id
string
poet
string
poem_number
string
title
string
form
string
meter
string
text
string
519
Qaniʕ
048
ر/وا سەرم دووبارە گەردولوول ئەکا بۆ دەردی سەر
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
وا سەرم دووبارە گەردولوول ئەکا بۆ دەردی سەر لای نەدا تاوێ لەسەر دەردیسەری و گێژی خەتەر بۆ موقدەمەی خەیاڵی وەسڵی ڕۆحم دەر ئەکەم عەزمی هێندە جەزمە حاکم، خۆی وەها بوو بە چەپەر نووکی موژگانی ئەمەندە خوێنی جەرگی چەشتووە سڵ ئەکا ئەمڕۆ لە سووریی سوورهەڵاڵی بەر کەمەر جا، کە وا بوو هەر زەمانێ تیری عیشوەی خستە کار دابڕەژین ئەشکی خوێنین، چاکە بۆ دەفعی زەرەر جوملە موستەغنی لە عیشقن، بۆیە گوێ نادەن بە خەم نەرگس و سەرو و سنەوبەر، سۆسەن و نەسرینی تەڕ بەندی جەرگم بۆ دەزوو، عوقدەی دڵم بۆ دەنکەکەی بۆ ژمارەی فیرقەتی دولبەر لە شەو هەر تا سەحەر «قانعا» گرپەی دڵت وا ئاگری بەر دا قەڵەم دەردی دڵ ئەمجا بە چی ئیزهار ئەکەی خاکت بە سەر
816
Wefayî
023
ت/گوڵەندام ئەی تەنافی گەردەنم زولفی پەرێشانت
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
گوڵەندام ئەی تەنافی گەردەنم زولفی پەرێشانت عیلاجێ! چارەیێ! ڕوحمێ! ئەمان دەستم بە دامانت غەریبی تۆم، نەخۆشی تۆم، بە گۆشەی چاوی بیمارت ئەسیری تۆم، شەهیدی تۆم، بە نووکی تیری موژگانت ئیشارەت ئافەتی ڕۆحم، کەلامت غارەتی دینم تەبەسسوم سیحری لێوانت، تەکەللوم ڕەمزی چاوانت مەگەر سەر تا قەدەم زولفت وەکوو من خاو و شێواوە کە سەرگەردان و سەودایە لە سەر چاکی گەریبانت؟ دەڵێی شەککەرفرۆشی شاری میسرە وا بە شیرینی بنازم! خاڵی وەک هیندوو لە گۆشەی لێوی خەندانت ئەگەر دڵ بوو ئەگەر دین دام بە سورمەی چاوەکان، ئیدی بەسم سەودازەدە و ڕیسوا کە، تۆبی و دین و ئیمانت تەلیسمی بابلە، سیحری حەڵاڵە، ڕەنگی ڕێحانە شکەنج و بەندە، یاخۆ جێ دڵانە زولفی سەرشانت؟ بە ئازادی لە کن خۆی شوهرەیە، من مات و حەیرانم گوڵ و نارنجی بەر هێناوە خۆ سەروی خەرامانت لەبەر چاوت بگریێم، یا لە دەست تۆ داد و هاوار کەم؟ لەبەر نەیڕەنگی مەستان؟ یا لە سیحری ڕەنگی دەستانت؟ دڵم سەودازەدەی باڵاتە، خۆم دڵدادەیی ئەبرۆت بە باڵا دڵ بەڵاگێڕت، بە ئەبرۆ خۆم بە قوربانت لە دادی من بپرسە جارێ ئەی سوڵتانی عیشوە و ناز بە ناحەق بۆچی بمکوژێ ئیشارەی چاوی فەتتانت؟ «وەفایی» کەوتە حەڵقەی زولفت، ئیدی مەیدە بەر موژگان کە من کوشتەی تەنافت بووم، چ لازم تیرەبارانت؟
876
Wefayî
094
ێ/یارم کە قەدی بەرزی سەد نەخلی شەجەر دێنێ
غەزەل
مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن
یارم کە قەدی بەرزی سەد نەخلی شەجەر دێنێ پەروینی شەکەربەندی سەد ڕشتە گوهەر دێنێ دڵ بەستەیی یارێکم کوژراوی نیگارێکم زاری لە تەبەسسومدا خەندەی بە شەکەر دێنێ ئەم ئاهوویی تاتارە، بەو نەخلی شەجەر دارە هەر نار و بەیە باری، هەر شەمس و قەمەر دێنێ گەر خەستە و دێوانەم بۆو نێرگسە کاڵانەم ڕەمزێکە بە تاڵانم، ئەگریجە بە شەڕ دێنێ ناچێتە دڵم غەمزەی پەیوەستە کەچی دەمخا ئەو لەشکرە بەرگەشتە هەر فەتح و زەفەر دێنێ دڵسۆزی منە ئەشکم دایم لە کەناری دام مەیلی پدەری نانێ ئەو حوببی پسەر دێنێ ئەی مەردومی بینایی، ئیدی بەسە ڕیسوایی گریانی بەخۆڕایی، هەر قەتعی نەزەر دێنێ چی ڕووڕەشییە کاری، هەر سوبحە شەبی تاری زولفێکی بە عەییاری دەستی لە کەمەر دێنێ سووتاوی جودایی بە، هەمدەردی «وەفایی» بە بڕوانە کە ئەم دەردە هەر ئەهلی نەزەر دێنێ
