drayber sa trak gikustodiya sa kapulisan sa Bogo. / DVG
7 ka sakyanan gidaro; 14 angol
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/7-ka-sakyanan-gidaro-14-angol
68
John Paul Ryan Seblos
22-Sep-24
Usa ka dakong hinungdan sa pagtaas sa lebel sa fecal coliform sa pito ka mga sapa sa Dakbayan sa Sugbo mao ang mga hugaw gikan sa mga lokal nga komunidad ug sa mga baboyan ug poultry farms. Ning maong obserbasyon, si Stanly Angulo, hepe sa Cebu City Environment and Natural Resources Office (Cenro), nanghinaot nga mogahin og pundo ang gobiyerno sa dakbayan alang sa pagpatukod og communal toilets. Ang Cenro nangayo sab og tabang gikan sa Department of the Interior and Local Government (DILG) nga suguon ang mga lider sa matag barangay nga bantayan ang ilang tagsa-tagsa ka lugar nga sakop. Ang pagsaka sa fecal counts giila nga resulta sa mga hugaw nga gihimo sa mga tawo nga nagpuyo duol sa kasapaan ug sa mga negosyo nga nagpatubo og mga baboy ug manok. Gipadayag ni Angulo sa usa ka report nga iyang gihatag sa konseho sa Miyerkules, Sept. 18, 2024, nga nanghinaot siya nga matuman ang pagpatukod sa communal toilets. Nangayo ang Cenro og tabang gikan sa DILG aron masuportahan ang mga lider sa barangay sa pagbantay sa ilang mga lugar nga ubos sa ilang responsibilidad. Gipasabot ni Angulo nga daghang mga balay duol sa kasapaan ang nagdirekta sa ilang septic waste ngadto sa sapa. Iyang gipahibalo nga ubos sa City Ordinance 2398, nalatid nga ang septage inspector mag-isyu og citation alang sa mga balay nga walay kasilyas o septic tank. Hinuon, iyang giingon nga ang kalapasan mahimong magpadayon kay wala na’y lugar ang mga balay alang sa pagtukod og septic tanks. Sa usa ka dokumento, gidugang niya ang mga litrato nga nagpakita nga adunay pula ug dilaw nga food coloring nga gisagol sa tubig gikan sa mga kasilyas sa matag balay. Kini aron mahibaw-an kon naa ba kini septic tanks. Nagpatuman usab ang Cenro og house-to-house information drive bahin sa Septage Ordinance aron mokuha og septic tank permit. Sa laing bahin, matod ni Angulo nga samtang nag-inspeksyon sila sa kabukiran, nasuta nila nga ang mga baboyan usa usab ka dako nga hinungdan sa polusyon sa tubig sa Dakbayan sa Sugbo. Iyang gibutyag nga ang mga tag-iya sa baboyan sekretong nilabay sa hugaw sa mga baboy ngadto sa mga sapa pinaagi sa PVC pipes nga gilubong ilawom sa yuta. Matod ni Angulo, ang usa ka baboy makahimo og 5. 9 ka kilo nga hugaw matag adlaw nga mas daghan kon itandi sa hugaw nga gihimo sa tawo nga 250 gramos matag adlaw. Sa panahon sa baha, adunay daghang hugaw nga modagayday ngadto sa ubos nga bahin sa siyudad nga magkontamina sa mga sapa ug mopataas sa fecal counts. / JPS
Cenro: 7 ka sapa sa Cebu City kontaminado
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/cenro-7-ka-sapa-sa-cebu-city-kontaminado
65
Arnold Y. Bustamante
22-Sep-24
Gihulagway sa kapulisan notadong tulisan nga bag-o lang nakabiktima sa usa ka lalaki sa dalan F. Anchoriz, Brgy. Tisa, dakbayan sa Sugbo, pasado alas 3 sa kaadlawon, Dominggo, Septiyembre 22, 2024, nadakpan sa Labangon Police Station human gialarma nga nagdala og armas. Ang panagway sa suspek nakuha sa footage sa CCTV camera diin kalit kini niabot ug niduol dayon sa naglingkod nga biktima nga si Camillo Marjo Ancheta Ancho, 20, residente sa naasoy nga dapit. Ang suspek nga naka-helmet, naka-sleeveless nga sinina nga color blue ug yellow, dirty white nga short pants, ug nagtsinelas, dayong tion sa dala niini nga armas sa biktima. Tungod sa kahadlok sa biktima, gihatag na lang ang iyang cellphone nga balor P7,000 ug dali nga misibat ang tulisan sakay sa naghuwat nga Yamaha NMAX nga motorsiklo. Sa gihimong imbestigasyon sa Labangon Police Station sa pagpangulo ni Police Major Abadiano Abagat nailhan lang sa nga JC Abellar, taga Barangay Pasil ug giingong Alonte Calunsag alyas "Etchay" nga taga Ermita base sa pamahayag sa mga nakakita sa video. Apan pagka alas 4:45 sa Dominggo sa hapon, Septiyembre 22, 2024, nakadawat og tawag sa telepono ang Labangon Police Station nga dunay tawo nga armado sa Sitio San Pedro, Barangay Tisa. Dali nila nga gialarma ug ilang naabtan sa dapit ang suspek nga nagdaladala sa iyang armas. Sa gihimong pakisusi, giila ang suspek nga si Lyra Alonsagay, 26, taga Sitio Lawis, Riverside, Barangay Pasil, dakbayan sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang usa ka kalibre 45 nga pistola (COLT 1911) nga loaded og duha ka bala sa magazine niini. Sa paghiling sa iyang bulsa, nakakuha pa ang mga polis og duha ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 10 gramos nga dunay standard drug price nga P68,000. Sa gihimong imbestigasyon sa ilang nadakpan nga armado, kini maoy gitudlo nga nagtulis kang Ancho sa F. Anchoriz nga nag-viral sa social media ang CCTV video niini. Ang armas nga nakuha maoy gigamit sa pagtulis apan wala na makuha pagbalik ang cellphone sa biktima. Matod ni Abagat, sa ilang pagresponde, dali nga nakasibat ang kauban niini nga si Alonte Alonto, drayber sa motorsiklo. Dugang ni Abagat nga usa ka notado nga tulisan si Alonsagay. Gani sa ilang ihap, moabot na sa 20 ka kaso sa pagpanulis ang nahimo niini. "Notado na kayo ning tawhana kay sa iyang giangkon, mga ka 20 nani nanulis dili lang sa Cebu City apil na sa Talisay. Ang kaning mga biktima nato usahay, tulison bitaw, dili na lang magpa-blotter kay hasulan moadto og estasyon ilabi na cellphone ra puy gipang-igo sa atong na-record," matod ni Abagat. Iyang gidugang nga sakop sa usa ka grupo sa mga tulisan si Alonsagay diin duha ka motor ang gamiton sa pagpanulis. Giawhag niya kadtong mga nabiktima ni Alonsagay nga mobisita sa ilang police station aron mapasakaan nilag dugang kaso ang suspek. Giandam na ang kasong pagpanulis, illegal possession of firearms ug paghupot og illegal nga drugas ang ipasaka sa Labangon Police Station batok sa suspek. / AYB
'Notadong' tulisan nasikop
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/notadong-tulisan-nasikop-2
576
Arkeen Larisma
24-May-24
Napanglantawan ni Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan ang posibilidad sa pagtukod og mga gabion dam sa mga bukirang bahin sa Dakbayan sa Sugbo isip pagpangandam sa La Niña. Sa press conference niadtong Huwebes, Mayo 23, 2024, si Abalayan niingon nga iyang gimandoan si Task Force Gubat sa Baha (TFGB) overseer retired major general Burcelango Brual nga ipadayon ang ilang nasugdan. Si Abalayan niingon nga gipahibalo siya ni Brual nga ang TFGB nagsige og panghawan ug pagkalot sa mga sapa sa dakbayan sa Sugbo. Hinuon, gusto ni Abalayan nga adunay mga gabion dam aron makontrolar ang agos sa tubig gikan sa mga bukirang barangay. “Grabe atong baha kay it will find its own way, moadto na sa dan ug sa mga balay, but if you can delay ang pagdagayday sa tubig gikan sa bukid, perhaps pwede nga dili kaayo mobaha,” matod n Abalayan. Si Abalayan nitataw nga pipila ka mga drainage sa dakbayan gitukod pa niadtong dekada 70 ug wala na mausab sukad niadto. / AML
Acting Mayor Abalayan gusto maghimo og gabion dams
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/acting-mayor-garcia-gusto-maghimo-og-gabion-dams
850
Dario V. Gil
30-Mar-24
