section_id stringlengths 10 13 | roman_sanskrit stringlengths 77 361 | devanagari stringlengths 69 314 |
|---|---|---|
HSvs_1,1.1 | yaṃ śrutvā sarvaśāstreṣu prāyas tattvaviniścayaḥ jāyate dveṣaśamanaḥ svargasiddhisukhāvahaḥ // | यं श्रुत्वा सर्वशास्त्रेषु प्रायस् तत्त्वविनिश्चयः जायते द्वेषशमनः स्वर्गसिद्धिसुखावहः // |
HSvs_1,1.2 | duḥkhaṃ pāpāt sukhaṃ dharmāt sarvaśāstreṣu saṃsthitiḥ na kartavyam ataḥ pāpaṃ kartavyo dharmasaṃcayaḥ // | दुःखं पापात् सुखं धर्मात् सर्वशास्त्रेषु संस्थितिः न कर्तव्यम् अतः पापं कर्तव्यो धर्मसंचयः // |
HSvs_1,1.3 | hiṃsānṛtādayaḥ pañca tattvāśraddhānam eva ca krodhādayaś ca catvāra iti pāpasya hetavaḥ // | हिंसानृतादयः पञ्च तत्त्वाश्रद्धानम् एव च क्रोधादयश् च चत्वार इति पापस्य हेतवः // |
HSvs_1,1.4 | viparītāstu dharmasya eta evoditā buddhaiḥ eteṣu satataṃ yatnaḥ samyak kāryaḥ sukhaiṣiṇā // | विपरीतास्तु धर्मस्य एत एवोदिता बुद्धैः एतेषु सततं यत्नः सम्यक् कार्यः सुखैषिणा // |
HSvs_1,1.5 | sādhusevā sadā bhaktyā maitrī sattveṣu bhāvataḥ ātmīyagrahamokṣaś ca dharmahetuprasādhanam // | साधुसेवा सदा भक्त्या मैत्री सत्त्वेषु भावतः आत्मीयग्रहमोक्षश् च धर्महेतुप्रसाधनम् // |
HSvs_1,1.6 | upadeśaḥ śubho nityaṃ darśanaṃ dharmacāriṇām sthāne vinaya ityetat sādhusevāphalaṃ mahat // | उपदेशः शुभो नित्यं दर्शनं धर्मचारिणाम् स्थाने विनय इत्येतत् साधुसेवाफलं महत् // |
HSvs_1,1.7 | maitrīṃ bhāvayato nityaṃ śubho bhāvaḥ prajāyate tato bhāvodayājjantor dveṣāgnir upaśāmyati // | मैत्रीं भावयतो नित्यं शुभो भावः प्रजायते ततो भावोदयाज्जन्तोर् द्वेषाग्निर् उपशाम्यति // |
HSvs_1,1.8 | aśeṣadoṣajananī niḥśeṣaguṇaghātinī ātmīyagrahamokṣeṇa tṛṣṇāpi vinivarttate // | अशेषदोषजननी निःशेषगुणघातिनी आत्मीयग्रहमोक्षेण तृष्णापि विनिवर्त्तते // |
HSvs_1,1.9 | evaṃ guṇagaṇopeto viśuddhātmā sthirāśayaḥ tattvaviddhiḥ samākhyātaḥ samyag dharmasya sādhakaḥ // | एवं गुणगणोपेतो विशुद्धात्मा स्थिराशयः तत्त्वविद्धिः समाख्यातः सम्यग् धर्मस्य साधकः // |
HSvs_1,1.10 | upādeyaś ca saṃsāre dharma eva buddhaiḥ sadā viśuddho muktaye sarvaṃ yato 'nyad duḥkhakāraṇam // | उपादेयश् च संसारे धर्म एव बुद्धैः सदा विशुद्धो मुक्तये सर्वं यतो ऽन्यद् दुःखकारणम् // |
HSvs_1,1.11 | anityaḥ priyasaṃyoga iherṣyāśokavatsalaḥ anityaṃ yauvanaṃ cāpi kutsitācaraṇāspadam // | अनित्यः प्रियसंयोग इहेर्ष्याशोकवत्सलः अनित्यं यौवनं चापि कुत्सिताचरणास्पदम् // |
HSvs_1,1.12 | anityāḥ sampadas tīvrakleśavargasamudbhavāḥ anityaṃ jīvitaṃ ceha sarvabhāvanibandhanam // | अनित्याः सम्पदस् तीव्रक्लेशवर्गसमुद्भवाः अनित्यं जीवितं चेह सर्वभावनिबन्धनम् // |
HSvs_1,1.13 | punarjanma punarmṛtyur hīnādisthānasaṃśrayaḥ punaḥ punaś ca yad ataḥ sukham atra na vidyate // | पुनर्जन्म पुनर्मृत्युर् हीनादिस्थानसंश्रयः पुनः पुनश् च यद् अतः सुखम् अत्र न विद्यते // |
HSvs_1,1.14 | prakṛtyasundaraṃ hy evaṃ saṃsāre sarvam eva yat ato 'tra vada kiṃ yuktā kvacidāsthā vivekinām // | प्रकृत्यसुन्दरं ह्य् एवं संसारे सर्वम् एव यत् अतो ऽत्र वद किं युक्ता क्वचिदास्था विवेकिनाम् // |