916
Ḧacî Qadir
008
ا/دڵ هیلاکی نازتە با غەمزە تەدبیری نەکا
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
دڵ هیلاکی نازتە با غەمزە تەدبیری نەکا هەر دەبێ بمرێ مەگەر خەللاقی تەقدیری نەکا ئەی قیامەت قامەتی تووبا قیامم هەستە تا داعیەی بەرزی لە گوڵشەن سەروی کشمیری نەکا من خەوی ئەو چاوە عەرزی ئیبنوسیرینم دەکرد نوست و فەرمووی: هیچکەسێ تەفسیر و تەعبیری نەکا! من لە سایەی ئەم دەرە ناڕۆم هەتا ڕۆژم نەیێ با بە کەیفی خۆی بکا بەدکار و تەقسیری نەکا! چونکە نرخی ماچی تۆی گۆڕی هەموو دەستەودوعان خەتتی نەوخێزت وەکوو زولفت خودا پیری نەکا! پێی بڵێ بادی سەبا غەم لێرە بێکەس کەوتووە دڵ بوو غەمخواری ئەمانە، لەحزەیێ گیری نەکا! ناحەقیی ئەو دەرحەقم، کەی دەیگرێ میزانی حەق؟ کاتبی ئەعمال ئەگەر بێت و تەڕەفگیری نەکا غەیری دڵ ماوێژە کەس، تیرت لە ڕۆحی من کەوێ تا بە جۆشی خوێنی «حاجی» سینە کەوگیری نەکا
53
Hêmin
021
تاریک و ڕوون/ماچی شیرین
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
بەمنداڵی لە لێوی ئاڵی تۆم ئەستاندووە ماچێ بەپیریش لەززەتی ئەو ماچە شیرینەم لەبیر ناچێ بەسەد دکتۆر و دەرمان و پەرستار ناکرێ چارەی کەسێک تیری مژۆڵی ئەو کچە کوردەی لە دڵ ڕاچێ دەکا گیرۆدەتر پیرانی دڵتەڕ ئەو کچە کوردەی بچێتە مەکتەب و بسکی بەمۆدەی تازە هەڵپاچێ خەم و دەردی زەمانە پیری کردم وشک و بێ زەوقم کە شاعیر وشک و بێ شۆر بوو لەناو خەڵکی دەبێ لاچێ لە گۆشەی بێکەسیدا ئێستە وا دڵتەنگ و خەمبارم نییە باکم ئەگەر ماڵم بەجارێکی بەقوڕدا چێ بەشی کوردێکی زانا لەم وڵاتە مەینەت و دەردە ئەوەی نەتویست بڵێ ڕەببی بەدەردی کوردی زانا چێ لەناو بازاڕی ئەوڕۆکەی ئەدەبدا شێعری تۆ «هێمن» وەکوو پووڵی چرووکە، هیچ ڕەواجێکی نییە، ناچێ
919
Ḧacî Qadir
012
ت/بە قسەی بێ سەر و پا تاڵی مەکە لەززەتی خۆت
غەزەل
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
بە قسەی بێ سەر و پا تاڵی مەکە لەززەتی خۆت بێ موبالات مەسووتێنە چرای فیکرەتی خۆت حاڵە نەقدینەیە، موستەقبەل و مازی پەشمە بێ ئەمەل سەرفی مەکە سیم و زەڕی فورسەتی خۆت ئەی سولەیمانی زەمان ئاخیری دەیگێڕییەوە بە حیکایەت وەکوو خۆت سەڵتەنەت و حیشمەتی خۆت من بە پەیغام و بە قاسید موتەسەللی نابم تا کو بانگم نەکەیە بارەگەهی حەزرەتی خۆت وەرە ئەی دڵ بەسییە، بیدە سەگانی دەری یار دڵەکەی کوتکوتی من یا جگەری لەتلەتی خۆت زولفی سەد دەفعە گوتی: خانەخەراب ڕووی مەدەرێ حەیفە بەربادی مەکە شانی من و شەوکەتی خۆت بۆچی یارانی وەتەن دڵ دەشکێنن «حاجی» {ظاهرا} ناچیەوە تۆ، باسی مەکە غوربەتی خۆت!