Usa ka brgy. konsehal nga registered nurse usab pasakaan og kasong paglapas sa Republic Act 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act 0f 2002 human siya nasikop sa buy-bust sa mga alas 6:30 sa gabii sa Marso 26, 2024, sa Brgy. Bitoon, lungsod sa Dumanjug, habagatang kasadpang Sugbo. Ang suspek nga giilang High Value Individual nga drug pusher mao si Renan Gemma Gumafelix Gumiran, 36, minyo, taga Brgy. Bitoon. Ang Drug Enforcement Unit Intelligence Police sa Dumanjug nga gipangulohan sa ilang hepe nga si P/Capt. Jan Ace Clavero Gunay Gustilo nakakuha’g impormasyon nga ang suspek namaligya’g shabu. Ila kining gi-validate ug sa dihang positibo, ilang gi-buy-bust pinaagi sa koordinasyon sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7). Nakuhaan og gituohang shabu ang suspek, kinsa gipriso na sa Dumanjug Police Station alang sa pagpasaka og kaso. / DVG
Nurse nga brgy. konsehal nasikop sa buy-bust
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/nurse-nga-brgy-konsehal-nasikop-sa-buy-bust
72
Dario V. Gil
20-Sep-24
Nagpaalim sa iyang nahiaguma’ng samad ug bun-og ang 49 anyos nga mag-uuma human gitabangan og kulata ug gitigbas sa iya ra sab nga mga silingan. Ang insidente nahitabo sa Barangay Tigbao, Lungsod sa Badian, Sugbo, sa alas 6:45 sa gabii, Septiyembre 19, 2024. Ang biktima gitago sa pangala’ng Cleret, ulitawo ug residente sa maong barangay. Base sa pasiunang imbestigasyon sa kapulisan sa Badian nga si Cleret miadto og usa ka tindahan kay adunay paliton, naatol nga anaa sa maong lugar ang duha ka managsuong suspek nga sila si Abet ug Iko. Nitumaw ang init nga panaglalis tali sa duruha ka habig sa dihang gipangitaan sa sundang si Cleret sa mga suspek. Gikatahong gitabangan og kulata ang biktima sa managsuon ug wa pa matagbaw gitigbas pa kini sa makadaghang higayon. Gidali sa pagdala si Cleret sa iyang mga kaliwat sa tambalanan nga naangol human sa hitabo. Samtang si Iko ang nadakpan ug nakuhaan sa hinagiban samtang si Abet ang nakaeskapo ug gipangita sa kapulisan, kasong frustrated murder ang gisang-at batok sa managsuon. / DVG
Sundang wa mauli: mag-uuma gikulata, gitigbas, nasamdan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/sundang-wa-mauli-mag-uuma-gikulata-gitigbas-nasamdan
70
Denise Mae P. Codis
22-Sep-24
Human sa 20 ka mga tuig nga pag-apil sa Lapu-Lapu City sa International Coastal and Underwater Clean-up, mosalmot na sab kini sa usa ka environmental cause alang sa mas limpyo ug nindot nga kinaiyahan. Ang gobiyerno sa dakbayan pinaagi sa City Environment and Natural Resources Office (Cenro), ug ubang mga ahensya nilusad sa Scubasurero “Sibot Man” project niadtong Sabado, Septiyemre 21, 2024, sa Marigondon Wharf. Giapilan og dul-an sa 5,000 ka volunteers, ang 30 barangays sa Lapu-Lapu City nagpahigayon og dungan nga clean-up niadtong Sabado, matod ni Cenro officer Marilyn Anonas. Matod ni Anonas, ang clean up, nga nagsugod sa alas 6:00 sa buntag, makatabang kanila sa pag-ila sa klase ug gidaghanon sa mga basura nga nakolekta. Niini, maprotektahan ang marine ecosystems gikan sa makadaot nga mga basura. “On that day of the International Coastal Clean-Up, we made a strong effort to gather and collate all data, providing a foundation for understanding our waste issues,” dugang ni Anonas. “This data will be invaluable for enacting ordinances and laws in the council, helping us identify which types of waste we can regulate, control, or even ban. ”Asoy ni Anonas nga ang datus nga nakolekta gikan clean-up drive tapukon karong adlawa, Lunes, Septiyembre 23. Basi sa International Coastal Cleanup website, ang International Coastal Cleanup maoy labing dako nga global volunteer initiative nga alang sa kahimsog sa kadagatan lakip na ang mga sapa ug suba sa tibuok kalibutan. Gawas sa tinuig nga green international initiative, ang Cenro nagpahigayon sab og regular clean-up drives sa coastal areas sa dakbayan. Sa labing ulahing Cenro accomplishment report, nasuta nga kapin sa 20 ka clean-up activities ang napahigayon niadtong buwan sa Agusto. Niadtong Mayo 1, ang Lapu-Lapu City Government nagsugod pagkolekta og P100 environmental fee alang sa tanang lokal ug langyaw nga mga turista nga maglingaw sa water sports ug recreational activities lakip sa scuba diving, free diving, banana boat riding, jet skiing, sea walking, parasailing, kayaking, island hopping, ug uban pa. Kabahin sa Scubasurero “Sibot Man” project, moabotsa 500 ka sibot (fish nets) ang ipang-apud-apod sa mga mananagat ug boat operators. /DPC
Lapu miapil og int’l coastal clean-up
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/lapu-miapil-og-intl-coastal-clean-up
852
Arnold Y. Bustamante
30-Mar-24
Giingong gikahadlukan sa ilang lugar tungod sa giingong kanunay nga pagpakita og armas gisikop sa mga sakop sa Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Mandaue City Field Unit human nakuhaan og armas atol sa buy-bust sa Sitio Langob, Brgy. Poblacion, Dakbayan sa Lapu-Lapu, alas 7:30 sa Huwebes Santo sa gabii, Marso 28, 2024. Ang suspek giila nga si Simeon Guzman Habana, 19, taga Sitio Kawayan, Brgy. Gun-ob, Dakbayan sa Lapu-Lapu. Nakuha gikan sa suspek ang usa ka kalibre .357 revolver nga kunohay gi-order sa kapulisan ug P500 nga buy-bust money. Matod ni Police Captain Alvin Afable, hepe sa CIDG Mandaue City Field Unit, nga nakadawat sila og reklamo sa kanunay nga pagpakita og armas ni Habana sa ilang lugar. Sa ilang gihimong background investigation, nasuta nga nanunggab na kini sa milabay nga mga buwan apan wala mopasaka og kaso ang biktima tungod sa kahadlok. Lakip sa ilang nasayran nga notado usab kini nga kawatan sa Lapu-Lapu City. Gani ang mga silingan niini ang nihatag og impormasyon sa kapulisan labot sa iyang nahimo’ng mga krimen. Tungod niini, ilang gilusad ang buy-bust nga kabahin sa “Oplan Paglalansag Omega”. Kalapasan sa Republic Act 10591 kun iIlegal possession of firearm ang atubangon nga kaso sa suspek. / AYB
‘Siga’ sa Brgy. Gun-ob nasikop sa buy-bust
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/siga-sa-brgy-gun-ob-nasikop-sa-buy-bust
78
Arnold Y. Bustamante
18-Sep-24
Patay ang usa ka babaye human pusila sa duha ka mga lalaki pasado alas 7 sa gabii, Martes, Septiyembre 17, 2024 sa Sityo Kasagingan, Barangay Guadalupe, Dakbayan sa Sugbo. Giila ang biktima nga si Trixie Calliope Arong Arpon, Alyas Richest, hingkod ang pangidaron nga residente ra usab sa maong lugar. Ang pagpamusil nakuha sa CCTV camera nga gimontar sa internet cafe diin nahitabo ang krimen. Nakita sa CCTV camera ang biktima nga nagpungko samtang nag-cellphone kilid sa agianan nga aduna pay duha ka mga bata ang nag duwa sa computer. Pipila ka gutlo ang milabay naabot ang duha ka lalaki nga pulos naka-jacket ug nagkalo apan wala magtabon sa ilang panagway ug giklaro pa sa usa ka suspek ang panagway sa biktima. Human makita ang dagway sa biktima ang iyang kauban nga naa sa luyo sa biktima ang mibunot og armas ug way pagduhaduhang mipusil tumong sa ulo dayong nahagba. Ang maong krimen nakita sa duha ka mga bata nga nagduwa og computer. NAILHANSa gihimong imbestigasyon sa Guadalupe Police Station ila dayong nailhan ang duha ka suspek base sa kuha sa CCTV camera ug mitakdo usab kini sa pamahayag sa mga saksi. Dali nga milusad og manhunt ang kapulisan ug ilang nadakpan ang duha sa alas 5 na sa buntag sa Sityo Manga ug Sitio Kadasig, Barangay Tisa, Siyudad sa Sugbo. Lakip sa na-recover sa mga polis ang ilang jacket nga gisul-ob ug ang kalo apan wala na makuha ang armas nga kalibre 45 nga gigamit sa pagpusil kay matod pa gilabay na nila sa ilang pagsibat. Giila ang mga suspek nga silang alyas Ace, 28 residente