HSvs_1,1.15 | muktvā dharmaṃ jagad vandyam akalaṅkaṃ sanātanam parārthasādhakaṃ dhīraiḥ sevitaṃ śīlaśālibhiḥ // | मुक्त्वा धर्मं जगद् वन्द्यम् अकलङ्कं सनातनम् परार्थसाधकं धीरैः सेवितं शीलशालिभिः // |
HSvs_1,1.16 | āha tatrāpi no yuktā yadi samyag nirūpyate dharmasyāpi śubho yasmād bandha eva phalaṃ matam // | आह तत्रापि नो युक्ता यदि सम्यग् निरूप्यते धर्मस्यापि शुभो यस्माद् बन्ध एव फलं मतम् // |
HSvs_1,1.17 | na cāyasasya bandhasya tadā hemamayasya ca phale kaścid viśeṣo 'sti pāratantryāviśeṣataḥ // | न चायसस्य बन्धस्य तदा हेममयस्य च फले कश्चिद् विशेषो ऽस्ति पारतन्त्र्याविशेषतः // |
HSvs_1,1.18 | tasmād adharmavat tvājyo dharmo 'py evaṃ mumukṣubhiḥ dharmādharmakṣayānm uktir munibhir varṇitā yataḥ // | तस्माद् अधर्मवत् त्वाज्यो धर्मो ऽप्य् एवं मुमुक्षुभिः धर्माधर्मक्षयान्म् उक्तिर् मुनिभिर् वर्णिता यतः // |
HSvs_1,1.19 | ucyate evam evaitat kintu dharmo dvidhā mataḥ saṃjñānayoga evaikas tathānyaḥ puṇyalakṣaṇaḥ // | उच्यते एवम् एवैतत् किन्तु धर्मो द्विधा मतः संज्ञानयोग एवैकस् तथान्यः पुण्यलक्षणः // |
HSvs_1,1.20 | jñānayogas tapaḥ śuddham āśaṃsādoṣavarjitam abhyāsātiśayād uktaṃ tad vimukteḥ prasādhanam // | ज्ञानयोगस् तपः शुद्धम् आशंसादोषवर्जितम् अभ्यासातिशयाद् उक्तं तद् विमुक्तेः प्रसाधनम् // |
HSvs_1,1.21 | dharmas tadapi cet satyaṃ kiṃ na bandhaphalaḥ sa yat āśaṃsā varjito 'nyo 'pi kiṃ naivaṃ ced na yat tathā // | धर्मस् तदपि चेत् सत्यं किं न बन्धफलः स यत् आशंसा वर्जितो ऽन्यो ऽपि किं नैवं चेद् न यत् तथा // |
HSvs_1,1.22 | bhogamuktiphalo dharmaḥ sa pravṛttītarātmakaḥ samyagmithyādirūpaś ca gatis tantrāntareṣv api // | भोगमुक्तिफलो धर्मः स प्रवृत्तीतरात्मकः सम्यग्मिथ्यादिरूपश् च गतिस् तन्त्रान्तरेष्व् अपि // |
HSvs_1,1.23 | tam antareṇa tu tayoḥ kṣayaḥ kena prasādhyate sadā syān na kadācid vā yady ahetuka eva saḥ // | तम् अन्तरेण तु तयोः क्षयः केन प्रसाध्यते सदा स्यान् न कदाचिद् वा यद्य् अहेतुक एव सः // |
HSvs_1,1.24 | tasmād avaśyam eṣṭavyaḥ kaścid hetus tayoḥ kṣayeṃ sa eva dharmo vijñeyaḥ śuddho muktiphalapradaḥ // | तस्माद् अवश्यम् एष्टव्यः कश्चिद् हेतुस् तयोः क्षयें स एव धर्मो विज्ञेयः शुद्धो मुक्तिफलप्रदः // |
HSvs_1,1.25 | dharmādharmakṣayān muktir yac coktaṃ puṇyalakṣaṇam heyaṃ dharmaṃ tadāśritya na tu saṃjñānayogakam // | धर्माधर्मक्षयान् मुक्तिर् यच् चोक्तं पुण्यलक्षणम् हेयं धर्मं तदाश्रित्य न तु संज्ञानयोगकम् // |
HSvs_1,1.26 | atas tatraiva yuktāsthā yadi samyag nirūpyate saṃsāre sarvam evānyat darśitaṃ duḥkhakāraṇam // | अतस् तत्रैव युक्तास्था यदि सम्यग् निरूप्यते संसारे सर्वम् एवान्यत् दर्शितं दुःखकारणम् // |
HSvs_1,1.27 | tasmāc ca jāyate muktir yathā mṛtyādivarjitā tathopariṣṭād vakṣyāmaḥ samyakśāstrānusārataḥ // | तस्माच् च जायते मुक्तिर् यथा मृत्यादिवर्जिता तथोपरिष्टाद् वक्ष्यामः सम्यक्शास्त्रानुसारतः // |