51
Hêmin
019
تاریک و ڕوون/گلێنەی شاعیر
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
ئەگەر خەرمانی عومرم ئێستەکانە پاکی با بیبا بەمەرگی تۆ مچوڕکیشم بەدڵدا نایە، با بیبا هونەر گەر خۆی پەرێشانی نەبایە لەم وڵاتەیدا بەشی من بۆ دەبوو چارەڕەشی و خانەخەرابی با لەکوێ حاڵی من و تۆ وا دەبوو ئەی خۆپەرست ئێستا ئەگەر دنیا ئوسوول و قاعیدە و نەزم و حیسابی با بەجامێ بادە تێر نابم، گەر مەیلت هەیە ساقی گڵێنەی خۆم دەنێرمە خزمەتت، بۆم تێکە تا بیبا وەبەر من نایەڵێ لێرەش مەی و ساقی جەنابی شێخ دەنا لەولا شەراب و حۆری با هەر بۆ جەنابی با هەموو عومری ئەبەد تێیدا نییە خۆشی دەمێک مەستی خدر ئاوی حەیاتی بۆ چ بوو؟ فێری شەرابی با
740
Salim
205
ێ/بە خودایێ کە ڕۆژ و شەو دێنێ
غەزەل
فعلاتن مفاعلن فعلن
بە خودایێ کە ڕۆژ و شەو دێنێ دڵی من هەر ویسالی ئەو دێنێ بە هەوای مەزرەعەم درەوکەری چەرخ داسی بوڕڕا لە ماهی نەو دێنێ ڕامی بۆسەی پیاڵەیی لێوت سوبحی مەحشەر خوماری نەو دێنێ فەرەح و غەم بە دەستی گەردوونە ئەم بە ئاهیستە ئەو بە دەو دێنێ پەرچەمت کەوتە سەر بەیازی جەبین ئەووەڵی سوبحە تازە شەو دێنێ تیفلی دڵ هەرزەگەرد و لایەشعور ئاسمان ئەسپی لاجڵەو دێنێ ماتی کردم ڕەفاقەتی زاهید هەر کوجا هەمنشینە خەو دێنێ دوڕڕی ئەشکە بیزاعەتی «سالم» قەرزی بۆسەت دەکا، گرەو دێنێ
476
Qaniʕ
003
ی/کچی بەستە زمان دەوری ژیانی
مەسنەوی
10Syllabic
کچی بەستە زمان دەوری ژیانی سینەمایێکە ئەگەر بزانی کە لە دایک بوو، ئاهەنگی نییە ئەڵێن: ئای کچە! فاییدەی چییە؟ پێ پیرۆزانەی کەس بۆ ناهێنێ هیچ کەس بە چاکە هەرگیز نایدوێنێ پڕ و پیرە ژن، دەوری دایکی ئەدەن هەر یەک بە جۆرێ دڵخۆشی ئەکەن خەم مەخۆ، خوا لە سەر کەرەم بێ کوڕیشت ئەبێ، خاترت جەم بێ بۆ ئیشی ناو ماڵ، بۆ هاتوچۆی دەر ئەمیش پێویستە لە جێی کارەکەر سەد ساڵ نەخۆش بێ، نابینێ دەرمان لە جێی دڵخۆشی، هەر چەپۆک لێدان نابێ نان بخوا تا هەموو خێزان نەچێتە دواوە، لە سەر سفرەی نان لە پاشان ئەمیش ئەگەر نەتۆرێ لە پاشخوان بخوا و حاجەت بشۆرێ ئەگەر بتۆرێ، هیچ کەس نازانێ بە برسی ئەگری، هەتا ئەتوانێ *** نابێ بە دارتاش، نابێ بە توجار نابێ بە ناڵبەند، نابێ بە عەتار ئەگەر لە حەوشە، سەر بێنێتە دەر دایکی تێی ئەخوڕێ، بێ حەیای ماکەر! ئەم بەستە زمانە، هەتا پازدە ساڵ دیل و گیراوە، دەر ناچێ لە ماڵ کاتێ گەورە بوو، دێنە هات و چوو بە لای ناخێری، کچ ئەدەن بە شوو لە کوڕی وەستا و بەزاز و قەساب داواکاری ئەبن، لە چاک و خراپ نیوە ئەفەندی و حاجیی ژن مردوو بێچووە خانەدان، کۆن و ڕابردوو ئەمجا داک و باب ئەکەونە تەگبیر گوێ نادەن بەوە جوان بێ یاخۆ پیر تەماشای ئەکەن، هەر پارەی زۆر بێ ئیتر کەیف خۆیە، ڕەش بێ یا بۆر بێ کچی بەستە زمان ئاگای لێ نییە نازانێ چپەی داک و باب چییە؟ بابی دێتە جواب، حاجی زۆر چاکە خاوەن پارەیە و زۆر زۆر دڵ پاکە گوێ مەدەن بەوە، دانی نەماوە تەمەنی جوانی تەواو فەوتاوە لیرە و مەجیدی لە تاکە و جووتە کۆمەڵی کردووە، تا ئارەزووتە کاتێ کچ زانی کە ئەیدەن بە شوو ئەیدەن بە حاجی و دنیای لە دەس چوو خوڕ خوڕ فرمێسکی لە چاو دێتە خوار پێچ ئەدا لە خۆی وەک ماری زامار ئەڵێ هەی جوانی! هەی دنیای ڕۆشن! هەی دایک و باوک، هەی دۆس و دوژمن هەی گەورە کچان! هاوسەر، هاوفەردان! هەی بەش خوراوان، هەناسە سەردان! بۆچی کۆمەڵی حیمایەی حەیوان ناپرسن لە حال ژیانی کچان؟! ئەر ئینسانیش نین، مەعلووم حەیوانین بۆ چی بێ خەمخۆر لە ڕووی جیهانین؟! خوا حافیزتان ئازاد کەن گەردن وا من ڕێ کەوتم بۆ شاری مردن