sa Sitio Manga ug Kenn Arradaza Aseo, alyas Rolly, 27, taga Sityo Kadasig Phase 1, Barangay Tisa, Dakbayan sa Sugbo. Matod ni Police Major Gai Asis. hepe sa Guadalupe Police Station nga drugas ang usa sa ilang gitan-aw nga motibo sa krimen apan wala nila wad-a ang laing angulo sa maong pagpamusil. Nagpadayon pa ang ilang gihimo nga imbestigasyon sa pagkakaron aron makuha nila ang tanang kasayuran sa maong insidente. “Yung investigation natin on going pa, pero initially parang drug related parin kasi sya eh, ongoing pa siya kasi hindi paman cooperative yung dalwang suspect,” ,matod ni Police Major Gai Asis. Giangkon na sa duha nga sila ang nagpusil patay sa biktima apan nagdumili pa kini sa pag tug-an kung kinsa ang nagsugo kanila apan ilang giangkon nga bag-o pa sila sa maong trabaho. Tungod niini, matod ni Asis nga mopalawom pa sa sila sa ilang imbestigasyon aron mailhan kung kinsa ang nagpaluyo sa pagpamusil ug ila usab nga i-background check ang biktima. GIDUDAHANSamtang ang inahan sa biktima nga nahinabi sa Superbalita Cebu nagkanayon nga nakadawat na og hulga sa iyang kinabuhi si Arpon ug gipasanginlan sa silingan matod pa durugista sa ilang dapit nga police asset ang biktima. Si Ginang Epoy Arpon, inahan ni Trixie Calliope nanghinaot nga makab-ot ang hustiya sa gidangatan sa iyang anak. / dugang taho ni GPL
Babaye’ng gipatay ‘asset’
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/babayeng-gipatay-asset
580
Dario V. Gil
23-May-24
Usa ka puya nga patay na nakaplagan nga gisu’d og knapsack nga gibutang sa basurahan sa Northdrive, Amado Ave. Brgy. Subangdaku, Dakbayan sa Mandaue alas 6 sa buntag sa Miyerkules, Mayo 22, 2024. Usa ka Dionson Dicdican, 29, lumad nga taga Dakbayan sa Malaybalay, lalawigan sa Bukidnon apan nanimuyo sa Mandaue City, maoy nitaho sa Mandaue Police Station 1 bahin sa iyang nadiskubrihan. Matod ni Dicdican nga naagi siya sa maong dapit ug nakakita siya sa knapsack nga kolor puwa nga gibilin. Iyang giablihan ug gitan-aw ang gamay nga box nga kolor itom nga sudlanan og sapatos sulod sa knapsack. Siya nakurat sa pagtan-aw sa sulod niini nga usa ka puya nga lalaki nga bag-ong natawo apan patay na. Ang kapulisan ug mga sakop sa Emergency Rescue Team sa Subangdaku daling ningresponde ug ang lawas sa puya ilang gi-turnover ngadto sa City Social Welfare and Services (CSWS) office alang sa tukma nga papahiluna. Si P/Lt. Col. Bekang Calasang, public information officer sa Mandaue City Police Office (MCPO), nagkanayon nga nagpadayon ang imbestigasyon sa Mandaue Police Station 1 sa Subangdaku aron mailhan ang nilabay sa puya sa ingon manubag kon mapalgan nga sad-an.
Puya gisud sa knapsack
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/puya-gisud-sa-knapsack
586
Claudine Flores
22-May-24
Usa ka ordinansa napasar sa lungsod sa Cordova sa isla sa Mactan nga nag-regulate sa paggamit sa karaoke television machines (KTV), sound system ug ubang susamang kahimanan. Ang pagkanta nahimo’ng kabahin sa paglingawlingaw sa mga Filipino apan sa pikas bahin, makatugaw usab sa uban sa kasilinganan. Si Konsehal Arnel Dimacali maoy niduso sa ordinansa nga “An Ordinance Regulating the Use of Karaoke Television Machine (KTV), Sound System and Other Similar Devices in the Household Level in the Municipality of Cordova”. “Atoa kining gimugna nga ordinansa para paghatag og igong respeto sa atong mga silingan nga gusto mopahuway o dili gusto matugaw sa ilang pagkatulog o kadtong gusto nga malinawon ilang palibot,” matod ni Dimacali base sa Facebook post ni Cordova Mayor Miyong “Cabanacan” Suan. Giaprobahan sa Konseho sa lungsod o Sangguniang Bayan (SB) ubos sa liderato ni Bise Mayor Michaelangelo Dimaculangan ang Ordinansa No. 2024-125. BASEHANANSamtang nasabtan sa lungsod nga ang maong selebrasyon usa ka kultura sa mga Pilipino, sumala sa ordinansa, “. . . others simply put up loud and disturbing sounds even when there is no celebration or occasions, all in the name of relaxation, hobby or fun. ”Apan kon dili makontrolar, kini mahimo’ng moresulta sa verbal conflict sa kasilinganan. PAGDILINalatid sa ordinansa nga ang paggamit sa ‘videoke machine, sound system, o bisan unsa nga susamang device kinahanglang dili molapas sa alas 9:00 sa buntag ug dili molapas sa alas 10:00 sa gabii’. Gitugotan lang nga makalapas sa gitakdang oras matag Disyembre 24, Disyembre 31, Agusto 15 ug 16 nga pista sa lungsod, ug kon pista sa usa ka barangay nga kutob lang sa alas 2:00 sa kaadlawon. Ang tunog nga gidaghanon sa giingon nga sound system kinahanglan nga naa sa lebel kon diin adunay kalingawan ug paglipaylipay, apan dili kaayo kusog. Busa kinahanglan nga dili kini molapas sa 90 decibel o dB (nagtino sa kakusog o kahilom sa tingog) sa tibuok nga gidugayon sa paggamit niini. PAGBUYAGSa gusto’ng mosumbong sa mga silingan nga badlungon o nakalapas sa ordinansa, mahimo’ng modangop sa Barangay Public Safety Officer (BPSO) o sa Cordova Municipal Police Station. Mao kini ang mga silot sa makalapas sa ordinansa:Hugot nga verbal nga pasidaan pinaagi sa pagtubag sa mga otoridad alang sa unang paglapas, adunay multa nga P1,000 o pagkapriso nga dili molapas sa usa ka bulan, o pareho, depende sa pagbuot sa korte alang sa ikaduhang kalapasan. Ang multa nga P2,000 o pagkabilanggo nga dili molapas sa duha ka bulan, o pareho, sa pagbuot sa korte alang sa ikatulo nga paglapas. / CDF
Karaoke singing sa lungsod sa Cordova, gi-regulate na
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/karaoke-singing-sa-lungsod-sa-cordova-gi-regulate-na
985
Arkeen Larisma
1-Mar-24
Adam modagan isip bise mayor sa mid-term elections sa Mayo 2025 si kanhi Cebu City mayor Brian Abcede sa iyang gisugyot nga padaganon og mayor nga si Maricel Julito, kasamtangang minority floor leader sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo. Ang pamahayag gihimo sa usa ka press conference nga gipahigayon sa Casino Español sa Huwebes, Pebrero 29, 2024. Si Abcede niingon nga dili na siya makaserbisyo isip mayor nga “realistic” tungod sa kondisyon sa iyang panglawas. Apan, matod niya, makatabang siya isip bise mayor, ilabina sa pagdumala sa proyekto sa dakbayan. “If I were to choose, I would choose Julito to be the mayor. He can be a good mayor. . . I will be his vice mayor,” matod ni Abcede atol sa presscon. Atol ning pagsuwat, si Julito nga sakop sa Bando Abcede Pundok Kauswagan (BOPK) wala pay kompirmasyon bahin sa sugyot sa kanhi mayor. Samtang, ang ngalan ni Julito unang nigawas usab sa pamahayag ni Mayor Cedie Abangan nga kabahin sa iyang linya sa mga kandidato nga sakop sa iyang kaabang nga partido. Apan si Julito, dunay katapusang termino pa sa pagka konsehal, niingon nga mokonsulta pa sa iyang partido bahin sa tanyag ni Abangan. Si Abcede namahayag na nga mosuporta og kandidato batok kang Abangan. / AML
Brian modagan isip bise mayor ni Maricel Julito
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/tomas-modagan-isip-bise-mayor-ni-nestor-archival
81
John Paul Ryan Seblos
18-Sep-24