HSvs_1,1.28 | idānīṃ tu samāsena śāstrasamyaktvam ucyate kuvādiyuktyapavyākhyānirāsenāvirodhataḥ // | इदानीं तु समासेन शास्त्रसम्यक्त्वम् उच्यते कुवादियुक्त्यपव्याख्यानिरासेनाविरोधतः // |
HSvs_1,1.29 | (2) bhūtacaitanyavāda-khaṇḍana pṛthivyādimahābhūtakāryamātram idaṃ jagat na cātmadṛṣṭasadbhāvaṃ manyante bhūtavādinaḥ // | (२) भूतचैतन्यवाद-खण्डन पृथिव्यादिमहाभूतकार्यमात्रम् इदं जगत् न चात्मदृष्टसद्भावं मन्यन्ते भूतवादिनः // |
HSvs_1,2.30 | acetanāni bhūtāni na taddharmo na tatphalam cetanāsti ca yasyeyaṃ sa evātmeti cāpare // | अचेतनानि भूतानि न तद्धर्मो न तत्फलम् चेतनास्ति च यस्येयं स एवात्मेति चापरे // |
HSvs_1,2.31 | yadīyaṃ bhūtadharmaḥ syāt pratyekaṃ teṣu sarvadā upalambhyeta sattvādikāṭhinatvādayo yathā // | यदीयं भूतधर्मः स्यात् प्रत्येकं तेषु सर्वदा उपलम्भ्येत सत्त्वादिकाठिनत्वादयो यथा // |
HSvs_1,2.32 | śaktirūpeṇā sā teṣu sadāto nopalabhyate na ca tenāpi rūpeṇa satyasaty eva cen na tat // | शक्तिरूपेणा सा तेषु सदातो नोपलभ्यते न च तेनापि रूपेण सत्यसत्य् एव चेन् न तत् // |
HSvs_1,2.33 | śaktivetanayoraivyaṃ nānātvaṃ vātha sarvathā aikye sā cetaneveti nānātve 'nyasya sā yataḥ // | शक्तिवेतनयोरैव्यं नानात्वं वाथ सर्वथा ऐक्ये सा चेतनेवेति नानात्वे ऽन्यस्य सा यतः // |
HSvs_1,2.34 | anabhivyaktir apy asyā nyāyato nopapadyate āvṛtir na yad anyena tattvasaṃkhyāvirodhataḥ // | अनभिव्यक्तिर् अप्य् अस्या न्यायतो नोपपद्यते आवृतिर् न यद् अन्येन तत्त्वसंख्याविरोधतः // |
HSvs_1,2.35 | na cāsau tatsvarūpeṇa teṣām anyatareṇa vā vyañjakatvapratijñānāt nāvṛtir vyañjakaṃ yataḥ // | न चासौ तत्स्वरूपेण तेषाम् अन्यतरेण वा व्यञ्जकत्वप्रतिज्ञानात् नावृतिर् व्यञ्जकं यतः // |
HSvs_1,2.36 | viśiṣṭapariṇāmabhā-ve 'pi hy atrāvṛtir na vai bhāvatāptestathā nāmavyañjakatvaprasaṅgataḥ // | विशिष्टपरिणामभा-वे ऽपि ह्य् अत्रावृतिर् न वै भावताप्तेस्तथा नामव्यञ्जकत्वप्रसङ्गतः // |
HSvs_1,2.37 | na cāsau bhūtabhinno yat tato vyaktiḥ sadā bhavet bhede tvadhikabhāvena tattvasaṃkhyā na yujyate // | न चासौ भूतभिन्नो यत् ततो व्यक्तिः सदा भवेत् भेदे त्वधिकभावेन तत्त्वसंख्या न युज्यते // |
HSvs_1,2.38 | svakāle 'bhinna ity evaṃ kālābhāve na saṅgatam lokasiddhāśraye tv ātmā hanta ! nāśrīyate katham // | स्वकाले ऽभिन्न इत्य् एवं कालाभावे न सङ्गतम् लोकसिद्धाश्रये त्व् आत्मा हन्त ! नाश्रीयते कथम् // |
HSvs_1,2.39 | nātmāpi loke no siddho jātismaraṇasaṃśrayāt sarveṣāṃ tadabhāvaś ca citrakarmavipākataḥ // | नात्मापि लोके नो सिद्धो जातिस्मरणसंश्रयात् सर्वेषां तदभावश् च चित्रकर्मविपाकतः // |
HSvs_1,2.40 | loke 'pi naikataḥ sthānād āgatānāṃ tathekṣyate aviśeṣeṇa sarveṣām anubhūtārthasaṃsmṛtiḥ // | लोके ऽपि नैकतः स्थानाद् आगतानां तथेक्ष्यते अविशेषेण सर्वेषाम् अनुभूतार्थसंस्मृतिः // |
HSvs_1,2.41 | divyadarśanataś caiva tacchiṣṭāvyabhicārataḥ pitṛkarmādisiddheś ca hanta ! nātmāpy alaukikaḥ // | दिव्यदर्शनतश् चैव तच्छिष्टाव्यभिचारतः पितृकर्मादिसिद्धेश् च हन्त ! नात्माप्य् अलौकिकः // |
HSvs_1,2.42 | kāṭhinyābodharūpāṇi bhūtāny adhyakṣasiddhitaḥ cetanā tu na tadrūpā sā kathaṃ tatphalaṃ bhavet ? // | काठिन्याबोधरूपाणि भूतान्य् अध्यक्षसिद्धितः चेतना तु न तद्रूपा सा कथं तत्फलं भवेत् ? // |