347
Nali
0085
ێ/حەریقی زیقی زیندانم، نەسیمی سوبحدەم با بێ
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
حەریقی زیقی زیندانم، نەسیمی سوبحدەم با بێ! ئەگەر ڕۆحی منت باقی دەوێ، ساقی! مەیی نابێ! لە وەسڵی تۆ زیاتر خەوفناکم، نەک لە هیجرانت بە میسلی شەمع و پەروانە، بەڵێ عاشق دەبێ وا بێ! نییە دەخڵم لە شانامە و مەسافی، غەیری ئەم نوکتە: کە کوشتەی بەندی تۆیە هەرکەسێ ئازاد و ئازا بێ کەسێ پوشتانی باڵاتە، حەریفی ئاڵ واڵاتە کە شیبهی کاکوڵی ژۆلیدە سەرگەردانی سەودا بێ فیدای تەشریفی ڕێگەت بێ خەراجات و خەزێنەی دڵ نیساری تۆزی پێت بێ گەر لە چاودا قەترەیێ مابێ لە عەکسی زاتی بێڕەنگت هەتا کەی دیدە ڕەنگین بێ، جونوونی لەیل و مەیلی نەقشبەندی عەکسی ئەسما بێ؟! مەگەر هەر یاری نەقشینم ببێتە نەقشبەندی دڵ کە نەقشی غەیری ڕەنگی ئەو بە ئاوی دیدە شۆرابێ سوبووتت باعیسی نەفیی منە، وەک لامی زولفەینت لە هەردوو لا قەدت بگرێتە ناو، وەک (لامەلفلا) بێ گەهێ ئاهوو ڕەوش شاهی، گەهێ گەوهەر مەنیش ماهی بڵا با سینە سەحرا بێ، بڵا با دیدە دەریا بێ! کەمەندی زوڵفی دوو لانە، لە بۆ گەبر و موسوڵمانە دەکێشێ بێ موحابانە، چ لەم لا بێ، چ لەولا بێ! لەئالی ئەشکی نالی بێکەسە، غەڵتانی نێو خاکە مەگەر سەمعی قەبووڵت موشتەری لوولوویی لالا بێ!
515
Qaniʕ
044
گوڵاڵەی مەریوان/س/جەنابا نامەکەت هات و گەیشتە دەس منی بێ کەس
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
جەنابا! نامەکەت هات و گەیشتە دەس منی بێ کەس منت دانا بە کوردێکی هەژار و بێ کەس و بێ دەس ئەگەر چی تۆ ئەنووسی، ئاشەوانی فەخرە لام قوربان کە چۆن ئەشعاری پڕ مانا و، کەلامی گەوهەرینم هەس ئەتۆ سامان و پارەی زۆر و کۆشکی بەرز و ڕەنگاوڕەنگ منیش بێ قەوم و بێ عەشرەت، قەسیدەی ئاگرینم هەس ئەتۆ مڵک و سوارە و چەک، هەتا خۆت ماوی هەر ماوی منیش بۆ کورد دڵ و جەرگ و دەروونێکی حەزینم هەس ئەتۆ خنجێر و شمشێر و ڕم و نێزەت لە مەیدانە منیش هەڵبەستی پڕ مانا و پەندی مەرهەمینم هەس هەموو سامانی دنیا پێشکەشی تۆ بێ وەجاخ کوێری منیش شابەیتی ئاودار و هەزاران ئافەرینم هەس کە تۆ مردی بە یەکجاری ئەبیتە مشتێ خاک و خۆڵ منیش دوای مردنم ئینجا، بزانە دەوری ژینم هەس ئەتۆ نازت بە شەستیر و چەک و دینار و باخاتە منیش نازم بە کوردانە و بە کورد بڕوای مەتینم هەس
362
Nali
0100
ە/بیستم لە هەموو لایە مەیلی شەڕ و دەعوایە
غەزەل
مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن
بیستم لە هەموو لایە مەیلی شەڕ و دەعوایە سەودا لە سەرمەدایە، باکم چ لە غەوغایە فەرمووی بە مژەی مەستی، ئازانە و تەڕدەستی سادەی لە دڵی سستی، تیرێ بە تەمەننایە چەرخی چەپی گەردوونە، ڕاست و چەپی چەند دوونە بێچاکە چ بێچوونە، ڕاستیی لە چەپیی نایە پێم گوت: مەکە چاک چاکم، پێش خزمەتی زۆر چاکم... فەرمووی: بە سەری کاکم، داغت لە دڵمدایە!... زاهید! مەکە مەنعی دڵ، بۆ تۆ نییە سوودی گوڵ خاکت بەسەر ئەی غافڵ! کەوتوویە چ سەودایە؟! نالی مەکە وەسفی تۆ... باریکە نەمامی تۆ... مەعلوومە کە سەروی تۆ بێمیسلە لە دونیایە...