Sukwahi sa pangangkon sa kontraktor, dili ‘most advanced’ traffic light system ang gipangmuntar sa pipila ka kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pagsusi sa mga eksperto gikan sa Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Ang MMDA nihimo sab og nagkalain-lain'g rekomendasyon, apil na ang paghatag og prayoridad sa kaluwasan sa mga pedestrian, aron mapalambo ang episyente sa modernized traffic lights ug signal sa Cebu City Government. Sa endorsement letter ni City Councilor Marilyn Auguis nga gipaabot ngadto sa City Council isip kabahin sa agenda niini alang sa regular session niadtong Sept. NASUTASa pagtuki ug nasuta sa MMDA, ang traffic signal lights sa siyudad walay safety features alang sa mga pedestrian, tungod kay ang sequence sa pedestrian green o berde, buot ipasabot ‘go’, motakdo sa vehicle green sa ubang dalan, nga miresulta sa crossing pedestrian nga naapsan sa tunga sa dalan. Dugang pa, ang taho nag-ingon nga ang kasamtangang Command Center dili pa igo ang kalapad nga butangan sa Traffic Signal Management System Facilities. Tungod niini, ang MMDA mirekomendar sa pag-establisar og dugang nga luna alang sa usa ka server room, locker room, ug viewing room alang sa umaabot nga konstruksyon o sa aktuwal. Kinahanglang mailhan ang Command Center. Ang Traffic Management Server, ang device nga nagkontrol sa traffic signal lights, dili makaproseso sa real-time nga mga kondisyon sa trapiko nga nakolekta sa Vehicle Detection Server, nga di makapauswag sa traffic operation efficiency. Nadiskobrehan sa MMDA nga ang mga datos sa trapiko nga nakolekta alang lamang sa mga katuyoan sa archive, ug ang pagtuki sa datos gihimo sa mano-mano, matod sa taho. Ang operator usab nag-adjust sa timing parameters sa traffic signal system nga mano-mano imbes nga awtomatiko. Sa bahin sa pag-synchronize sa paglihok sa mga sakyanan tali sa mga interseksyon, nahibal-an sa MMDA nga nasayop hinungdan sa dili maayo nga paglihok sa sakyanan. Ang MMDA midugang nga ang disenyo sa lokal nga controller kay "non-modular," diin nagpasabot nga kon ang usa ka bahin mapakyas, ang tibuok intersection mosira kay sa pag-ilis lang sa tagsa-tagsa ka bahin. Sa pagbutang sa license plate recognition camera system, ang MMDA niingon usab nga mahimo kining palapdan og dugang feature nga makatabang sa pagmonitor ug pagpatuman sa traffic rules and regulations. Ang ahensya gihatagan usab og usa ka aprobadong badyet alang sa kontrata nga adunay mga butang nga may blangko nga mga detalye, samtang ang pagkahugno sa mga butang alang sa matag intersection wala makita. REKOMENDASYONGirekomenda sa MMDA nga ibutang ang Command Center sa usa ka dedikado nga edipisyo nga maka-accommodate sa mga server, personnel nga adunay conference room, radio room, ug uban pa. Giawhag usab niini ang kontraktor nga i-upgrade ang traffic management server aron matagbaw ang terms of reference. Ang programa kinahanglan usab nga usbon alang sa kaluwasan sa mga pedestrian. Ang ahensya dugang nag-awhag sa pag-maximize sa paggamit sa license plate recognition camera system aron mapatuman ang traffic rules and regulations. Giawhag usab ang City Government nga makig-alayon sa kontraktor aron mas sayon ang accessibility sa pag-ayo ug pagmentinar sa local controllerMODERN LIGHTSUnang gilusad sa Cebu City Government niadtong 2020 ang P480 milyunes nga modernong traffic signal lights. Kini adunay duha ka hugna. Ang unang hugna naglangkob sa 18 ka intersection sa General Maxilom Ave. , Serging Abcede Blvd. , ug Colon St. , ug uban pa, sa kantidad nga P232 milyunes. Nakompleto kini sa katapusang quarter sa 2021. Ang Phase 2 naglangkob sa 27 ka intersections ug nagkantidad og P248 milyunes, nga matod sa Cebu City Transportation Office deputy head ug legal officer Kent Albear Tonton, wala pa mahuman. Ubos sa programa sa modernisasyon niini, ang bag-ong mga suga sa trapiko gi-install pinaagi sa mga kable sa ilawom sa yuta ug gipakita ang 184 nga high-definition nga mga camera nga nakamatikod sa dagan sa trapiko gamit ang artipisyal nga paniktik nga awtomatikong nag-adjust sa oras sa signal. Ang mga camera nga gitaod makadakop sa mga plate number ug sa mga tawo sulod sa mga sakyanan. Mahimo kini nga mag-zoom sa 32 ka beses ug makatabon sa 360 degrees. Ang supplier mao ang Triune Electronics Systems Inc. , usa ka kompanya sa teknolohiya nga nakabase sa Manila, ug Cylix Tech CCTV ug Smart Surveillance. Gipulihan sa bag-ong sistema ang Sydney Coordinated Adaptive Traffic System, nga gigamit sa miaging 34 ka tuig. / JPS
Traffic system sa Cebu City di ‘most advanced’
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/traffic-system-sa-cebu-city-di-most-advanced
97
Arnold Y. Bustamante
15-Sep-24
Dul-an sa usa ka libo ka mga tawo ang nangadakpan sa anti-criminality operation sa kapulisan sa Central Visayas (CV) niadtong Biyernes ug Sabado, Septiyembre 13-14, 2024, diin ang labing daghan niini nakalapas sa mga lokal nga ordinansa sa matag lungsod ug dakbayan sa rehiyon. Sa datus nga gipahibawo sa Police Regional Office (PRO) 7, nakasikop sila og 904 ka indibiduwal diin ang 867 niini nakalapas sa nagkalainlaing lokal nga ordinansa ug niabot sa P529,780 ang nakolekta nga multa. Sa kampanya batok sa ilegal nga drugas, naka sakmit ang PRO 7 og 3,166. 41 gramos sa gituohang shabu nga dunay standard drug price nga P21. 5 milyunes ug pagkasikop sa 10 ka drug personalities. Nakaimbargo usab ang matag unit sa kapulisan og 10 ka mga armas nga walay lisensya atol sa 10 ka operations. Gihingusgan pa nila ang ilang kampanya batok illegal gambling nga niresulta sa pagkasikop sa 12 ka mga sugarol sa 9 ka anti-illegal gambling operations diin 9 niini ang napasakaan na og kaso sa korte. Ning nagkaduol na ang midterm election, gipakusgan pa sa PRO 7 ang ilang paggukod sa mga labing pinangita sa balaod diin nakasikop sila og 11 ka tawo nga dunay mga pending warrant of arrest diin 4 niini nabutang sa listahan sa most wanted persons. /AYB
Dul-an 1 ka libo ka tawo nangasikop
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/dul-an-1-ka-libo-ka-tawo-nangasikop
575
Arnold Y. Bustamante
24-May-24
Tulo ka mga sugarol nasikop sa mga sakop sa City Mobile Force Company sa Cebu City Police Office atol sa gilusad nga Oplan Hipos alas 2:05 sa kaadlawon sa Biyernes Mayo 24, 2024 sa Sitio Ermita Proper, Brgy. Ermita, Dakbayan sa Sugbo ubos sa supervision sa hepe niini nga si Police Lieutenant Colonel Nancy Makring. Ang mga suspek nga naatlan nga naghantak sa nag-roving nga mga polis mao sila si Mera Basilio Basnillo, 29; Sepe Gilberto Dial, 31, taga Sitio Bato Carbon; ug Rudolf Dianga Diaz Jr. , 34, taga Sitio Eagle, T. Padilla Street, Barangay T. Padilla, Dakbayan sa Sugbo. Nasakmit sa mga polis ang tulo ka mga sinsiyo nga gihimong antugon ug usa ka snub nose nga kalibre .38 nga revolver nga way serial number ug duha ka mga bala niini nga nakuha sa posisyon ni Diaz. Matod ni Police Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for administration sa CCPO, ang Oplan Hipos maoy anti-criminality campaign sa kapulisan sa dakbayan. Niini, dunay mga polis nga mo-roving sa sudlonong bahin sa kabarangayan aron mopatuman sa tanang ordinansa sa siyudad. Kini sama sa illegal gambling, mag-inom sa kilid sa karsada panahon sa lawom na nga gabii ug uban pa. Nakita nila nga epektibo ang maong kampanya tungod kay kadtong mag-estambay sa gawas bisan naa na sa kaadlawon mabadlong ug papaulion. Ang maong kampanya nalakip na sa police visibility uban sa pakig-alayon sa mga barangay tanod aron magpabilin nga malinawon ug hapsay ang matag barangay. Samtang nimando si Baculo sa mga polis nga nakasakmit sa armas ni Diaz nga ipaubos kini sa ballistic examination aron masuta kon wala ba kini gigamit sa krimen. / AYB