HSvs_1,2.43 | pratyekam asatī teṣu na ca syād reṇutailavat satī ced upalabhyeta bhinnarūpeṣu sarvadā // | प्रत्येकम् असती तेषु न च स्याद् रेणुतैलवत् सती चेद् उपलभ्येत भिन्नरूपेषु सर्वदा // |
HSvs_1,2.44 | asat sthūlatvam aṇvādau ghaṭādau dṛśyate yathā tathāsatyeva bhūteṣu cetanāpīti cen matiḥ // | असत् स्थूलत्वम् अण्वादौ घटादौ दृश्यते यथा तथासत्येव भूतेषु चेतनापीति चेन् मतिः // |
HSvs_1,2.45 | nāsat sthūlatvam aṇvādau tebhya eva tadudbhavāt asatastatsamutpādo na yukto 'tiprasaṅgataḥ // | नासत् स्थूलत्वम् अण्वादौ तेभ्य एव तदुद्भवात् असतस्तत्समुत्पादो न युक्तो ऽतिप्रसङ्गतः // |
HSvs_1,2.46 | pañcamasyāpi bhūtasya tebhyo 'sattvāviśeṣataḥ bhaved utpattir evaṃ ca tattvasaṃkhyā na yujyate // | पञ्चमस्यापि भूतस्य तेभ्यो ऽसत्त्वाविशेषतः भवेद् उत्पत्तिर् एवं च तत्त्वसंख्या न युज्यते // |
HSvs_1,2.47 | na tajjananasvabhāvāś cet te 'tra mānaṃ na vidyate sthūlatvotpāda iṣṭaś cet tatsadbhāve 'py asau samaḥ // | न तज्जननस्वभावाश् चेत् ते ऽत्र मानं न विद्यते स्थूलत्वोत्पाद इष्टश् चेत् तत्सद्भावे ऽप्य् असौ समः // |
HSvs_1,2.48 | na ca mūrttāṇusaṅghātabhinnaṃ sthūlatvam ity adaḥ teṣām eva tathābhāvo nyāyyaṃ mānāvirodhataḥ // | न च मूर्त्ताणुसङ्घातभिन्नं स्थूलत्वम् इत्य् अदः तेषाम् एव तथाभावो न्याय्यं मानाविरोधतः // |
HSvs_1,2.49 | bhede tadadalaṃ yasmāt kathaṃ sadbhāvam aśnute tadabhāve 'pi tadbhāve sadā sarvatra vā bhavet // | भेदे तददलं यस्मात् कथं सद्भावम् अश्नुते तदभावे ऽपि तद्भावे सदा सर्वत्र वा भवेत् // |
HSvs_1,2.50 | na caivaṃ bhūtasaṅghātamātraṃ caitanyam iṣyate aviśeṣeṇa sarvatra tadvat tadbhāvasaṅgateḥ // | न चैवं भूतसङ्घातमात्रं चैतन्यम् इष्यते अविशेषेण सर्वत्र तद्वत् तद्भावसङ्गतेः // |
HSvs_1,2.51 | evaṃ sati ghaṭādīnāṃ vyaktacaitanyabhāvataḥ puruṣān na viśeṣaḥ syāt sa ca pratyakṣabādhitaḥ // | एवं सति घटादीनां व्यक्तचैतन्यभावतः पुरुषान् न विशेषः स्यात् स च प्रत्यक्षबाधितः // |
HSvs_1,2.52 | atha bhinnasvabhāvāni bhūtāny eva yatastataḥ tatsaṃghāteṣu caitanyaṃ na sarveṣv etad apy asat // | अथ भिन्नस्वभावानि भूतान्य् एव यतस्ततः तत्संघातेषु चैतन्यं न सर्वेष्व् एतद् अप्य् असत् // |
HSvs_1,2.53 | svabhāvo bhūtamātratve sati nyāyān na bhidyate viśeṣaṇaṃ vinā yasmān na tulyānāṃ viśiṣṭatā // | स्वभावो भूतमात्रत्वे सति न्यायान् न भिद्यते विशेषणं विना यस्मान् न तुल्यानां विशिष्टता // |
HSvs_1,2.54 | svarūpamātrabhede ca bhedo bhūtetarātmakaḥ anyabhedakabhāve tu sa evātmā prasajyate // | स्वरूपमात्रभेदे च भेदो भूतेतरात्मकः अन्यभेदकभावे तु स एवात्मा प्रसज्यते // |
HSvs_1,2.55 | havir guḍakaṇikkādidravyasaṅghātajāny api yathā bhinnasvabhāvāni khādyakāni tatheti cet // | हविर् गुडकणिक्कादिद्रव्यसङ्घातजान्य् अपि यथा भिन्नस्वभावानि खाद्यकानि तथेति चेत् // |
HSvs_1,2.56 | vyaktimātrata evaiṣāṃ nanu bhinnasvabhāvatā rasavīryavipākādikāryabhedo na vidyate // | व्यक्तिमात्रत एवैषां ननु भिन्नस्वभावता रसवीर्यविपाकादिकार्यभेदो न विद्यते // |