444
Narî
065
ی/خاکی دەرگاکەت لەبۆ سەر هەر وەکوو ئەفسەر سەری
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
خاکی دەرگاکەت لەبۆ سەر هەر وەکوو ئەفسەر سەری ئەلفی باڵاکەت لە پێچ و خەم وەکوو عەرعەر عەری گوڵشەنی ڕوخساری تۆ، ڕەونەق شکێنی نەوبەهار ئاوێنەی حوسنت لە ڕەنگ و ئافەتی سێبەر بەری وا لە حەسرەت چاوی مەستت دەستەوئەژنۆ کەوتوون ئاهوویی ماچین و شۆخی چین و تورکی بەربەری شەو کە دەرکەوت و لە بۆ حەسرەت کەمێ ڕووی کردە مانگ میسلی تۆو، زەڕڕاتی نووری نەییری ئەنوەر وەری زەمزەمەت حوسنی لە ئافاقا، کە وەک تەل تێپەڕی ناو و ئاساری نەما، هەر وەک غەزالی پەرپەری خەیبەری دڵ بوو بە پەیکانی موژەی ژێر و زەبەر هەر وەکوو هەڵ کەندنی بێخ و بنی «حەیدەر» دەری چوو لە بۆ گوڵشەن، لە بۆ تەعزیمی حوسنی دەسبەجێ گوڵبەنی سەروی نیهالی باغی ئاغالەر لەری ڕۆژی دیوانی ئەزەل قسمەت وەها جاری بووە سەهمی ئاغا بۆ بزورگی، قسمەتی نۆکەر کەری «ناریا» تا کەی بە پیری فیکری بەیتی بێ سەمەر پیری و لافی جوانی؟ بێ نەوایی و قەشمەری؟
861
Wefayî
076
ی/حەریفان ئەلئەمان کوشتوومی یارم، چاوی بیماری
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
حەریفان ئەلئەمان کوشتوومی یارم، چاوی بیماری دەسا بێن دەست بە شینم کەن! بە یەکجاری، بە یەکجاری گرفتاری کەسێکم، دڵ برینداری جوانێکم جەفاجوو، توندخوو، زنجیر موو، خەییاتییە کاری چ دڵکێشە ئیلاهی سەبزەیی نەورستەیی کوڵمی لە دەوری بەرگی گوڵ شیرینە ئارێ خەتتی ژەنگاری بە خەندە هات نیگاهی کردە من وا مەست و شەیدا بووم کە نەمدی غەیری وی، هەر غونچە بوو پشکووت و گوڵ باری خودا تۆبە لە دەست ئەو چاوە بیمارە چ سەححارە بە عەینی دڵ دەکێشێ گا بە یاری گا بە عەییاری لە خەندەی زار و جیلوەی تار و کاکۆڵی پەرێشانی شکا بازاڕی قەننادی و نرخی میشکی تاتاری بەهاری حوسنی خەمڵیوە بە باری گوڵبونی باڵا شکۆفە دەمیە، ڕەیحان خەتیە، نێرگس چاوی بیماری عەجەب ماوم بە چاوت وا بە بیماری دڵئازارە چ کافر میللەتە - یاڕەب - لە مەستیدایە هۆشیاری! ئەمن تەشبیهی ڕوخسارت بە میهر و مەهـ بکەم! حاشا کە تۆ ماهی سنەوبەر قامەت و خورشیدی گوڵزاری چ خوا بەردارە دایم غەرقی خوێن بێ مەردومی چاوم لە خوا خۆش نایە، ئاخر کاکە، حەیفە مەردوم ئازاری بە خۆڕایی نییە وا خاو و وا شێواوی، ئەی سونبول مەگەر تۆش وەک «وەفایی» غەمزەدەی کاکۆڵی ڕەشماری!