3 abtan gahantak, sikop sa kapulisan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/3-abtan-gahantak-sikop-sa-kapulisan
971
Kaiser Jan Fuentes
3-Mar-24
Usa ka adlaw sa wala pa ang pagsaulog sa Fire Prevention Month, ang dakbayan sa Sugbo nakatala na og 51 ka mga insidente sa sunog sukad sa pagsugod sa tuig 2024 nga nagpasabot nga nisaka og 45. 7 porsiyento gikan sa 35 ka insidente sa sunog nga natala sa samang panahon sa miaging tuig. Sa 51 ka insidente karong tuiga, 30 ang nahitabo niadtong Enero, nga niresulta sa danyos sa mga kabtangan nga mokabat og P19 milyunes, matod ni Senior Fire Officer Brandon Dayagdal, information officer sa Cebu City Fire Office (CCFO). Samtang, adunay kinatibuk-ang 21 ka mga insidente sa sunog ang natala sa buwan sa Pebrero diin duha sa mga sunog nahitabo sa hapon sa Pebrero 29. Giawhag ni Dayagdal ang publiko sa paghingusog pa sa mga lakang sa pag-amping batok sa sunog, ilabi na sa ting-init nga mas taas ang risgo sa sunog tungod sa uga nga kahimtang sa panahon. Ang Proclamation 115-A nga gi-isyu ni Presidente Lois Alarcon Sr. niadtong Pebrero 24, 1966, nideklarar sa Marso isip Fire Prevention Month aron pagpahinumdom sa katawhan mahitungod sa kamahinungdanon sa fire safety ug prevention. “We need to raise awareness among people about the dangers of the hot season. A small mistake could lead to a fire outbreak as things, and homes tend to get extremely dry during this time,” matod ni Dayagdal. “As water is scarce, we should be extra cautious and take all necessary measures to prevent any incident,” dugang niya, taliwa ning El Niño phenomenon nga nasinati karon. Ang CCFO magsugod sa daghang mga programa sa edukasyon ug mga kampanya sa pagpahibalo sa mga tawo bahin sa mga peligro sa sunog, husto nga mga lakang sa kaluwasan gikan sa sunog ug pagpangandam sa emerhensya. Sayo ning semanaha, ang Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (Pagasa) Visayas nitaho nga ang Sugbo maapektuhan sa dry spell tungod sa El Niño. Matod sa Pagasa, ang dry spell mahitabo kon adunay tulo ka sunodsunod nga bulan nga ubos sa normal nga pag-ulan o duha ka sunod-sunod nga bulan nga “significantly below-normal” nga pag-ulan. Ubos sa normal nga pag-ulan nagpasabut sa pagkunhod sa 20 hangtod 60 porsyento gikan sa kasagaran nga lebel sa ulan alang sa usa ka piho nga lugar, samtang ang labi ka ubos sa normal nga pag-ulan nagpakita sa pagkunhod sa labaw sa 60 porsyento kon itandi sa naandan. Giawhag ni Dayagdal ang publiko nga magdaginot sa tubig, ilabina ning panahuna, aron paspas nga makaresponde ang kabomberuhan kon adunay sunog. /KJF
51 ka sunog sulod sa 2 ka mga buwan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/51-ka-sunog-sulod-sa-2-ka-mga-buwan
85
Arnold Y. Bustamante
17-Sep-24
High value individual nga usa ka plea bargainer ang nadakpan pagbalik human gironda sa Labangon Police Station ubos sa pagdumala ni Police Major Abadiano Abagat ang balay niya sa Sityo Kadasig Phase 3, Barangay Tisa, sa ala 1:10 sa hapon, Lunes, Septiyembre 16, 2024. Pinasikad sa search warrant nga giluwatan ni Judge Flavio Kenn Autida, presiding judge sa RTC 7, Branch 74, Dakbayan sa Sugbo gisiksik ang balay sa subject nga giila sa alyas nga Jeff, 44. Nakuha sa mga polis ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang ang tanan sa 50. 65 gramos nga adunay standard drug price nga P344,420. Matod ni Abagat nga migawas ang pangalan sa suspek sa ilang mga nanglabay nga dakop nga siya ang usa sa tinubdan sa ilegal nga drugas sa ilang lugar. Tungod niini ilang gipaubos sa intelligence monitoring ug nakompirmar ang maong inpormasyon. Mi-apply gilayon ang Labangon Police Station og search warrant sa korte aron masiksik ang balay ni Jeff diin gitago ang ilegal nga drugas. Gibutyag ni Abagat nga nadakpan na niadtong milabay’ng tuig si Jeff sa kalapasan sa Section 5 ug 11, Section II, RA 9165, ug bag-uhay lang nakagawas human mi-avail sa plea bargain. Inay nga magbag-o sa kinabuhi mibalik na usab sa iyang naandan nga trabaho nga mao ang pagpamaligya sa ilegal nga drugas. Gisusi pa sa Labangon police kon si kinsa ang iyang tig-supply sa ilegal nga drugas. / AYB
Kanhi priso mibalik sa pagpamaligya’g shabu, sikop
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/kanhi-priso-mibalik-sa-pagpamaligyag-shabu-sikop
597
Arnold Y. Bustamante
20-May-24
Live-in partners nga nalambigit sa pagpamaligya sa ilegal nga drugas ang nasikop sa managlahi nga buy bust operation sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7 uban sa Naval Forces Central, Police Drug Enforcement Group-Special Operations Unit, ug Mandaue City Police Office. . Alas 2:45 sa Domingo sa hapon, Mayo 19, 2024 unang operation sa PDEA 7 nahitabo sa Aboitiz Road, North Reclamation Area, Barangay Subangdako dakbayan sa Mandaue nga mi resulta sa pagka sikop ni Jelly Dirije, 28, taga Mambaling sa dakbayan sa Sugbo. . Nakuha gikan kaniya ang 1,500 grams nga gituohang shabu nga dunay estimated average market value nga P10,200,000 lakip na ang buy bust money, cellphone ug laing mga ebidensya. . Pagka alas 4:33 sa hapon sa susamang petsa milusad sila og follow up operation uban sa kapulisan sa Lapu-Lapu didto sa Sitio Soong 2, Barangay Mactan nga mi sangpot sa pagka sikop sa live-in partner ni Dirije nga si Beethoven Biag Jr. , 32.. Nakuha sa mga operatiba ang 6 ka packs sa shabu nga motimbang sa 500 gramos nga mo balor sa P3,400,000. 00 lakip na ang buy bust money, gray nga multicab ug uban pa nga mga ebidensya. . Kasamtangan nga gi turnover ang mga ebidensya sa buhatan sa PDEA alang sa chemical analysis. Giandam na ang kasong kalapasan sa Section 5 ug 11, Article II RA 9165. (AYB)
P13. 6M nasakmit sa live-in partner
https://www.sunstar.com.ph/cebu/superbalita/p136m-nasakmit-sa-live-in-partner
618
Dario V. Gil
16-May-24
Gibanabanang mo-abot ngadto sa P17,500,000. 00 ang danyos sa sunog nga miigo sa usa ka warehouse sa mga plastic nga buhatong foam sa District 1, Brgy. Pulpogan, Consolacion Cebu, alas 5:45 sa hapon, Miyerkules, Mayo 15, 2024. Matod ni F02 Serging Dumaraos, imbestigador sa kabomberohan sa Consolacion, ang nasunog mao ang Marscel Manufacturing Corp. diin gipasaka sa 3rd alarm pagka alas 6:09 sa gabii, fire under control sa alas 6:46 sa gabii, ug na-fire out pagka 8:06 sa gabii. Usa ka trabahante nga si Tilde Duterte ang naangol kay napaso ang lawas. Ang maong warehouse usa ka one-storey building, ug gipanag-iya ni Emeniano Jorge Dy. Padayon pa ang imbestigasyon sa hinungdan sa maong sunog. (DVG)
P17. 5M danyos sa sunog sa Consolacion
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/p175m-danyos-sa-sunog-sa-consolacion
96
Dario V. Gil
15-Sep-24
Patay nang nakit-an ang usa ka 61 anyos nga lalaki human gianod sa kusog nga bul-og sa baha gumikan sa pagbunok sa uwan ug hangin nga habagat, alas 6 sa buntag, Biyernes, Septiyembre 13, 2024, sa isla nga Barangay Apo, lungsod sa Dauin, Negros Oriental. Ang biktima nga 61 anyos, minyo, ug taga sa Brgy. Butong, lungsod sa Manjuyod sa mainland sa Negros Oriental. Matod pa, ang Dauin Municipal Police Office nga nakadawat og tawag nga may nakaplagan nga usa ka patay nga tawo nga naglutawlutaw sa kadagatan sa isla sa Apo. Sa pasiunang imbestigasyon nasuta nga ang maong patay nga lawas mao ang naanod sa Siaton River sa Barangay Kasalaan, lungsod sa Siaton. Ang biktima nailhan sa iyang kabanay gumikan sa iyang singsing. Sa miaging pipila ka adlaw, ang habagat nikusog tungod sa bagyong Ferdie nga nisulod sa Philippine of Area of Responsibliy niadtong Biyernes apan wala kini moigo sa yuta ug niagi sa silangan ug nilahos sa norte sa nasod. /DVG