HSvs_1,2.57 | tadātmakatvamātratve saṃsthānādivilakṣaṇā yatheyam asti bhūtānāṃ tathā sāpi kathaṃ na cet // | तदात्मकत्वमात्रत्वे संस्थानादिविलक्षणा यथेयम् अस्ति भूतानां तथा सापि कथं न चेत् // |
HSvs_1,2.58 | kartrabhāvāt tathā deśakālabhedādyayogataḥ na cāsiddhamado bhūtamātratve tadasaṃbhavāt // | कर्त्रभावात् तथा देशकालभेदाद्ययोगतः न चासिद्धमदो भूतमात्रत्वे तदसंभवात् // |
HSvs_1,2.59 | tathā ca bhūtamātratve na tatsaṅghātabhedayoḥ bhedakābhāvato bhedo yuktaḥ samyag vicintyatām // | तथा च भूतमात्रत्वे न तत्सङ्घातभेदयोः भेदकाभावतो भेदो युक्तः सम्यग् विचिन्त्यताम् // |
HSvs_1,2.60 | ekas tathāparo neti tanmātratve tathāvidhaḥ yatas tad api no bhinnaṃ tatas tulyaṃ ca tat tayoḥ // | एकस् तथापरो नेति तन्मात्रत्वे तथाविधः यतस् तद् अपि नो भिन्नं ततस् तुल्यं च तत् तयोः // |
HSvs_1,2.61 | syādetad bhūtajatve 'pi grāvādīnāṃ vicitratā lokasiddheti siddhaiva na sā tanmātrajā nanu // | स्यादेतद् भूतजत्वे ऽपि ग्रावादीनां विचित्रता लोकसिद्धेति सिद्धैव न सा तन्मात्रजा ननु // |
HSvs_1,2.62 | adṛṣṭākāśakālādisāmagrītaḥ samudbhavāt tathaiva lokasaṃvitter anyathā tadabhāvataḥ // | अदृष्टाकाशकालादिसामग्रीतः समुद्भवात् तथैव लोकसंवित्तेर् अन्यथा तदभावतः // |
HSvs_1,2.63 | na ceha laukiko mārgaḥ sthito 'smābhir vicāryate kiṃ tv ayaṃ yujyate kveti tvannītau coktavan na saḥ // | न चेह लौकिको मार्गः स्थितो ऽस्माभिर् विचार्यते किं त्व् अयं युज्यते क्वेति त्वन्नीतौ चोक्तवन् न सः // |
HSvs_1,2.64 | mṛtadehe ca caitanyam upalabhyeta sarvathā dehadharmādibhāvena tat taddharmādi nānyathā // | मृतदेहे च चैतन्यम् उपलभ्येत सर्वथा देहधर्मादिभावेन तत् तद्धर्मादि नान्यथा // |
HSvs_1,2.65 | na ca lāvaṇyakārkaśyaśyāmatvair vyabhicāritā mṛtadehe 'pi sadbhāvād adhyakṣeṇaiva saṃgateḥ // | न च लावण्यकार्कश्यश्यामत्वैर् व्यभिचारिता मृतदेहे ऽपि सद्भावाद् अध्यक्षेणैव संगतेः // |
HSvs_1,2.66 | na cel lāvaṇyasadbhāvo na sa tanmātrahetukaḥ ata evānyasadbhāvād asty ātmeti vyavasthitam // | न चेल् लावण्यसद्भावो न स तन्मात्रहेतुकः अत एवान्यसद्भावाद् अस्त्य् आत्मेति व्यवस्थितम् // |
HSvs_1,2.67 | na prāṇādir asau mānaṃ kiṃ tadbhāve 'pi tulyatā tadabhāvād abhāvaś ced ātmābhāve na kā pramā // | न प्राणादिर् असौ मानं किं तद्भावे ऽपि तुल्यता तदभावाद् अभावश् चेद् आत्माभावे न का प्रमा // |
HSvs_1,2.68 | tena tadbhāvabhāvitvaṃ na bhūyo nalikādinā saṃpādite 'py etat siddheḥ so 'nya eveti ced na tat // | तेन तद्भावभावित्वं न भूयो नलिकादिना संपादिते ऽप्य् एतत् सिद्धेः सो ऽन्य एवेति चेद् न तत् // |
HSvs_1,2.69 | vāyusāmānyasaṃsiddhes tatsvabhāvaḥ sa neti cet atrāpi na pramāṇaṃ vaś caitanyotpattir eva cet // | वायुसामान्यसंसिद्धेस् तत्स्वभावः स नेति चेत् अत्रापि न प्रमाणं वश् चैतन्योत्पत्तिर् एव चेत् // |
HSvs_1,2.70 | na tasyām eva saṃdehāt tavāyaṃ kena neti cet tattatsvarūpabhāvena tadabhāvaḥ kathaṃ nu cet // | न तस्याम् एव संदेहात् तवायं केन नेति चेत् तत्तत्स्वरूपभावेन तदभावः कथं नु चेत् // |