422
Narî
040
م/وەک ڕوودی بەری دووڕووەیە چەشمەیی چاوم
غەزەل
مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن
وەک ڕوودی بەری [دووڕووە]یە چەشمەیی چاوم وەک سۆزی دڵی شێخە، کزەی جەرگی بڕاوم مەشهووری هەموو عالەم و ئافاقە کە وا من سەودازەدەیی عیشوەیی تورکانی [ڕەزاو]م تورکێ کە بە زۆری نەزەر و ناز و گرێشمە بردوویە قەتاری خیرەدی یەغمە کراوم ئاهوو ڕەوشێ، غەمزە فرۆشێ، بە نەزاکەت پرسی لە عەقیدە و ڕەوش و مەزهەب و ناوم پێم وت: کە لە زومرەی خەدەمی عاشقی ڕووتم بۆ میهری ڕوخت، مایل و موحتاجی هەتاوم موحتاجی دەرم، تالبی دینار و درەم نیم غەمبار و برینداری دڵی تازە بڕاوم «ناری» لە دەری حەزرەتی مەحموودە تەمەننای دەرمانی عیلاجی دڵەکەی تازە دزاوم
1040
Ḧerîq
049
ە/چاوەڕێی موژدەی نەسیمم تا لە گوڵشەن دێتەوە
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
چاوەڕێی موژدەی نەسیمم تا لە گوڵشەن دێتەوە بەڵکە فەرمایش بکا گوڵ، بولبولم با بێتەوە وا وەعیدی بەفری زستانی فیراقت کەوتە دڵ مەر بە بای وەعدەی ویساڵت کێوی دڵ ڕەش بێتەوە میروەحەی زولفت لە دەوری ئاتەشی ڕووت بێ، چلۆن ئاگری عیشقت بە ئاوی چاوی من دەکووژێتەوە؟ سوچی زولفت بوو کە پەروانەی دڵم ڕووی کردە ڕووت ئاگری وەسڵی شەم و پەروانە شەو دەگڕێتەوە خەتت و مۆری زولف و خاڵت حوججەتی موڵکی دڵە نەقشی ئەو مۆرە بە ئاوی [خوڕخوڕە] ناچێتەوە دڵ لە ترسی چاوەکەت ڕووی کردە مێحرابی برۆت ئێستە بیستوومە لە چینی زولف جێی نابێتەوە کێوی هیجرت خستە سەرشانی دڵم پێی خستووە تا نەگا دەستی بە زولفت زەحمەتە هەستێتەوە سەدکەڕەت خستمتە گێژ و مەهلەکەی بەحری فیراق ئاخری موژگانی قوللابت دەرم دێنێتەوە مەزرەعەی میهر و محەببەت توخمی وەسڵی شین نەکرد گوڵ بە شادی دادەچێنم خاری غەم دەڕوێتەوە خۆت دەزانی موددەتێکە گەردی پاماڵی جەفام کەی وەکوو نەقشی قەدەم سەردێنمە ژێر پێتەوە دڵ ئەوا کەوتۆتە زیندانی غەمت قوربانتم تایەکی زولفت بنێرە بەڵکە بۆم دەربێتەوە تۆ خودا تاکەی لە تاریکی شەوی هیجرانی تۆ دەستەوئەژنۆ دابنیشم، ڕەببی کەی ڕۆژ بێتەوە بێ ئیشارەی حیکمەتولعەینی شیفات نایێ شیفام خۆت دەزانی زامی دووری سەختە خۆش نابێتەوە فکری من چونکە دەقیقە عاشقی قەددی ئەوە موو لە موو گیراوە چبکەم لێک جوێ نابێتەوە زەخمی دڵ بێ مەرهەمی وەسڵی بەناسۆڕ کەوتووە ئەی «حەریق» باسی مەکە تۆخوا بڵا نەکولێتەوە
142
Kakey Felaḧ
049
مامۆستا گیان
مەسنەوی
8Syllabic
لەژێر تەمی یادگارا تەمی خەستی ڕۆژگارا ئەو سەردەمەی من مناڵ بووم چۆلەکەی بێ پەڕ و باڵ بووم بە هەزار حاڵ شێوەت ئەکەم قەتماغەی زامێ لا ئەدەم هەناسەیەک بە با ئەدەم ساڵانی پێشووم ڕا ئەدەم زام: تا بڵێی سەخت و قووڵە هەناسەی چی؟ گەردەلوولە کە خوشکی لەش هەڵقرچاوم گیانی ئەدا لەبەر چاوم چۆن دایکی جگەر گڕ گرتووم بۆ فریشتەی لەدەس دەرچووم خوشکی من و قوتابی تۆ برژە برژی بوو بە پشکۆ کچانی لە هەیوان ڕاکشاو بە ئاستەمێ نووزە تیاماو هاتی بۆ لای، مامۆستا گیان ئەی مامۆستای دڵ میهرەبان بەدەست و پەنجەی پیرۆزت بە هەستی بەزەیی و سۆزت دەرمانت دا لە زامەکەی بۆت هێنا بڕوانامەکەی بە چاوی وتی: بۆ چیمە؟ هەرچی هیوای ژین بێ نیمە زۆر دانیشتی بەلایەوە وەک باوک دڵت دایەوە ئیستەش یادی ئەو کسپەیە لەناخا چەشنی کڵپەیە
634
Salim
096
س/غەیری فیکری وەسڵی دڵبەر نیمە ئەسڵەن یادی کەس
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