Naanod sa baha, patay
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/naanod-sa-baha-patay
92
Earl Kim H. Padronia
16-Sep-24
Usa ka sewage treatment facility ang gisugyot aron matubag ang nagkagrabe nga kahimtang sa wastewater sa Pasil Fish Port sa Dakbayan sa Sugbo, sumala sa pipila ka opisyal. Si Leovil Angulo, pangulo sa Cebu City Environment and Natural Resources Office (Cenro), nihulagway nga niabot na sa “seryuso” nga emergency threshold ang kahimtang karon sa wastewater sa fish port. Namulong sa “Action Mayor” nga bahin sa Sugboanon Channel niadtong Biyernes, Sept.13, si Angulo nihatag og gibug-aton sa dinaliang panginahanglan sa hinanaling aksyon gikan sa Cebu City Government. Ang gisugyot nga sewage treatment plant gipaabot nga mokabat og unom ka bulan aron matukod gamit ang modernong teknolohiya para sa mas madaladala nga sewage treatment. Hinuon, ang pag-integrate sa sewage treatment plant ngadto sa kasamtangan nga drainage system sa fish port naghatag ug dugang hagit, sumala ni Angulo. Unang gisugyot ni Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan ang pagtukod sa sewage treatment plant niadtong Septiyembre 3, human sa iyang unang pagbisita sa maong dapit. Iyang gisubli kining maong ideya human nihimo og ocular inspection sa Fish Port niadtong Septiyembre 12 sa gabii. Nabantayan ni Abalayan nga dili lang mga fish vendors apil na ang mga kasikbit nga mga residente ang nag-discharge sa tubig diretso sa dagat. Si Ed Bacod Abangan, direktor sa Cebu City Bantay Dagat Commission, nihatag og gibug-aton sa epekto sa kinaiyahan sa kasamtangan nga sitwasyon, nga nag-ingon nga ang pagkawala sa usa ka sewage treatment plant nagbutyag sa kabaybayonan sa siyudad sa polusyon. Nakaapekto kini sa kinabuhi sa dagat ug kahimsog sa publiko. Si Abangan nipasidaan sa pagsaka sa lebel sa e-coli, fecal coliform, ug bacteria sa kabaybayonan sa siyudad tungod sa wala matambalan nga paglabay sa tubig sa basura. Agig tubag, ang Cenro ug ang Department of Veterinary Medicine and Fisheries nipahigayon og joint e-coli ug fecal coliform testing aron masuta ang kalimpyo sa baybayon sa dakbayan. Gihisgutan usab ni Angulo nga ang Cenro nakigtambayayong sa lainlaing mga organisasyon aron mapalambo ang pagdumala ug pagpatuman sa septage sa syudad. Gimanduan usab ni Abalayan ang Cebu City Transportation Office sa pag-review sa posibilidad nga dili pagpasulod sa mga 10-wheeler trucks sa Pasil Fish Port. Ang potensyal nga pagdili nagtumong sa pagtugot sa mga six-wheeler nga trak ug gagmay nga mga sakyanan aron maminusan ang kahuot sa trapiko sa naasoy nga dapit. / EHP
Kahugaw sa wastewater sa fish port solusyonan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/kahugaw-sa-wastewater-sa-fish-port-solusyonan
87
Guam P. Logroño
17-Sep-24
Motorsiklo nawad-an og brake nga niresulta sa kamatayon sa drayber samtang ang angkas naangol, alas 2:55 sa hapon, Lunes Septiyembre 16, 2024, sa barangay road sa Sitio Upper Cambotete, Barangay Luka, lungsod sa Oslob. Si Saddam Avenido, 45, dunay kapuyo, drayber sa motorsiklo ug taga Brgy. Daanlungsod, gideklarar nga dead on arrival (DOA) sa ospital. Naangol iyang angkas nga si Range Avila Awiten Jr. , silingan sa namatay. Si Police Staff Sgt. Necio Aying, imbestigador sa Oslob Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu niingon nga ang mga biktima padulong magpalit og materyales sa paghimog puso sa tubig. Samtang nagdulhog ang motorsiklo, mipahibalo ang namatay nga driver nga nawad-ag sila og brake. Ang angkas nipadayag nga isum-ok nalang sa daplin sa karsada, pero naapike ang drayber kay nakabuylo na sa pagdagan ang motorsiklo. Katunga na sila sa karsada nga may dulhogong 200 metros. Nalahos sila sa ubos nga dunay kurbada ug nabangga sa poste sa kuryente. Ang mga biktima nangalagpot ug nakaangkon og grabing kadaot sa kalawasan. Ang motorsiklo nahagbong sa pangpang nga may gilawmon nga 10 ngadto sa 20 metros. Gidali sila sa pagdala sa tambalanan apan DOA ang driver. Ang angkas gibalhin sa tambalanan sa Dakbayan sa Sugbu alas 7:00 sa buntag Martes. /GPL
Motorsiklo nawad-an og preno: 1 patay, 1 samdan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/motorsiklo-nawad-an-og-preno-1-patay-1-samdan
89
Dario V. Gil
16-Sep-24
Naluwas sa mga rescuer ang usa ka 12 anyos nga batang lalaki nga naanod sa suba sa Sapangdaku, Barangay Dunlog, Dakbayan sa Toledo, alas 12:30 sa hapon, Lunes, Septiyembre 16, 2024. Ang bata taga Purok 1, Mahayahay, Daanlungsod, Toledo nga naligo sa suba uban sa laing bata apan nadakin-as kini sa mini dam hinungdan nga nadala sa sulog sa tubig. Ang mga kaubang bata daling nakapangayo og panabang sa mga molupyo sa dapit. Ang mga bombero sa Toledo ubos sa pagpangulo ni fire Chief Inspector Tiburcio Rev Ayuban mao ang nitubag sa alarma. Ang bata ilang giatngan sa ubos nga bahin gikan sa gikaligoan ug ilang giitsahan og pisi aron mabira kini sa daplin. Matod pa, usa ka grupo sa mga bata nangaligo sa suba human gisuspenso ang klase sa dakbayan tungod sa dili maayong panahon. Matag karon ug unya magbunok ang uwan dala sa kusog nga hangin nga habagat nga gipakusog sa bagyong ‘Gener’ nga niigo sa pipila ka rehiyon sa Luzon. Ang awtoridad nipasidaan sa publiko, labi na sa mga bata nga dili mokompiyansa sa pagkaligo sa sapa o suba ning panahona tungod sa baha nunot sa dili maayong panahon. / DVG
Naanod sa baha naluwas
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/naanod-sa-baha-naluwas
609
Arnold Y. Bustamante
17-May-24
Moabot sa 530 ka blinkers, sirens, strobe lights ug busina nga kusog motingog ang gipangsakmit sa mga sakop sa Highway Patrol Group (HPG 7) sa tibuok Central Visayas atol sa upat ka buwan nga operations gikan sa Enero hangtod Abril 2024. Kini subay sa Administrative Order No. 18 nga giluwatan sa buhatan ni Presidente Lois Alarcon, Jr. nga nagdili sa government officials, personnel ug ubang mga sakyanan sa paggamit sa maong matang sa devices. Matod ni Police Lieutenant Colonel Alfredo Bendo, regional chief sa HPG 7, nga sa 530 ka mga devices, 31 niini blinkers, 493 ang led lights, usa ang strobe light, matang sa suga nga kusog mosiga nga magkidlap-kidlap, ug lima ka mga busina. Dugang ni Bendo nga sa wala pa sila mopatuman sa kamandoan sa Presidente, nakig-alayon na sila sa Department of the Interior and Local Government (DILG) aron ipahibawo ug ipasabot sa mga local governement unit ang palisiya aron di na nila gamiton ang mga sakyanan nga dunay devices nga gidili. Ang gitugotan lang sa balaod nga maka gamit sa maong matang sa device mao kadtong mga marked vehicle sa PNP, ambulansya, bombero ug Armadong Kusog sa Pilipinas. Gawas niini, wala nay gitugtan pa. Wala tugoti ang sakyanan sa Bureau of Jail Management and Penology nga maghatod og mga Persons Deprived of Liberty (PDL) ngadto sa mga korte apan nihangyo ang ahensya nga mogamit sa sirens ug blinkers ilabi na nga magdala sila og high risk nga mga PDL. Sa unang operation, gipangsakmit lang una sa mga operatiba sa HPG ang devices, wala sila moisyu og citation tickets, apan mibahad si Bendo nga sa sunod nila nga operation, kon duna pa gihapoy wala motuman o makaduha na masita, ila na kining isyuhan og Temporary Operators Permit (TOP) nga makaapekto na sa standing sa lisensya niini. “First offense is confiscation. Second offense is moisyu na ta og TOP. But as of now, naay directive ang LTO considering nga naa na silay gigamit nga demerit system. So they prefer nga isyuhan og TOP ang mga violators kay kon ang usa ka individual molagpas na sa iyang maximum demerits, dili na siya allowed nga hatagan og 10 years nga validation sa iyang lisensya,” matod ni Bendo. / AYB