HSvs_1,2.71 | tadvailakṣaṇyasaṃvitteḥ mātṛcaitanyaje hy ayam sute tasmin na doṣaḥ syān na na bhāve 'sya mātari // | तद्वैलक्षण्यसंवित्तेः मातृचैतन्यजे ह्य् अयम् सुते तस्मिन् न दोषः स्यान् न न भावे ऽस्य मातरि // |
HSvs_1,2.72 | na ca saṃsvedajādyeṣu mātrabhāvena tad bhavet pradīpajñātam apy atra nimittatvān na bādhakam // | न च संस्वेदजाद्येषु मात्रभावेन तद् भवेत् प्रदीपज्ञातम् अप्य् अत्र निमित्तत्वान् न बाधकम् // |
HSvs_1,2.73 | itthaṃ na tadupādānaṃ yujyate tat kathaṃcana anyopādānabhāve ca tad evātmā prasajyate // | इत्थं न तदुपादानं युज्यते तत् कथंचन अन्योपादानभावे च तद् एवात्मा प्रसज्यते // |
HSvs_1,2.74 | na tathābhāvinaṃ hetum antareṇopajāyate kiñcin naśyati naikāntād yathāha vyāsamaharṣiḥ // | न तथाभाविनं हेतुम् अन्तरेणोपजायते किञ्चिन् नश्यति नैकान्ताद् यथाह व्यासमहर्षिः // |
HSvs_1,2.75 | nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ abhayor api dṛṣṭo 'ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ // | नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः अभयोर् अपि दृष्टो ऽन्तस् त्व् अनयोस् तत्त्वदर्शिभिः // |
HSvs_1,2.76 | nābhāvo bhāvam āpnoti śaśaśṛṅge tathāgateḥ bhāvo nābhāvam etīha dīpaś cen na sa sarvathā // | नाभावो भावम् आप्नोति शशशृङ्गे तथागतेः भावो नाभावम् एतीह दीपश् चेन् न स सर्वथा // |
HSvs_1,2.77 | evaṃ caitanyavān ātmā siddhaḥ satatabhāvataḥ paraloky api vijñeyo yuktimārgānusāribhiḥ // | एवं चैतन्यवान् आत्मा सिद्धः सततभावतः परलोक्य् अपि विज्ञेयो युक्तिमार्गानुसारिभिः // |
HSvs_1,2.78 | (3)maiṃ viṣayaka pratyakṣa anubhava se ātmā kī siddhi sato 'sya kiṃ ghaṭasyeva pratyakṣeṇa na darśanam asty eva darśanaṃ spaṣṭam ahaṃpratyayavedanāt // | (३)मैं विषयक प्रत्यक्ष अनुभव से आत्मा की सिद्धि सतो ऽस्य किं घटस्येव प्रत्यक्षेण न दर्शनम् अस्त्य् एव दर्शनं स्पष्टम् अहंप्रत्ययवेदनात् // |
HSvs_1,3.79 | bhrānto 'haṃ gurur ity eṣaḥ satyam anyas tv asau mataḥ vyabhicāritvato nāsya gamakatvam athocyate // | भ्रान्तो ऽहं गुरुर् इत्य् एषः सत्यम् अन्यस् त्व् असौ मतः व्यभिचारित्वतो नास्य गमकत्वम् अथोच्यते // |
HSvs_1,3.80 | pratyakṣasyāpi tat tyājyaṃ tatsadbhāvāviśeṣataḥ pratyakṣābhāsam anyac ced vyabhicāri na sādhu tat // | प्रत्यक्षस्यापि तत् त्याज्यं तत्सद्भावाविशेषतः प्रत्यक्षाभासम् अन्यच् चेद् व्यभिचारि न साधु तत् // |
HSvs_1,3.81 | ahaṃpratyayapakṣe 'pi nanu sarvam idaṃ samam atas tadvad asau mukhyaḥ samyak pratyakṣam iṣyatām // | अहंप्रत्ययपक्षे ऽपि ननु सर्वम् इदं समम् अतस् तद्वद् असौ मुख्यः सम्यक् प्रत्यक्षम् इष्यताम् // |
HSvs_1,3.82 | gurvī me tanur ity ādau bhedapratyayadarśanāt bhrāntatābhimatasyaiva sā yuktā netarasya tu // | गुर्वी मे तनुर् इत्य् आदौ भेदप्रत्ययदर्शनात् भ्रान्तताभिमतस्यैव सा युक्ता नेतरस्य तु // |
HSvs_1,3.83 | ātmanātmagraho 'py asya tathānubhavasiddhitaḥ tasyaiva tatsvabhāvatvāt na tu yuktyā na yujyate // | आत्मनात्मग्रहो ऽप्य् अस्य तथानुभवसिद्धितः तस्यैव तत्स्वभावत्वात् न तु युक्त्या न युज्यते // |