غەیری فیکری وەسڵی دڵبەر، نیمە ئەسڵەن یادی کەس ++ نیمجۆ گەر بێ وەفا کا، گەندومین ڕوو دڵبەرم ++ قەڕن و ساڵ و مەهـ ئەبەد نایێمە یادت لەمحەیێ ++ عیجزی حاسڵ بوو بە غەفڵەت دڵ لە جەوری دڵبەرم ++ دیدە هەڵنایێ لە سەیری گوڵعوزارانی جیهان ++ بیمی ئافاتم نییە شەوها لەبەر ئوفتادەگی ++ بوو بە یەم ئەشکم لە کۆتا وەهـ چ خۆشە ناگەهان ++ سەعبە «سالم» قاسیدی دڵبەر دوو ئەسبە بێتە لات ++
635
Salim
097
ش/ئەبداڵی ئەبەد هەر منم ئەی چەرخی جەفاکێش
غەزەل
مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن
ئەبداڵی ئەبەد هەر منم ئەی چەرخی جەفاکێش تا دەربەدەر و شەهر بە شەهرم وەکوو دەروێش یەک بێشە لە سەحرایی دەروون سەبزە لە سینەم ئەزبەس کە ڕوا تیری نیگاهت لە دڵی ڕێش تا یاری منی یاری دڵم هەر غەمی تۆیە بێگانە بووم یەکسەرە بۆ تۆ لە کەس و خوێش جوز بووسەیی ئەییامی ڕەزامەندیی دڵدار نەمدی لە جیهانا بە ئەبەد نۆشێ بەبێ نێش وا دێتەوە سوێ زەخمی دەروون گاهی خەیاڵت شەو خاوی نییە «سالم»ی بێچارە لەبەر ئێش
235
Kurdî
030
م/فەلەک ڕەحمێ بە حاڵم کە بە غایەت دڵ پەرێشانم
غەزەل
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
فەلەک! ڕەحمێ بە حاڵم کە بە غایەت دڵ پەرێشانم ڕەهەندەی زێد و مەسکەن، دوور لە یار و قەوم و خێشانم دەڵێن میهمان پەزیر و دڵنەواز و خاوەن ئیکرامی دەسا بۆ کەیتە؟ وا من بێنەوا و دەروێش و میهمانم عەزیز و خۆشەویستی کوللی عالەم بووم ئەمێستاکە غەریب و بێکەس و تەنهانشینی کونجی ئەحزانم چ میننەت گەر نەوازشت و تەعاروف کەی لەگەڵ مونعیم؟ بە من فەڕزە کە ڕووت و موستەحەققی خێر و ئیحسانم لەبەر جەور و جەفای یاران نییە ناڵە و فوغانی من هیلاکی لەوم و تەعنەی ناکەس و خەندەی ڕەقیبانم ئەگەر بێت و بە ناحەق خۆت بکەی پەنهان وەکوو یۆسف وەریدی عیشق و ڕیشی توهمەت و چاکی گریبانم ئەگەر «کوردی» دەپرسن مەزهەب و پیری تەریقی من! عەلی مەولامە، قادر پیرمە، مەحموودە سوڵتانم
321
Nali
0048
م/گەر دەپرسی من لەبەر چی کەم دەخۆم
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
گەر دەپرسی من لەبەر چی کەم دەخۆم من بە برسی قەت مەزانە، غەم دەخۆم ئاوی سوێری چاو و باری تاڵی لێو سوێر و تاڵی دەم دەم و ژەم ژەم دەخۆم تا سەری زوڵفت لەسەر ڕوو حەڵقە دا من وەکوو ماری سەر ئاگر خەم دەخۆم ئاوی کەوسەر نۆشی سۆفی بێ کە من ئاوی ئینسان، یەعنی ماچی دەم دەخۆم شەربەتی خەوف و ڕەجای ئەغیار و یار ترش و شیرین هەم دەچێژم، هەم دەخۆم من لە تەوری عالەم و دەوری فەلەک زەربی لازیب، زەخمی بێمەرهەم دەخۆم تاڵی بێیار و دیار و تار و مار عەلقەمی چی؟ ئەرقەمی چی؟ سەم دەخۆم! نەوعە ئینسانێ هەیە غەم قووتیە من غەمی خۆم و غەمی عالەم دەخۆم غەم دەڵێ: نالی کە غەمخواریم نەکا ناعیلاجم من بەنی ئادەم دەخۆم
391
Narî
006
ا/سوورەتی یاسین کە وەسفی حەزرەتی لەولا دەکا
قەسیدە
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
سوورەتی یاسین کە وەسفی حەزرەتی لەولا دەکا ئەهلی دڵ مايل بە جيلوەی سوورەتی تاها دەکا خاکی بەر دەرگاهی قەسری گەر بەسەردا کا، گەدا هەر نەفەس نەفرەت لە تاجی قەيسەر و دارا دەکا ئاسمان وەک مشتەری، هەر دەم بە ميزانی وەفا کەسبی هەر شامێ بە يادی دەوڵەتی ئەسرا دەکا گەر تەسەوور کا مەسيحی تەختی عەرشی ئەعزەمی تا ئەبەد تەرکی بەيانی ڕەفعەتی عيسا دەکا نووری عيشقی تۆ لەسەر تووری دڵی مووسا مەگەر دای لە سەر سينەی بە شەوقی دڵ يەدی بەيزا دەکا بۆ خەليلان گەر نەسيمی گوڵشەنی لوتفت ببێ ناری نەمروودی بە سەحنەی جەننەتول مەئوا دەکا تاقی کيسرا بۆ بە