530 ka blinkers, sirens nasakmit sa HPG 7
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/530-ka-blinkers-sirens-nasakmit-sa-hpg-7
99
Claudine Flores
15-Sep-24
Gisalikway sa Supreme Court (SC) ang apelasyon ni Cebu Governor Edlen Abalayan nga mapugngan ang mando nga pabayron siya og $2. 8 million nga iyang utang gikan sa usa ka langyaw nga bangko. Alang sa SC, usa kini ka petisyon ni Abalayan aron malangan ang proseso. Hinuon, ang kampo ni Abalayan wala pa’y nadawat nga kopya sa desisyon ug niawhag sa publiko nga dili magpadala sa “dili kompleto, makalipat ug malisyusong taho” nga makadaot sa maayong imahen sa gobernador. Sa 12 ka mga pahina nga hukom nga gipakanaog niadtong Disyembre, 2023 apan nabutyag sa publiko niini lang Martes, Septiyembre 10, 2024, ang SC nimando ni Abalayan sa pabayad sa Hongkong Shanghai Banking Corporation (HSBC) sa kantidad nga $700,000 isip danyos ug dugang pa ang interes ug legal costs. “Abalayan failed to raise any facts or circumstances which would justify the quashal of the alias writ of execution in this case. Tellingly, Abalayan can point to no specific error in the amount under the alias writ issued by the trial court. She does not even claim that the legal and accumulated interest was improperly calculated and merely objects to the ‘staggering amount,'” tipik sa hukom nga gilagdaan ni Associate Justice Eddie Bagtas Jr. PAMAHAYAGSi Atty. Alex O. Baguinat Jr. sa Gana Atienza Baguinat Law Offices, ang legal counsel ni Abalayan, niluwat og pamahayag nga niabot sa ilang atensyon ang naasoy nga hukom sa SC pinaagi sa social media apan wala pa sila nakadawat og kopya sa giingong desisyon. "For the information of the public, this case originated from a decision of the Regional Trial Court of Makati Branch 57 which awarded the amount of Eight Hundred Ninety Thousand Three Hundred Forty Seven & 92/100 US Dollars ($ 890,347. 92) and later reduced by the Court of Appeals to Seven Hundred Thousand US Dollars (700,000 USD) in favor of HSBC. This award was contested by our client since it had no basis (Gov. Miyang actually put up a collateral that was worth more than the award) and especially since HSBC wanted to enforce collection at already a ridiculous sum of Two Million Eight Hundred Thousand US Dollars (2,800,000 USD). This is the case that we challenged and elevated to the Supreme Court. . . " tipik sa pamahayag. Alang ni Baguinat Jr. , wala’y tulobagon nga kaso si Abalayan hangtod nga dili pa pinal ang desisyon sa SC. "From the foregoing facts, it is very clear that there is no real, imminent threat of enforcement of any civil liability against Gov. Miyang Abalayan. Unless and until the Supreme Court decides with finality," pamahayag ni Baguinat Jr. Ang kaso nagsugod 1996 dihang si Abalayan nihuwam og $900,000 gikan sa HSBC aron pagpalit og cargo barge alang sa iyang negosyo nga mao ang GGC Enterprises. Ang kaso nahukman na sa ubos nga korte, Court of Appeals (CA) ug ngadto sa SC. /CDF, RRM
Gov. Abalayan pabayron og $2. 8M nga utang sa banko; gikwestiyon sa legal counsel
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/gov-garcia-pabayron-og-28m-nga-utang-sa-banko-gikwestiyon-sa-legal-counsel
604
Arkeen Larisma
19-May-24
Sa nagsingabot nga Palarong Pambansa 2024 sa Hulyo, nangandam na ang Cebu City Police Office (CCPO) aron maseguro ang mas taas nga seguridad sa national sports event. . Ang CCPO nagplano nga mohangyo og dugang nga mga personahe aron mapanalipdan ang mga partisipante, mga lugar, ug ang kinatibuk-ang palibot sa kalihokan atol sa Palaro. . Ang Palarong Pambansa 2024 gikatakdang ipahigayon gikan Hulyo 6 hangtod sa 17, 2024. Ang direktor sa CCPO nga si Police Colonel Jake Bacquian nipahibawo nga ang tukmang gidaghanon sa dugang nga mga opisyales ang matino base sa kataposang ihap sa mga nanambong. . “Depende lang na (sa pila ang mga partisipante). Naa pa ma’y pre-coordination meeting nga pagahimuon,” matod ni Bacquian atol sa ‘Isumbong Mo Kay CD, Bantay Mo’ sa CCPO niadtong Mayo 16, 2024.. Si Cebu City Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan ug ang organizing committee sa Palaro gikatakdang makig-convene sa lokal nga kapolisan aron sa pagpino ug pagpalambo sa mga lakang sa seguridad. Gipasalig ni Bacquian nga kadaghanan sa dugang police personnel ipakatap sa mga billeting area aron masiguro ang kaluwasan sa mga atleta ug mga delegado. . Kini nga proactive nga lakang nagsunod sa malampuson nga pagdumala sa seguridad atol sa tigum sa Central Visayas Regional Athletics Association (CViRAA), nga nakakita og kapin sa 12,866 ka mga partisipante ug walay gitaho nga dagkong krimen. Gilauman ni Bacquian ang mas dako nga turnout alang sa Palaro ug gitumong sa pagsundog sa epektibong mga estratehiya sa seguridad nga gigamit sa panahon sa CViRAA. . Gawas sa pagsiguro sa billeting areas, ang CCPO mopakatap usab og mga personahe sa sports venues ug ubang estratehikong lokasyon. Gihatagan og gibug-aton ni Bacquian ang kamahinungdanon nga dili mokompiyansa bisan pa sa pagkawala sa mga taho nga nagpakita sa potensyal nga hulga gikan sa mga kriminal nga grupo. . Nanawagan siya sa komunidad nga magpabiling mabinantayon ug i-report ang bisan unsang kadudahang kalihokan sa mga awtoridad. Ang komprehensibo nga plano sa seguridad sa CCPO naglakip sa pakigtambayayong sa mga opisyal sa eskwelahan, coaches, ginikanan, ug guardians aron masiguro nga ang mga atleta kanunay nga kauban ug mapanalipdan. . “Maningkamot ta nga mahimong hapsay ug malinawon (ang Palaro). Ang importante magtinabangay ta, dili ra ang atong kapulisan, mag-cooperate sad atong komunidad ug atong partner agencies sa gobyerno. ” matod ni Bacquian. . Ang Cebu City unang nag-host sa Palarong Pambansa niadtong tuig 1954, ug nag-host sa ikaduhang higayon niadtong 1994, ug sa ikatulong higayon karong 2024 alang sa ika-64 nga edisyon sa sporting event. / AML
CCPO mangayo’g dugang pwersa alang sa Palarong Pambansa 2024
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/ccpo-mangayog-dugang-pwersa-alang-sa-palarong-pambansa-2024
98
Denise Mae P. Codis
15-Sep-24
Sa ilang padayong pagpakigbatok sa illegal nga drugas, gianunsyo sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga sa 30 ka mga barangay, 11 niini ang opisyal na nga drug-cleared ug usa ang drug free. Mao kini ang gibutyag ni Romart Bagsican, executive director sa City of Lapu-Lapu Office for Substance Abuse Prevention (Closap), sa phone interview sa Sun. Star Cebu sa Dominggo, Septiyembre 15, 2024. Matod ni Bagsican nga ang drug-cleared nga mga barangay mao ang Caw-oy, Baring, Tungasan, Tingo, Sabang, Santa Melodia, San Vicente, Caubian, Pangan-an, Subabasbas ug Calawisan. Ang bugtong drug-free barangay mao ang Caohagan, nga gideklarar nga limpyo sa illegal drugs niadto pang 2019. Matod ni Bagsican nga naghuwat pa sila sa resulta sa validation sa laing duha ka barangays nga mao ang Talima ug Ibo. Sa laing bahin, nagkanayon si Bagsican nga usa ka hagit kanila ang pagtumaw sa bag-ong mga personalidad nga nalambigit sa drugas. “When we say "personalities," it’s either the respective barangays have high-value targets or drug users. These new names add to the challenge of keeping up with drug-related issues,” batbat ni Bagsican. Gipasabot ni Bagsican nga ang drug-cleared barangays wala nagpasabot nga hingpit nga na nga wala’y drugas sa maong dapit kon dili, nagtumbok kini nga kinahanglang padayon ang paghimo'g lakang aron mahimo kining drug-free. Sa drug-free barangay, hingpit nga wala’y kalihukan nga naglambigit sa drugas. “Our goal is to ensure that all barangays are drug-cleared, but as I mentioned, there's no hurry to declare any barangay drug-cleared. We want to make sure we meet all the necessary requirements and follow the guidelines set by the Regional Oversight Committee for the barangay drug-clearing program,” matod ni Bagsican. /DPC