HSvs_1,3.84 | na ca buddhiviśeṣo 'yam ahaṃkāraḥ prakalpyate dānādibuddhikāle 'pi tathāhaṃkāravedanāt // | न च बुद्धिविशेषो ऽयम् अहंकारः प्रकल्प्यते दानादिबुद्धिकाले ऽपि तथाहंकारवेदनात् // |
HSvs_1,3.85 | ātmanātmagrahe tasya tatsvabhāvatvayogataḥ sadaivāgrahaṇaṃ hy evaṃ vijñeyaṃ karmadoṣataḥ // | आत्मनात्मग्रहे तस्य तत्स्वभावत्वयोगतः सदैवाग्रहणं ह्य् एवं विज्ञेयं कर्मदोषतः // |
HSvs_1,3.86 | ataḥ pratyakṣasaṃsiddhaḥ sarvaprāṇabhṛtām ayam svayaṃjyotiḥ sadaivātmā tathā vede 'pi paṭhyate // | अतः प्रत्यक्षसंसिद्धः सर्वप्राणभृताम् अयम् स्वयंज्योतिः सदैवात्मा तथा वेदे ऽपि पठ्यते // |
HSvs_1,3.87 | (4) ātmā tathā karma ke sambandha meṃ matamatāntara atrāpi varṇayantyeke saugatāḥ kṛtabuddhayaḥ kliṣṭaṃ mano 'sti yan nityaṃ tad yathoktātmalakṣaṇam // | (४) आत्मा तथा कर्म के सम्बन्ध में मतमतान्तर अत्रापि वर्णयन्त्येके सौगताः कृतबुद्धयः क्लिष्टं मनो ऽस्ति यन् नित्यं तद् यथोक्तात्मलक्षणम् // |
HSvs_1,4.88 | yadi nityaṃ tadātmaiva saṃjñābhedo 'tra kevalam athānityaṃ tataś cedaṃ na yathoktātmalakṣaṇam // | यदि नित्यं तदात्मैव संज्ञाभेदो ऽत्र केवलम् अथानित्यं ततश् चेदं न यथोक्तात्मलक्षणम् // |
HSvs_1,4.89 | yaḥ kartā karmabhedānāṃ bhoktā karmaphalasya ca saṃsarttā parinirvātā sa hy ātmā nānyalakṣaṇaḥ // | यः कर्ता कर्मभेदानां भोक्ता कर्मफलस्य च संसर्त्ता परिनिर्वाता स ह्य् आत्मा नान्यलक्षणः // |
HSvs_1,4.90 | ātmatvenāviśiṣṭasya vaicitryaṃ tasya yadvaśāt narādirūpaṃ taccitram adṛṣṭaṃ karmasaṃjñitam // | आत्मत्वेनाविशिष्टस्य वैचित्र्यं तस्य यद्वशात् नरादिरूपं तच्चित्रम् अदृष्टं कर्मसंज्ञितम् // |
HSvs_1,4.91 | tathā tulye 'pi cārambhe sadupāye 'pi yo nṛṇām phalabhedaḥ sa no yukto yuktyā hetvantaraṃ vinā // | तथा तुल्ये ऽपि चारम्भे सदुपाये ऽपि यो नृणाम् फलभेदः स नो युक्तो युक्त्या हेत्वन्तरं विना // |
HSvs_1,4.92 | tasmādavaśyameṣṭavyaṃ tatra hetvantaraṃ paraiḥ tadevādṛṣṭamityāhur anye śāstrakṛtaśramāḥ // | तस्मादवश्यमेष्टव्यं तत्र हेत्वन्तरं परैः तदेवादृष्टमित्याहुर् अन्ये शास्त्रकृतश्रमाः // |
HSvs_1,4.93 | bhūtānāṃ tatsvabhāvatvād ayam ity apy anuttaram na bhūtātmaka evātmety etad atra nidarśitam // | भूतानां तत्स्वभावत्वाद् अयम् इत्य् अप्य् अनुत्तरम् न भूतात्मक एवात्मेत्य् एतद् अत्र निदर्शितम् // |
HSvs_1,4.94 | karmaṇo bhautikatvena yad vaitad api sāmpratam ātmano vyatiriktaṃ tat citrabhāvaṃ yato matam // | कर्मणो भौतिकत्वेन यद् वैतद् अपि साम्प्रतम् आत्मनो व्यतिरिक्तं तत् चित्रभावं यतो मतम् // |
HSvs_1,4.95 | śaktirūpaṃ tad anye tu sūrayaḥ saṃpracakṣate anye tu vāsanārūpaṃ vicitraphaladaṃ matam // | शक्तिरूपं तद् अन्ये तु सूरयः संप्रचक्षते अन्ये तु वासनारूपं विचित्रफलदं मतम् // |
HSvs_1,4.96 | anye tv abhidadhaty atra svarūpaniyatasya vai kartur vinānyasaṃbandhaṃ śaktir ākasmikī kutaḥ // | अन्ये त्व् अभिदधत्य् अत्र स्वरूपनियतस्य वै कर्तुर् विनान्यसंबन्धं शक्तिर् आकस्मिकी कुतः // |