بەرقی نووری حوسنی شەق نەبێ! سەيلی حوکمی ناری فارس زايل و ڕيسوا دەکا ئەی حەبيبی خاليقی عالەم، لە ئادەم تا بە تۆ ئەنبيا يەک يەک بەيانی حەزرەتی والا دەکا نێرگسی مەستی سياهت، عەينی ما زاغەل بەسەر شەمعی بێ سایەی وجودت شەرحی کەڕڕەمنا دەکا ئادەمی خاکی بەسەر زومرەی مەلەکدا بێ گومان تۆی سەبەب نازش بە ڕوتبەی عیلمولئەسما دەکا کاشفی وەللەيلی توڕرەی پەرچەمی شەبڕەنگی تۆ ئافتابی تەلعەتت تەفسيری وەززوحا دەکا ئايەتی ميعراجی پايەی قابەقەوسەينت عەجەب وەسفی ئيعزازت لە تەختی نازی ئەو ئەدنا دەکا عەکسی ئەلفی قامەتی ئەبرۆتە گەر نوونولقەلەم سيدقی مەوزونی کەلامت کەشفی ما ئەوحا دەکا با وجوودی پڕتەوی ميهری جەماڵی ئەنوەرت کێ خەياڵی زيبی قەسر و سايەيی تووبا دەکا؟ سەلسەبيلی لوتفی تۆ بێشک لە عەرسەی مەحشەرا توشنەلەب، قانع، لە بادەی جامی ئەعتەینا دەکا چی لە دەوڵەت کا، ئەسيری بەندی عيشقی ئەحمەدی عيشقی مەحموودی بە عاشق کەسبی ئيستيغنا دەکا «ناريا» وەسفی جەلالی حەزرەتی خيرالبشر کەی بەسەد دەفتەر هەتا مەحشەر بەشەر ئينشا دەکا
317
Nali
0043
م/فاتیحە تەسخیرە شاری دڵ بە تابووری ئەلەم
غەزەل
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
فاتیحە! تەسخیرە شاری دڵ بە تابووری ئەلەم موددەتێکی زۆرە پاتەختە لەبۆ خاقانی غەم حوکمی قانوونی سەفا ڕۆیی لە ڕەومی ڕوومەدا تا هووەیدا بوو لە ڕۆما گەردی ئاشووبی عەجەم لەززەتی دنیا کە هیچ و پووچە لای ئەهلی ئەدەب ئەووەڵ و ئاغازی جەور و دەردە، ئەنجامی ستەم تۆزی ئایینەی سکەندەر وا بەدەم باوە، وەلێ گەردی دامانی غەریبانە بلووری جامی جەم بۆ دەکەی تەکلیفی ڕەسمی ئولفەت و یاری لە من؟ کەی بە سوحبەت ئاشنایە سالیکی ڕێگەی عەدەم! من مەتاعم جاوە، چاوم! باخەبەر بێ موشتەری تا غەزەل سەودا نەکا لای تاجری چیتی بەقەم کەی دەکا شەرح و بەیاناتی ڕومووزی دەردی دڵ ڕووڕەشی هەروەک دەوات و دوو زوبانی وەک قەڵەم! نالیا بێ هیممەتی تا کەی بە دەست میحنەتتەوە فاتیحی و ڕۆستەماسا، ساحیبی تێغ و عەلەم
427
Narî
047
ن/هەی زومرەی خاریجە ڕۆحم بە فیداتان
قەسیدە
مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن
هەی زومرەی خاریجە ڕۆحم بە فیداتان بۆ غیرەت و بۆ هیممەت و بۆ عەهد و وەفاتان بێ فائیدەیە لافی عەجەم بۆ چی کە ئێوە کاری سەری سەد نێزە ئەکا، زەخمی نیگاتان گەر لەشکری ئینگلیزە، وەگەر فەوجی فەرەنگە ساحیب زەفەرن، سەد قەل و بەردێکە لە لاتان [ئیمامی عەلی]، یاوەری ئەم فەوجە غەریبە سەرهەنگە [عومەر]، حەزرەتە سەرتیپی سوپاتان دەک من بە فیدای، یاوەر و سەرعەسکەری وابم قوربانی سەر و گەردنی سالاری وفاتان سستی مەکەن ئەی مەجمەعی ئەسحابی هیدایەت یاڕەب لە منی خەستە کەوێ تیری قەزاتان پەردەدڕی هەر دوژمنە، خۆ هەیبەتی ئێوە تیغی هونەری خەنجەری خوێنڕێژی جەفاتان جەللادی سەری ئەرمەنی ئێوەن بە ئیشارەت +++ چون ئەو کچە زۆر تالیبە بۆ دینی محەممەد دەس هەڵ مەگرن ئێوە بن و زاتی خواتان کاری چییە وا بێ هونەری بەهجەت ئەفەندی شابەندەری کۆنە قەرەچی، تف لە حەیاتان عەیبی نییە وا تەجرەبە کەن، خێرە بە دینم ئەووەڵ بەسەر ئاور، دووە شمشێری قەزاتان مومکین نییە تەعریفی وەفاتان بە حیکایەت خاریجە لە تەحریری قەڵەم، وەسف و سەناتان هەرچەندە بە جیسمانی ئەمن غایبم ئەمما بەخوا دڵەکەم سابیتە هەر لەحزە لەلاتان خاڵین لە خەلەل، هەر یەکە مومتاز و ڕەشیدن ئەهلی عولەما و حاجی و ئەسحابی گەداتان شێری زەفەری دەوڵەتی ئەربابی نەجاتن دانەی گوهەری ڕۆمن و ئێرانە بەهاتان