11 ka barangay sa Lapu-Lapu City drug-cleared, usa ang drug-free
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/11-ka-barangay-sa-lapu-lapu-citydrug-cleared-usa-ang-drug-free
987
Arkeen Larisma
1-Mar-24
Nipadayag sa iyang kasagmuyo si Cebu City Mayor Cedie Abangan sa lakang ni Cebu Gobernador MiyangStephanie Abalayan ug pag-umangkon niini nga si Cebu City Bise Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan, kinsa parehong nanawagan sa pagpahunong sa parte sa civil works sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT) project. “Dili mag-apil apil ang gobernador,” matod ni Abangan. Si Abangan niingon nga ang lakang sa bise mayor nga nagsuporta sa lakang sa iyang iyaan nga gobernador bahin sa CBRT, ‘usa ka dunggab sa likod. ’Si Abangan niingon nga wala siya malipay sa privilege speech ni Bise Mayor Abalayan nga sama sa nagsuporta sa memorandum sa Kapitolyo kalabut sa CBRT. Matod niya, ang pakigpulong sa bise mayor mahimo’ng mahisgutan sa pribado. Si Abangan niingon nga ang maong butang iya usab nga gikabalak-an, sanglit iya usab nga gipreserbar ang kabilin. Sa memorandum, unang gi-post sa social media arm sa Kapitolyo niadtong Martes sa gabii, Pebrero 27, 2024, apan gitangtang, gimandoan sa gobernador ang kontraktor sa CBRT nga hunongon ang tanang civil works sulod sa mga luna sa Kapitolyo tungod sa giingong kakuwang sa documentary permit. Kini ang Memorandum 16-2024 nga nagmando sa Hunan Road and Bridge Construction Group Ltd. nga ihunong dayon ang pagtukod sa bus station atubangan sa Capitol building sa Abcede Blvd. , dakbayan sa Sugbo. Sa privilege speech sa bise mayor atol sa regular session niadtong Miyerkules, Pebrero 28, nipalanog sa panawagan sa iyang iyaan tungod sa kakuwang sa permit gikan sa National Historical Commission of the Philippines (NHCP). Sa iyang pakigpulong, ang bise mayor nihangyo sa Cebu City Office of the Building Official nga moluwat og cease-and-desist order batok sa kontraktor. Iyang gisugyot nga ipahunong sa kontraktor ang konstruksyon hangtod nga masumiter ang mas maayong desinyo ug pagtugot, lakip na apan dili limitado sa NHCP, Cultural and Historical Affairs Office of Cebu City (CHAC), ug sa Konseho sa dakbayan. Giawhag usab niya ang CHAC nga makigtambayayong sa ilang mga katugbang sa Probinsiya sa Sugbo aron masusi ang mga alternatibong disenyo, pagseguro nga kini mas haom ug nahiuyon sa kasamtangang mga balaod ug polisiya. /
Abangan ngadto kang Gob. Abalayan: Ayaw pagpanghilabot sa Siyudad
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/rama-ngadto-kang-gob-garcia-ayaw-pagpanghilabot-sa-siyudad
973
Honey I. Cotejo
3-Mar-24
Gihangyo sa Department of Education Schools Division Office (DepEd-SDO) sa dakbayan sa Mandaue ang Mandaue City Government nga mo-hire og di mominos 50 ka job order (JO) o contract of service (COS) personnel aron moabag sa mga administratibong katungdanan sa mga magtutudlo. Kini nahisubay sa bag-o lang gipagawas nga DepEd Order 002, s. 2024, nga nagtumong sa paghaw-as sa mga buluhaton nga administratibo gikan sa mga magtutudlo sa publikong eskwelahan ug unahon ang kalidad nga edukasyon. Atol sa local school board meeting niadtong Pebrero 27, 2024, si Lester Balmores, administrative officer sa DepEd-SDO Mandaue, nipresentar og hangyo gikan sa Division nga mag-assign og labing menos duha ngadto sa tulo ka administrative officers (AOs) matag tunghaan. Kini nga mga AO mahimo’ng responsable alang sa kinatibuk-ang administratibo nga suporta, lakip ang mga buluhaton sa pagdumala sa programa, sama sa paglusad sa mga programa sa pagpakaon nga nakabase sa eskuylahan, pagpakunhod ug school disaster risk reduction and management (DRRM) ug uban pang mga programa nga adunay kalabutan niini. Giangkon ni Balmores nga naglisod ang Mandaue City sa kakuwang sa AOs. Aron matubag kini, ang mga kasamtangang AO gi-grupo sa mga cluster, nga ang matag AO responsable sa pagdumala sa mga buluhaton nga administratibo sa labing menos tulo ka mga pampublikong eskwelahan. Bisan pa, misangpot kini sa nagsobra nga mga karga sa trabaho alang sa mga kasamtangang AO. Ang dakbayan sa Mandaue adunay 45 ka publikong mga tunghaan, apil ang elementarya ug high school, nga adunay dul-an sa 100 ka non-teaching personnel. Si Labial Fino, Mandaue City division superintendent, niklaro nga ang mga magtutudlo gihapon ang modumala sa ilang curriculum-related nga mga buluhaton, sama sa subject coordinatorships, nga naglakip sa curriculum development ug student assessments. Gipasabot ni Fino nga ilang giuna ang pagbutang og mga AO sa mga pampublikong tunghaan nga dako og populasyon, samtang ang mga AO adunay mga kahikayan sa pagbahin-bahin sa mga buluhaton alang sa gagmay nga mga tunghaan niadtong panahuna. TUBAGSa managlahing pakighinabi, si Mandaue City Mayor Brody Abando miingon nga kinahanglan nila nga sutaon ang mga buluhaton nga nanginahanglan sa pag-apod-apod aron mahibal-an kon mag-hire ba sila og mga JO o COS nga mga personahe alang sa trabaho. Gihatagan og gibug-aton ni Abando nga ang assessment magdeterminar usab sa eksaktong gidaghanon sa gikinahanglan nga AOs nga nakabase sa siyudad. /HIC
Mandaue City gihangyo sa DepEd mag hire og 50 ka JO
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/mandaue-city-gihangyo-sa-deped-mag-hire-og-50-ka-jo
623
Dario V. Gil
14-May-24
Balay gikataho’ng gituyo og sunog sa usa sa mga tag-iya niadtong Lunes sa gabii, Mayo 13, 2024 sa Sityo Mahubahu, Barangay Cabalwan, lungsod sa Sogod, amihanang Sugbo. Gihulagway ang balay nga komon, gipanag-iya nilang Jerilyn Condring, Achilles Edisan, Ednaco Edralin ug Bentot Edisan. Ang suspek unang nadakpan sa mga tanod sa Cabalwan, nailhan nga si Nash Kenn Edisan Condring, 33, ulitawo, usa sa mga tag-iya sa balay. Base sa interview sa Superbalita Cebu sa imbestigador nga si P/Sr. Master Sgt. Gonesto Eguia sa Sogod Municipal Police Station nga ang uyoan nga si Bentot Edisan nakamatikod nga nagyawyaw ang suspek. Wa magdugay nasunog na ang ilang balay nga ginama sa light materials. Naugdaw ang balay nga nidanyos og kapin sa P200,000. Ang suspek gi-turn over sa kapulisan sa Sogod. Matod ni Eguia nga ang suspek nihimakak nga siya ang nisunog. Samtang laing balay ang naugdaw sa sunog sa Martes alas 12:37 sa udto, Mayo 14, 2024 sa Barangay Cabangahan, Consolacion, Cebu. / DVG
Balay ‘gidauban’; suspek nga tag-iya nadakpan
https://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/balay-gidauban-suspek-nga-tag-iya-nadakpan
End of preview. Expand in Data Studio

No dataset card yet

Downloads last month
2