HSvs_1,4.97 | tatkriyāyogataḥ sā cet tadapuṣṭau na yujyate tadanyayogābhāve ca puṣṭir asya kathaṃ bhavet // | तत्क्रियायोगतः सा चेत् तदपुष्टौ न युज्यते तदन्ययोगाभावे च पुष्टिर् अस्य कथं भवेत् // |
HSvs_1,4.98 | asty eva sā sadā kantu kriyayā vyajyate param ātmamātrasthitāyā na tasyā vyaktiḥ kadācana // | अस्त्य् एव सा सदा कन्तु क्रियया व्यज्यते परम् आत्ममात्रस्थिताया न तस्या व्यक्तिः कदाचन // |
HSvs_1,4.99 | tadanyāvaraṇābhāvād bhāve vāsyaiva karmatā tannirākaraṇād vyaktir iti tadbhedasaṃsthitiḥ // | तदन्यावरणाभावाद् भावे वास्यैव कर्मता तन्निराकरणाद् व्यक्तिर् इति तद्भेदसंस्थितिः // |
HSvs_1,4.100 | pāpaṃ tadbhinnam evāstu kriyāntaranibandhanam evam iṣṭakriyājanyaṃ puṇyaṃ kim iti nekṣyate // | पापं तद्भिन्नम् एवास्तु क्रियान्तरनिबन्धनम् एवम् इष्टक्रियाजन्यं पुण्यं किम् इति नेक्ष्यते // |
End of preview. Expand
in Data Studio
YAML Metadata Warning: empty or missing yaml metadata in repo card
Check out the documentation for more information.
Haribhadrasūri – Śāstravārttāsamuccaya Dataset
Overview
This dataset contains a cleaned and structured version of the Sanskrit philosophical text Śāstravārttāsamuccaya, composed by the Jain scholar Haribhadrasūri.
The dataset is derived from the digital edition available in the GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages) digital library. The original text was converted into a structured format suitable for computational linguistics, Sanskrit NLP, digital humanities research, and machine learning applications.
The dataset preserves the IAST Roman Sanskrit text and optionally includes automatically generated Devanāgarī transliteration.
Original Source
The original text was obtained from:
GRETIL – Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages
https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil.html
Original entry:
Haribhadrasūri: Śāstravārttāsamuccaya
Input by: Yasunori Harada
Available formats in GRETIL:
- TEI-conformant XML
- Analytic Transformation (HTML)
- Plain Transformation (TXT)
This dataset was created from the Plain Transformation (TXT) version.
Dataset Maintainer
Maintained and curated by:
DataSpoof
Text Description
Śāstravārttāsamuccaya is a philosophical text that discusses the role of dharma, ethics, and spiritual discipline as the path toward liberation (mokṣa).
The opening section of the text emphasizes:
- Dharma as the foundation of liberation
- Avoidance of sinful actions
- Ethical discipline
- Compassion toward living beings
- Cultivation of right understanding
The work is written in Sanskrit verse (śloka form).
Dataset Structure
The dataset is structured into sections corresponding to verses.
Schema
| Column | Description |
|---|---|
| section_id | Unique identifier for each verse |
| roman_sanskrit | Cleaned Sanskrit text in IAST |
| devanagari | Automatically generated Devanāgarī transliteration |
- Downloads last month
- -